Φόροι και Ηθική. Μίασυνέντευξητου H.H. Hoppe* για το γαλλικόπεριοδικό “

Philosophie

” με θέμα την Φορολογία **

10 Μαρτίου 2011

Πριν λίγους μήνες ο Γάλλος δημοσιογράφος Nicolas Cori μου ζήτησε μια συνέντευξη με θέματη φορολογία, για να δημοσιευτεί στο μηνιαίο περιοδικό “Philosophie” στα πλαίσια τουδιαλόγου για την αναμόρφωση του Γαλλικού φορολογικού συστήματος.Συμφώνησα να παραχωρήσω αυτή την συνέντευξη μέσω email αρχικά στα αγγλικά καικατόπιν ο κ.Cori τη μετέφρασε στα γαλλικά. Μετά ο φίλος μου Δρ. Nikolay Gertchev έλεγξε καιδιόρθωσε το κείμενο, που τελικά αφού ενέκρινα, απέστειλα στον κ. Cori. Έκτοτε έχει περάσειπερισσότερο από ένας μήνας και παρά τις επανειλημμένες μου προσπάθειες επικοινωνίας,δεν έχω τίποτα νεότερα από τον κ. Cori. Μπορώ να κάνω μόνο εικασίες σχετικά με τους λόγουςτης σιωπής του. Πιθανότατα δεν θα πήρε άδεια από τους ανωτέρους του για τη δημοσίευσηαυτή και ίσως να μην έχει το θάρρος ή την αβρότητα να μου το ανακοινώσει.Εν πάσει περιπτώσει παραθέτω εδώ το περιεχόμενο αυτής της συνέντευξης. Το αντίστοιχοεγκεκριμένο γαλλικό κείμενο είναι διαθέσιμο στη σελίδα μεταφράσεων της ιστοσελίδας μου(www.hanshoppe.com)

εδώ

NC: Είναι συμβατοί οι φόροι με την ελευθερία και τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα; Υπάρχεικάποιο επίπεδο φορολόγησης απ’ όπου αυτοί καθίστανται ασύμβατοι;

Hoppe:

Οι φόροι από τη μία και η ατομική ελευθερία και τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα από την άλληδεν συμβιβάζονται ποτέ και σε κανένα επίπεδο. Οι φόροι αποτελούν

κλοπή

. Οι κλέφτες -το κράτος,οι λειτουργοί και σύμμαχοί του- μάταια κάνουν τα πάντα για να αποκρύψουν αυτό το γεγονός. Είναισαφές ότι οι φόροι δεν αποτελούν φυσιολογικές και εκούσιες πληρωμές για αγαθά και υπηρεσίες,καθώς δεν σου επιτρέπεται να τις σταματήσεις εάν, παρ' ελπίδα δεν είσαι ικανοποιημένος από τοπαρεχόμενο προϊόν. Εάν π.χ. σταματήσεις να αγοράζεις αυτοκίνητα από τη Renault ή αρώματα Chanelδεν τιμωρείσαι, ωστόσο σε ρίχνουν φυλακή εάν σταματήσεις να πληρώνεις για τα δημόσια σχολείαή πανεπιστήμια ή ακόμα για τις μεγαλοπρέπειες του κ. Sarkozy. Επίσης οι φόροι δεν είναι δυνατόννα θεωρούνται φυσιολογικές μισθώσεις, καθώς αυτές πραγματοποιούνται μόνο από μισθωτή προςιδιοκτήτη. Για να είναι όμως το Γαλλικό κράτος ο ιδιοκτήτης, θα έπρεπε να αποδείξει δύο πράγματα:πρώτον ότι το κράτος και κανένας άλλος κατέχει κάθε ίντσα της Γαλλίας, και δεύτερο ότι έχει συνάψειμισθωτήριο συμβόλαιο με κάθε Γάλλο χωριστά, όπου να αναφέρεται η χρήση και η τιμή χρήσηςαυτής της ιδιοκτησίας. Δεν υπάρχει κράτος -ούτε Γαλλικό, ούτε Γερμανικό ούτε το Αμερικανικό ήόποιο άλλο- που να μπορεί να το τεκμηριώσει Δεν υπάρχουν κάποια σχετικά έγγραφα ούτε μπορούννα προσκομίσουν κανένα μισθωτήριο συμβόλαιο. Οπότε συνάγεται μόνο ένα συμπέρασμα: ηφορολόγηση είναι κλοπή και ληστεία, από την οποία ένα τμήμα του πληθυσμού -η κυρίαρχη τάξη-

πλουτίζει εις βάρος ενός άλλου τμήματος -των κυριαρχούμενων.

NC: Είναι αδικία να μην πληρώνει κανείς φόρους;

Hoppe:

Όχι. Δεδομένου ότι οι φόροι είναι κλοπή -τουτέστιν ηθικά “άδικοι”- δεν μπορεί να είναι άδικοτο να αρνηθείς να πληρώσεις κλέφτες ή να πείς ψέματα για τα εισοδήματα ή τα περιουσιακά σουστοιχεία. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι θα είναι συνετή ή φρόνιμη πράξη να μην πληρώνεις φόρους -άλλωστε όπως είπε ο Nietzsche,

το κράτος είναι το “ψυχρότερο όλων των τεράτων”

και είναι ικανό ναχαλάσει τη ζωή σου ή ακόμα και να σε καταστρέψει, εάν δεν υπακούς στις προσταγές του. Αλλά δενυπάρχει καμία αμφιβολία ότι είναι

δίκαιο

να μην πληρώνεις φόρους.

NC: Πως αναγνωρίζουμε εάν ένας φόρος είναι δίκαιος; Υπάρχουν κάποια κριτήρια; Μίαπροοδευτική φορολόγηση είναι καλύτερη από ένα ενιαίο φόρο;

Hoppe:

Γνωρίζουμε ότι

κανένας

φόρος δεν είναι δίκαιος, είτε αυτός είναι προοδευτικός, ενιαίος ήαναλογικός. Πώς μπορεί να είναι δίκαιη η κλοπή και η ληστεία; Ο “καλύτερος” φόρος θα είναι πάντα οχαμηλότερος φόρος -αλλά ακόμη και ο χαμηλότερος φόρος δεν παύει να είναι

φόρος

. Ο “καλύτερος”,ως χαμηλός φόρος, είναι ο κεφαλικός, όπου κάθε άτομο καταβάλλει το ίδιο απόλυτο ποσό. Επειδήακόμα και ο πλέον πτωχός θα πρέπει να μπορεί να καταβάλλει αυτό το ποσό, αυτό κατ΄ανάγκη

πρέπει

να είναι χαμηλό. Αλλά ακόμα και ο κεφαλικός φόρος δεν παύει να είναι κλοπή και δεν υπάρχει τίποτατο δίκαιο σ' αυτόν. Ο κεφαλικός φόρος δεν εφαρμόζεται ισότιμα σε όλους αλλά εγκαθιστά την “ισότητα ενώπιον του νόμου”. Διότι συμβαίνει επίσης κάτι άλλο με το προϊόν του φόρου. Οι μισθοίόλων των κρατικών υπαλλήλων καθώς και οι απολαβές όλων των εξαρτημένων από το δημόσιο (π.χ.συντάξεις, επιδόματα πάσης φύσεως, κλπ.) προέρχονται από το προϊόν του φόρου. Κατά το μέτροαυτό λοιπόν οι κρατικοί υπάλληλοι και λοιποί επιδοτούμενοι, δεν πληρώνουν φόρο. Τουναντίον δε,ολόκληρο το καθαρό τους εισόδημα (μετά τη πληρωμή του κεφαλικού φόρου) προέρχεται από τουςφόρους, πράγμα που τους καθιστά (καθαρά)

καταναλωτές

-φόρων ζώντας με εισόδημα και πλούτο πουεκλάπη από άλλους: τους

παραγωγούς

-φόρων. Είναι δίκαιο μία ομάδα ανθρώπων να ζει παρασιτικά,εις βάρος μιας άλλης ομάδας ανθρώπων;

NC: Συμφωνούν με αυτά όλοι οι φιλόσοφοι;

Hoppe:

Όχι, δεν συμφωνούν. Αλλ΄αυτό δεν είναι απορίας άξιον. Σχεδόν όλοι οι επαγγελματίεςφιλόσοφοι σήμερα είναι

καταναλωτές

-φόρων. Δεν παράγουν κανένα αγαθό ή υπηρεσία πουνα πωλείται στην αγορά σε εκούσιους πιθανούς αγοραστές-

καταναλωτές

φιλοσοφίας. Στηπραγματικότητα, εάν κρίνουμε από την αληθινή καταναλωτική ζήτηση, το έργο των περισσοτέρωνσύγχρονων φιλοσόφων θα πρέπει να θεωρείται άνευ αξίας. Εν τούτοις, σχεδόν όλοι οι φιλόσοφοισήμερα πληρώνονται από τους φόρους. Ζούνε από τα χρήματα που έχουν κλαπεί ή κατασχεθείαπό άλλους. Εάν η επιβίωσή σου εξαρτάται από τους φόρους τότε είναι πολύ πιθανότερο να μηναντιτίθεσαι στο θεσμό της επιβολής φόρων για λόγους ηθικής αρχής. Είναι φανερό ότι τούτο δεν ισχύειυποχρεωτικά. Η “

συνείδησή

” μας δεν καθορίζεται από το τί

είμαστε

όπως πίστευε ο Marx. Παρά ταύτα

είναι μάλλον απίθανη οποιαδήποτε αντίσταση απ’ αυτούς. Πράγματι, όπως όλοι οι διανοούμενοιέτσι και οι φιλόσοφοι πάσχουν από υπερβολικά διογκωμένο εγώ. Πιστεύουν ότι επιτελούν μεγάληςσπουδαιότητας έργο και φέρουν βαρέως το γεγονός ότι η “κοινωνία” δεν τους ανταμείβει ανάλογα.Κατά συνέπεια, ή περιφρονούν και απαξιούν εντελώς το θέμα της φορολογίας, ή πρωτοστατούν σε μιαδιαστρεβλωμένη προσπάθεια υπεράσπισης των φόρων - μεταμφιέζοντας την κλοπή σε κάτι “

καλό

”- καιειδικότερα των φορο-χρηματοδοτούμενων μισθών τους.

NC: Μήπως θα έπρεπε οι φιλόσοφοι να μελετήσουν την οικονομική αποτελεσματικότητατων μεθόδων φορολόγησης παράλληλα με την ηθική της αξία;

Hoppe:

Γα να μπορέσουμε να πούμε ότι μία πράξη είναι “αποτελεσματική” πρέπει πρώτα να ορίσουμεένα “

σκοπό

”, δηλαδή ένα στόχο ή επιδίωξη. Κάτι μπορεί να θεωρηθεί σαν αποτελεσματικό ή μη μόνουπό το πρίσμα συγκεκριμένου

στόχου

ο οποίος θεωρείται δεδομένος. Είναι έργο των οικονομολόγωνκαι των καλουμένων “θετικών οικονομικών” να καθορίσουν ποιά μέτρα είναι αποτελεσματικά ή μηώστε να επιτύχουν ένα δεδομένο στόχο. Επί παραδείγματι, εάν θέλεις να προκαλέσεις μαζική ανεργίατότε τα οικονομικά σου λένε ότι θα ήταν αποτελεσματική μια αύξηση του κατώτατου μισθού, ας πούμεστα 100 ευρώ την ώρα. Από την άλλη, εάν σκοπός σου είναι να ελαχιστοποιήσεις την ανεργία, τότε ταοικονομικά λένε πως θα πρέπει να καταργηθούν όλοι οι νόμοι περί κατώτατων ημερομισθίων.Αλλά οι οικονομολόγοι,

σαν οικονομολόγοι

, δεν έχουν να πουν τίποτα σχετικά με το επιτρεπτό ή τοεπιθυμητό αυτών των στόχων. Τούτο είναι το έργο των φιλοσόφων: να καθορίσουν ποιοί στόχοι είναιδίκαιοι και επιτρεπτοί, και ποιοί όχι. (Κατόπιν ο οικονομολόγος πληροφορεί τον φιλόσοφο ποιά μέσαείναι αποτελεσματικά ή μη, ώστε να επιτύχουν τέτοιους εύλογους στόχους)Αλλά όπως ήδη κατέδειξα: το φιλοσοφικό επάγγελμα απλώς δεν έκανε την δουλειά του. Οι φιλόσοφοιβέβαια παρέχουν απλόχερα συμβουλές για το πρακτέο ή μη, αλλά οι συμβουλές τους φέρουν λίγο ήκαθόλου πνευματικό βάρος. Στις περισσότερες των περιπτώσεων πρόκειται για απλή γνωμοδότηση:έκφραση προσωπικών προτιμήσεων και τίποτε περισσότερο. Εάν ερωτήσεις για τη “θεωρία τουδικαίου” την οποία υποτίθεται ότι οι συστάσεις τους εφαρμόζουν, θα ανακαλύψεις ότι αυτή δενυπάρχει. Το μόνο που μπορούν να παραθέσουν είναι μερικά απανθίσματα από

ad hoc

αξιακές γνώμεςπου δεν καλύπτουν ούτε τις ελάχιστες απαιτήσεις κάποιας εσωτερικής συνοχής και συνέπειας.Οποιαδήποτε θεωρία δικαίου αντάξια του ονόματός της θα πρέπει να αναγνωρίζει πρώτα τηνπιό θεμελιώδη πραγματικότητα της ανθρώπινης ζωής: την

σπανιότητα των αγαθών

, δηλαδή τηναπουσία υπεραφθονίας. Διότι είναι κυρίως εξ αιτίας της σπανιότητας που οδηγούνται οι άνθρωποι σεσυγκρούσεις μεταξύ τους: εγώ θέλω να χρησιμοποιήσω ένα συγκεκριμένο σπάνιο αγαθό ή πόρο για νακάνω το

προϊόν ενώ εσύ θέλεις να κάνεις το

. Εάν δεν υπήρχαν οι συγκρούσεις δεν θα υπήρχε και ηανάγκη για κανονισμούς ή νόρμες. Άρα λοιπόν ο σκοπός των κανόνων είναι η αποφυγή συγκρούσεων.Αλλά λόγω απουσίας κάποιου είδους προϋπάρχουσας αρμονίας μεταξύ όλων των συμφερόντων, οισυγκρούσεις αποφεύγονται μόνο εφόσον όλοι οι σπάνιοι πόροι ευρίσκονται υπό ιδιωτική ιδιοκτησία,δηλαδή στην αποκλειστική κατοχή και νομή ενός συγκεκριμένου και ταυτοποιήσιμου ιδιοκτήτη,αποκλείοντας τυχόν τρίτους. Κατά συνέπεια για να αποφεύγαμε τις συγκρούσεις από καταβολήςκόσμου φερ’ ειπείν, θα έπρεπε όποια θεωρία περί δικαίου υιοθετείτο να έχει σαν αφετηρία μια νόρμαδιακανονισμού της πρωταρχικής και πρωτότυπης οικειοποίησης των σπάνιων πόρων υπό τη μορφή