• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • 1
    CommentGo Back
 
 
Kitab
ı
n Ad 
ı
 
Gen Bencildir
Yazar 
ı
 
Richard Dawkins
Bas
ı
mevi : TübitakSayfa Say
ı
s
ı
: 323Özet Sayfa Say
ı
s
ı
: 16
 
Gen Bencildir,
 Richard Dawkins
ÖNSÖZ
Ş
empanze ve insan
ı
n evrimsel geçmi
ş
lerinin yakla
ş
ı
k yüzde 99,5’i ortakt
ı
r; yine de birçokmant
ı
kl
ı
insan
ş
empanzeye e
ğ
ribü
ğ
rü, insanla ilgisiz, tuhaf bir yarat
ı
k olarak bakar vekendisini Mutlak Yaradan’a eri
ş
me yolunda bir basamak ta
ş
ı
olarak görür. Evrimci için böylebir
ş
ey olamaz. Bir türü, di
ğ
er bir türden üstün k
ı
lacak hiçbir nesnel dayanak yoktur.
Ş
empanze ve insan, kertenkele ve mantar, hepimiz, üç milyar sene kadar önce do
ğ
al seçilimolarak tan
ı
d
ı
ğ
ı
m
ı
z bir süreç içerisinde evrimle
ş
tik. Her tür içerisinde, kimi bireylerdi
ğ
erlerinden daha çok say
ı
da, ya
ş
am
ı
n
ı
sürdürebilen döl vermi
ş
lerdir. Buna ba
ğ
l
ı
olarak da,üreme bak
ı
m
ı
ndan ba
ş
ar
ı
l
ı
olan bireyin kal
ı
tsal özellikleri (genler), bir sonraki nesilde say
ı
caartm
ı
ş
t
ı
r.
İş
te bu do
ğ
al seçilimdir (Genlerin farkl
ı
, geli
ş
igüzel olmayan üremesi). Bizi do
ğ
alseçilim in
ş
a etmi
ş
tir ve e
ğ
er kendi kimliklerimizi kavrayabilmek istiyorsak anlamam
ı
zgereken de bu do
ğ
al seçilimdir.
G
İ
R
İŞ
 
Bu kitap bir bilim kurguymu
ş
cas
ı
na -ya da ona benzer bir
ş
ey gibi- okunmal
ı
. Dü
ş
gücüneseslenmek üzere tasarland
ı
. Ancak bilimkurgu de
ğ
il; bu kitap bilimin ta kendisi. Sizekal
ı
pla
ş
m
ı
ş
bir tan
ı
m gibi görünebilir ama, “kurgudan daha tuhaf” sözcükleri benim gerçekhakk
ı
nda hissettiklerimi bütünüyle yans
ı
t
ı
yor. Bizler ya
ş
amkal
ı
m makineleriyiz, genler ad
ı
ylabilinen bencil moleküllerini körü körüne korumak için programlanm
ı
ş
robot araçlar
ı
z. Benihala
ş
a
ş
k
ı
nl
ı
ğ
a sürükleyen bir gerçek bu; y
ı
llard
ı
r bilmeme kar
ş
ı
n, hiçbir zaman tamal
ı
ş
amad
ı
m. Besleyebilece
ğ
im umutlardan biri ise, ba
ş
ka insanlar
ı
 
ş
a
ş
ı
rtma konusundaba
ş
ar
ı
l
ı
olabilmek.Fazlas
ı
yla arzulad
ı
ğ
ı
m bir ba
ş
ka amaca, kitab
ı
n konusunun haketti
ğ
i oranda e
ğ
lendiricik
ı
l
ı
nmas
ı
ve okuyucunun “yakalanmas
ı
n
ı
n” sa
ğ
lanmas
ı
amac
ı
na ula
ş
ı
p ula
ş
mad
ı
ğ
ı
n
ı
dakestiremiyorum. Uzun zamand
ı
r, biyolojinin ba
ş
kalar
ı
için de gizemli bir öykü kadarheyecanland
ı
r
ı
c
ı
olmas
ı
gerekti
ğ
ini dü
ş
ünüyorum, çünkü biyoloji gizemin ta kendisidir.Konunun verebilece
ğ
i co
ş
kunun küçücük bir parças
ı
ndan daha fazlas
ı
n
ı
ı
ğ
a ç
ı
kartabildi
ğ
imi
ş
ünmeye cesaretim yok.
İ
NSANLAR NEDEN VAR?
Bir gezegendeki zeki varl
ı
klar, gün gelir, kendi varl
ı
klar
ı
n
ı
n nedenini soracak ya
ş
a gelirler.E
ğ
er günün birinde uzaydan dünyaya üstün yarat
ı
klar gelirse, uygarl
ı
ğ
ı
m
ı
z
ı
n düzeyinide
ğ
erlendirmek için soracaklar
ı
soru
ş
u olacakt
ı
r: “Evrimi ke
ş
fettiler mi?” Canl
ı
organizmalarüç bin milyon y
ı
ldan daha uzun bir süre dünya üzerinde varoldular ve neden ya
ş
ad
ı
klar
ı
n
ı
hiçbilemediler, ta ki güne
ş
do
ğ
ana ve
ı
ş
ı
nlar
ı
bir tanesine ula
ş
ana dek. Bu ki
ş
inin ad
ı
CharlesDarwin’di... Dürüst olmak gerekirse, ba
ş
kalar
ı
gerçe
ğ
i belli belirsiz sezmi
ş
lerdi. Ancak ilkkez Darwin, neden varoldu
ğ
umuzun tutarl
ı
ve kabul edilebilir bir aç
ı
klamas
ı
n
ı
yapm
ı
ş
t
ı
r.Bu kitaptaki tez, bizim, di
ğ
er bütün hayvanlar gibi, genlerimiz taraf 
ı
ndan yarat
ı
lm
ı
ş
 makineler oldu
ğ
umuzdur. Ba
ş
ar
ı
l
ı
 
Ş
ikago gangsterleri gibi, bizim genlerimiz de, epeyrekabetçi bir dünyada milyonlarca sene boyunca, hayatta kalmay
ı
ba
ş
arabilmi
ş
lerdir. Bunadayanarak, genlerimizde belirli nitelikler oldu
ğ
unu ileri sürebiliriz. Ben ba
ş
ar
ı
l
ı
bir gende,bask
ı
n özelli
ğ
in ac
ı
mas
ı
z bir bencillik oldu
ğ
unu savunaca
ğ
ı
m. Genin bu bencilli
ğ
i, bireyindavran
ı
ş
lar
ı
nda da bencil olmas
ı
na yol açacakt
ı
r. Bununla birlikte, görece
ğ
imiz gibi, bir geninbencil amaçlar
ı
na ula
ş
mak için tutabilece
ğ
i en iyi yolun, s
ı
n
ı
rland
ı
r
ı
lm
ı
ş
bir özveribenimsemek oldu
ğ
u özel durumlar vard
ı
r. Bu son cümledeki “s
ı
n
ı
rland
ı
r
ı
lm
ı
ş
” ve “özel” çokönemli sözcükler.
 
Gen Bencildir,
 Richard Dawkins
Her ne kadar aksine inanmak istesek de, sevgi ve türün -bir bütün olarak- iyili
ğ
i hiç deevrimsel anlam
ı
olmayan kavramlard
ı
r.Bu kitap,
gen bencilli
 ğ 
i
diye adland
ı
rd
ı
ğ
ı
m temel yasan
ı
n, gerek bireysel bencilli
ğ
i gereksebireysel özveriyi nas
ı
l
ı
klad
ı
ğ
ı
m
ı
gösterecek. Ancak, önce, özveri söz konusu oldu
ğ
undaortaya ç
ı
kan özel bir yanl
ı
ş
ı
klamadan bahsetmek istiyorum, çünkü yayg
ı
n olarak biliniyorve de yayg
ı
n olarak okullarda ö
ğ
retiliyor. Bu aç
ı
klama daha önce sözünü etti
ğ
im yanl
ı
ş
 kavram üzerine temellendiriliyor: Canl
ı
lar “türün iyili
ğ
i için” veya “grubun iyili
ğ
i için”bir
ş
eyler yapmak üzere evrimle
ş
irler. Biyolojide bu görü
ş
ün nas
ı
l ba
ş
lad
ı
ğ
ı
kolaycagörülebilir. Bir hayvan
ı
n ya
ş
am
ı
n
ı
n ço
ğ
u üremeye ayr
ı
lm
ı
ş
t
ı
r ve do
ğ
ada gözledi
ğ
imiz,kendini kurban etme eylemlerinin ço
ğ
u ebeveynlerce çocuklar
ı
için yap
ı
l
ı
r. “Türün devam
ı
”,üreme kavram
ı
na ili
ş
kin s
ı
kça kullan
ı
lan bir ba
ş
ka deyim olup, tart
ı
ş
mas
ı
z, üreme olay
ı
n
ı
n birso
nucudur.
“Üremenin 'i
ş
levi' türün devam
ı
n
ı
'amaçlar'”
ş
eklinde bir sonuca varabilmek içinmant
ı
ğ
ı
bir parça çeki
ş
tirip uzatmak yeterlidir. Buradan hareketle, bir ba
ş
ka yanl
ı
ş
ad
ı
m,hayvanlar
ı
n genelde türün devam
ı
n
ı
sa
ğ
layacak
ş
ekilde davranacaklar
ı
yorumunu yapmakolacakt
ı
r. Bunu ise, türün di
ğ
er üyelerine kar
ş
ı
özverili davranacaklar
ı
yorumu izler. Bu
ş
ünce
ş
ekli, Darwinci terimlerle söylendi
ğ
inde, mu
ğ
lak kalacakt
ı
r. Evrim, do
ğ
al seçilimyoluyla i
ş
ler ve do
ğ
al seçilim de “en uygun” olan
ı
n, farkl
ı
l
ı
klar
ı
nedeniyle ayakta kalmas
ı
d
ı
r.Ancak, “en uygun” ile kastedilen nedir? En uygun bireyler mi; en uygun
ı
rklar m
ı
; en uyguntürler mi? Ya da ba
ş
ka bir
ş
ey mi? Baz
ı
amaçlar için bu sorunun yan
ı
t
ı
çok önemli de
ğ
il;ancak özveriden bahsediyorsak, can al
ı
c
ı
bir nokta oldu
ğ
u çok aç
ı
k. Darwin’in varolmamücadelesi olarak adland
ı
rd
ı
ğ
ı
yar
ı
ş
ma türler aras
ı
nda ise, bireye bu oyunda bir piyon olarakbak
ı
labilir, o da en iyi niyetli yakla
ş
ı
mla; bu piyon, türün daha yüksek olan ç
ı
karlar
ı
gerekti
ğ
itakdirde kurban edilecektir. Daha sayg
ı
n bir
ş
ekilde dile getirmek istersek, e
ğ
er bir grup, -örne
ğ
in, bir tür ya da türün içindeki bir topluluk - kendilerini grubun iyili
ğ
i için feda etmeyehaz
ı
r bireylerden olu
ş
mu
ş
sa, kendi bencil ç
ı
karlar
ı
n
ı
önde tutan bireylerden olu
ş
mu
ş
rakip birgruba k
ı
yasla, neslinin tükenmesi olas
ı
l
ı
ğ
ı
daha dü
ş
üktür. Böylece, dünya nüfusu, bireylerikendini adam
ı
ş
gruplardan olu
ş
ur.Ben,
reductio ad absurdum
(bir dü
ş
üncenin do
ğ
ru oldu
ğ
unu göstermek amac
ı
yla, aksininyanl
ı
ş
l
ı
ğ
ı
n
ı
kan
ı
tlamak) yakla
ş
ı
m
ı
yla tart
ı
ş
maya devam edebilir ve grup seçilimi kuram
ı
n
ı
ngüçlüklerine dikkat çekebilirim, ancak bireysel özverinin aç
ı
kça varolmas
ı
ı
klanmay
ı
 bekliyor. Ardley i
ş
i, Thomson’un gazellerindeki z
ı
plamada, davran
ı
ş
ı
n tek aç
ı
klamas
ı
n
ı
n grupseçilimi oldu
ğ
unu söylemeye kadar vard
ı
r
ı
yor. Z
ı
playan hayvan
ı
n bir avc
ı
n
ı
n önüneatlay
ı
vermesi, avc
ı
n
ı
n dikkatini kendine çekerken bir yandan da arkada
ş
lar
ı
n
ı
uyarmakistemesiyle, ku
ş
lar
ı
n uyar
ı
ç
ı
ğ
l
ı
klar
ı
na benzer.Kullanaca
ğ
ı
m temel dü
ş
ünce, yüzy
ı
l
ı
n ba
ş
lar
ı
nda, genler-öncesi günlerde A. Weismanntaraf 
ı
ndan öngörüldü: Weismann’
ı
n “germ-plazman
ı
n süre
ğ
enli
ğ
i” doktrini.
Ş
unusavunaca
ğ
ı
m: Temel seçilim birimi -ve bu arada kendi ç
ı
kar
ı
m
ı
z- ne tür ne de gruptur; helebirey kesinlikle de
ğ
ildir. Gendir; yani kal
ı
t
ı
m birimidir Kimi biyologlara bu, ba
ş
lang
ı
çta çokuç bir görü
ş
gibi gelebilir. Umuyorum ki, ne demek istedi
ğ
imi anlad
ı
klar
ı
nda, al
ı
ş
ı
kolmad
ı
ğ
ı
m
ı
z bir tarzda ifade edilmi
ş
olsa bile, bu tezin asl
ı
nda ortodoksça oldu
ğ
unu kabuledeceklerdir. Bu tart
ı
ş
may
ı
geli
ş
tirmek zaman alacakt
ı
r.
İş
in en ba
ş
ı
ndan ba
ş
lamam
ı
zgerekiyor: Ya
ş
am
ı
n ta ba
ş
lang
ı
c
ı
ndan...
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...