• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
VRIJHEID,
HET
BEGINSELDERSTAATHUISHOUDKUNDE.
[Devolgendebladzijdenbevattenderede,opgesteldenden
23.
Maart1.1.uitgesprokentervoldoeningaanhetoudenschoongebruikbijonzeHoogescholen,datalwieinharenkringgeroepenwordttearbeiden,zichplegtigaanhaa,rverbindeenzichoverderigtingvanzijnwetenschap-pelijkstrevenverIdare.Natuudijkwasditopstelniet
apriori
bestemdom.indruk,enallerminstomin"deGids"terlezingtewordengegeven.Maarmogel~jkzullendelezersvan"deGids"ervredemeêkunnenhebben,hethiertevinden,sindsdeRedacteurenzelven(temporamutanturl)ertoehebbenkunnenbesluitenomeeneplaatsinhunmaandschriftvooreeneredevoeringinteruimen.
s.v.]
Hetkanniemandmeerverrassenofbevreemden,datikbijeelleplegtigegelegenheidalsdetegenwoordige,vandezeplaatstotusprekeindetaal,waarinwijallengewoonzijntedenkenenonzegedachtenteuiten.Ikbehoefeven-minnogverontschuldiging,datikdeeerstebenomvandealoudegebruikenderVaderenaftewijken,alsikaanspraak
 
572
VlU,IHEID,lIETBEGINSELDERSTAATIIUISIIOUDKUNDE.
571)
kanmakenopdeverdienstevanheteerstindenstrijdvannieuwebehoeftentegenoudevormeneenbeslissendwoordindeschaalteleggen.Doch,alwareikdeeerstegeweest,ikzoudieverschooningnietgevraagd,dezeaanspraakmijnietaangematigdhebben.Ikhadmij,bijdevoorbereidingvoordezeure,slechtsdevraagvoorteleggen,welkedeaardisvandebetrekking,dieikhedenaanvaard:welkeeischenzijaanmijdoet,enwelkerigtingzijmijaanwijst.Enhetantwoordkonnietverretezoekenzijn.IkschatdestudiederOudheidhoogomhetonvergelijkegenot,datzlihemschenkt,diehaarkanliefhebben,enomdatikhaaralshetkrachtigstemiddelbeschouw,omnoginonsdie
KaÀoKàyáOw.
tewerken,dieharmonischeontwikkelingvangeestengemoed,waarvandeOudenhetgeheimbezaten,gelijkdenonnavolgelijkennaam.Enikverklaaralsmijnemeening,datdestudiederoudeletterendeeenigegrondslagenhetcementvanalleliberalestudieis,zonderwelkeonzeHoogeschoolhareneernaamvan
Universiteit
zoumoetenverliezen,omdienvan
ambachtschool
aantenemen.]H'lartegelijkbetuigikvanoordeeltezijn,datonzetegen-.woordigemaatschappijhare
eigene
behoeftenheeft,diemennietmaggeringachtenuiteenzijdigevoorliefdevoorklassiekestudiën.WijmogennietmeersprekenvaneeneRepubliekderLetteren.Wijmoetenonsindewerkelijkewereldbewegen,metenvoorhaarlevenenarbeiden.WaardestudiederOudheideenlevenwekkendelementmoetzijnterontwikkeling,daarmakemenhaarniettoteenenlastigenkluister,diedenvooruitstrevendengeestterughoudt.Zijmoetmiddel,zijkangeendoelmeerzijn.Oudtijdsbesteeddemenveeltijdsenarbeids,enookwelveelslaag,omdejongensopdeschoolbankenslechteLatijnscheverzenteleerenmakel).Menishetthansvrijwèleens,dathetschooluuroponzeGymnasiënbeterbesteedkanworden.Passenwijditvoorbeeldtoe.MenpogenietlangerindetaalderUomeinenbegrippenuittedrukken,diehunvreemdwa,..ren,enwaarvoorzijgeenewoordenhadden.Onderdevakkenvanwetenschap,dieheteigendomzijnvandenlaterentijd,isdewetenschapvanhetmaatschappelijkeleven.Zijisopgegroeiduitenmetdenieuweremaat-schappijzelve:zijwasonbekendindeoude:zijwaseronbestaanbaar.Denaam,dienzijvandeschoolontvangenheeft,
OECONOMIAPOLITICA-
algevenwijeenoogenbliktoe,dathijgelukkigontleendisaaneenenklassiekentaalvormisnochdenauteurder
IIOAITEIA,
nochdienvanden
OIKONOMIKO~AOrO~,
nochdiender
IIOAITIKA
ingevallen,omdatgeenhunnerbehoeftehadaanzulkennaam,omeenzelfstandigdenkbeeldonderscheidenduittedrukken.Enin,dienmenRome'sgrooteneclectischenwijsgeer,diezoogaarnedegelegenheidwaarnam,ommetzijneGriekschestudiëntepronken,devraaghadkunnenvoorleggen,wat
OLKová/lLa7TOÀLTtK-Q
beteekende,hijzouwaarschijnlijkevenzeerverlegengestaanhebbenalsbijdevraag,watmenondereene
7Tvroo'Káqnj
teverstaanhad.Ikbenereenigzinsopvoorbereid,:l\IijneHoorders!hiertegenspraakteontmoeten.Hetiseenvooroordeel(zegtmen),doordeEconomistenvandenlaterentijd(nietzondereenigezelfverheffing)verspreid,datdegeboortederEconomieeerstvanhetmiddendervorigeeeuwzoudagteekenen.Plato,Xenophon,Aristoteles,Ciceromogenalgeen
Traitéd'Eco-nomiePolitique
geschrevenhebben,tochzijnjuisthunnezooevengenoemdeschriftenrijkaanwenkenenopmerkingenoverdenoorsprongderrijkdommen,overnuttigheidenwaardevanzaken,(lverdenaardvanhetgeld,overproductieveenimproduètieveconsumtie,diedenbestenEconomist,vaardigzijn.IkzalmijhieropnietverdedigenmethetgezagvanSay,Cherbuliez,Macculloch,Rau,ofwiedaarmeerhetzelfdegezegdheeft,wetende,dattegenoverdezenamenanderenamenvanmisschienweinigminderautoriteitgesteldkunnenworden,endaterzelfsmeerdanéénboekgeschrevenis,omtegenoverhunneontkenteniseenebevestigingtestellen.IkwiJevenmindoenopmerken,datopzichzelvestaandeverschijnselenofverspreidedenkbeeldennogniettothetbestaanvanstelselofbeginselenmogendoenbesluiten,omdatditbewijs
em
absentia
nietsbeteekent,zoolanghetbewijsontbreekt,datnietnogtereenigertijdeenhandschriftmeteenvolledigcompendiuIllvanstaathuishoudkundeuithetstofdereeuwenenderbibliothekenkali.wordenopgedolven.
 
574
VRIJHEID,HETBEGINSELDERSTAATHUISHOUDKUNDE.
575
MaarikhebeenvasterbewijsindegeheelegeschiedenisderOudheid,zooalszijzichindefeitenontwikkelteninharegeschriftenopenbaart.DeOudenkendendewetenschapvanhetmaatschappelijklevendesvolksendervolkerenniet,enzijkondenhaarnietkennen,omdatzijdeGodsdienstderliefdeniethadden,omdatzijdewarevrijheidnietbezaten,omdatzijdenarbeidnieteerden.Ikmoethetonnoodigachten,vooreeneVergaderingalsdeze,watikdaarzeide,breedvoerigteverdedigen.Dochwelligtwensclltgijeenigeophelderingoverdebeteekenisdezerwoorden,enikgeefzeteliever,omdatzijmijgeleidelijkophetonderwerpmijnerredebrengt,hetwelkikalduszouwenschenteformuleren."Dewetenschapvanhet"maatschappelijkeleven,of(omdenkorterenenmeergebruikelijkennaamtebezigen)destaathuishoudkundeleert,"datwaarachtigevrijheiddeeenigevoorwaardeisvanhet"welzijnvaneIkenburgerenvanhetbestaandermaatschap"pij."Metanderewoorden:ikwenschtesprekenover
VRIJ
HEID,HETGIWNDBEGINSELDERSTAATHUISHOUDKUNDE.
ToendeHeereJezusgezegdhad:"Hebuwennaastenliefalsuzelven,"werdhemgevraagd,wieismijnnaaste?EnhijantwoorddemetdegelijkenisvaneenenbarmhartigenSamaritaan,dieeenen.Toodinzijneellendetehulpekwam.DatwasderganscheOudheideennieuwgebod,voorwiehetwoord
vreemdeling
altijdgelijkluidendwasgeweestmet
vijand.
GelijkdeJodentotindedagenhunnervernederingtoemetminachtingnederzagenop
devolken(rà
reVI1)
opde
Grieken,
gelijkzijmetéénenschimpnaamallennoemden,dienietvanhungeslachtewaren,zooverdeeldedeGriek,zooPlatozelf,hetgeslachtdermenscheninHellenenenBarbaren,aanhetlaatstewoorddebeteekenishechtendevanalwatlaag,gemeen,ruw,onmenschelijkendenHellenenvijandigwas.BijhetfijnstbeschaafdevolkderOudheid(vanSpartabehoefikniettespreken!)werddevreemdeling,dienietreedsslaafwas,tochweinigbeterdanslaafgeacht.WildehijteAthenevertoeYen,hijwerdcr-tegenhetalingvanhetonteerendehoofd-
!
geld-geduld,omdathijgoedgenoegwas,omeenofanderbedrijfuitteoefenen,deszichdevrijeburgerzougeschaamdhebben.HetvolkenregtderOudenwashetregtdessterksten;geheelhetoudestaten-stelselberustteophetbeginselvanroof:beroovingvanvreemden,beroovingvanvrienden:Athenegingverloren,toenhetdebijdragenderbondgenootenverloor.DegeschiedenisderHomeinenisdievanéénendoorloopendenkrijgmetdegeheelebekendewereld.Vandenoorsprongafwarenzijveroveraars,omnietveroverdteworden,enhetonverbiddelijke"caeterumcenseoCarthaginemdelendamesse"wasnietandersdandeonvermijdel~lmkeuzetusschentezijnofniettezijn.Hetdenkbeeldvanvrijheidlostezichopinhetdenkbeeldmeesterschap.Ennietanderswasdeverhoudingderingezetenenvandenzelfdenstaatonderling.
Vr~;ïzijn
wasinhetstaatsleven,totdeheerschendeklassetebehooren,inhetmaatschappelijke,
geenslaafzi;jn.
Verderofhoogerreiktehetbegripniet.-Maarneen!ikbedriegmij:
vrijzijn
beteekendenogietsanders:ongeveerhetzelfdewathetsedertdeemancipatievoordennegerinvVest-Indiëbeduidt,dieonder"ikbenvrij"verstaat"ikbehoefniettewerken."Dearbeid,datwasietsverachtliJks,ietsvernederendsvoordenvrijenburgel',alleengoedvoordenslaaf,denheloot,denvreemde·ling.Devrijeburgerleefdevandenbuit,dienhijgewonnen,vandenarbeidderslaven,diehijgekochtofgeroofchad,envoor'toverigeopkostenvandenstaat.DevrijheidvandenAtheensehenburgerbestondinhetregt,
Oni
tooneelvoorstellingenbijtewonen,volksfeestenmedetevieren,indegeregtshoventezitten,opdemarktderedenaarstehooren,en-voordatallesdoordenstaatbetaaldteworden.Schootdeschatkistdaarbijtekort,danwashetmiddel,ominharebehoeftetevoorzien,eenstrooptogtindenv~eemde,of,watnagenoegop'tzelfdeneclerkwam,eenekolonie,ofandersdeplunderingvandezenofgenenvermogendeonderdeburgerszelven.DevrijheidvandenHomeinschenburgerwashetregt,ommedetenoorlogtetrekken,deveroverdelanderijentedeelenendagelijks,inkrijgenvrede,zijnrantsoenbroodteontvangen.Degeheeleinwcndigegeschicdenis
Y<"m
Home,tothetzichuitge.
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...