Zadaniem rozwa
żań
poprzedzaj
ą
cych niniejszy przek
ł
ad
Etykinikomachejskiej
Arystotelesa nie jest przedstawienie jego pogl
ą
dówfilozoficznych ani nawet tylko etycznych. Wst
ę
pne te uwagi pragn
ą
raczej poinformowa
ć
czytelnika o zawarto
ś
ci Gorpus Aristotelicum,tj. przekazanego przez tradycj
ę
zbioru pism Arystotelesa, s
ł
usznielub nies
ł
usznie mu przypisywanych, i o losach tych pism od staro-
ż
ytno
ś
ci do chwili obecnej. Szczególny nacisk spoczywa przy tymna grupie pism etycznych i na dzisiejszym stanie bada
ń
nad ich au-tentyczno
ś
ci
ą
i chronologi
ą
.Dla zrozumienia wy
ł
aniaj
ą
cych si
ę
tu zagadnie
ń
niezb
ę
dn
ą
jestrzecz
ą
przypomnie
ć
kilka wa
ż
niejszych faktów i dat z
ż
ycia Ary-stotelesa.WIADOMO
Ś
CI BIOGRAFICZNEArystoteles, urodzony w 384 r.p.n.e. w Stagirze (czy w Stagi-rach — bo
ź
ród
ł
a staro
ż
ytne podaj
ą
trojak
ą
nazw
ę
tej miejscowo
ś
ci:Stagira f]ST(iYeipa, Stagiros óSfA-feipoc i Stagiry
T
<Ł
Uni^eipct),
na trackim pó
ł
wyspie Chalkidike, by
ł
synem Nikomacha — lekarza przybocznego króla macedo
ń
skiego Amyntasa, ojca Filipa II — i Faj-sti(a)dy. Nikomach odumar
ł
syna, kiedy ten by
ł
jeszcze w wieku pachol
ę
cym, wkrótce potem zmar
ł
a tak
ż
e matka Arystotelesa,a opiek
ę
nad nim obj
ął
niejaki Proksenos z Atarneus.W osiemnastym roku
ż
ycia opu
ś
ci
ł
Arystoteles rodzinn
ą
Stagir
ę
i uda
ł
si
ę
do Aten, gdzie wst
ą
pi
ł
do Akademii Plato
ń
skiej. W szkoletej sp
ę
dzi
ł
lat dwadzie
ś
cia, 367—347; po okresie nauki nast
ą
pi
ł
ylata samodzielnej ju
ż
, cho
ć
pod wp
ł
ywem Platona pozostaj
ą
cej,twórczo
ś
ci i nauczania w Akademii. Arystoteles, najzdolniejszyz uczniów Platona i najgodniejszy obj
ę
cia po nim kierownictwaAkademii, by
ł
metojkiem, tj. osiad
ł
ym w Atenach cudzoziemcem,nie maj
ą
cym pe
ł
ni praw obywatelskich. T
ę
prawdopodobnie oko-liczno
ść
— obok momentu pokrewie
ń
stwa — wyzyska
ł
przeciw
niemu po
ś
mierci Platona, 347, siostrzeniec zmar
ł
ego, Speuzyp,który obj
ął
wówczas scholarchat Akademii. Arystoteles nie chcia
ł
— jak si
ę
zdaje — kontynuowa
ć
w tych warunkach swej pracy nauczy-cielskiej w Akademii i wy w
ę
drowa
ł
wraz z Ksenokratesem, równie
ż
akademikiem, na razie do Assos, w Azji Mniejszej na wybrze
ż
uTroady. Tu stan
ął
na czele szko
ł
y filozoficznej, w której wspó
ł
pra-cowali z nim i z Ksenokratesem dwaj ich koledzy z Akademii:
Ę
rastos i Koryskos ze Skepsis. Z gronem tym pozostawa
ł
w bliskichstosunkach Hermias, w
ł
adca Atarneusu, którego siostrzenic
ę
i przy- bran
ą
córk
ę
, Pytiad
ę
, poj
ął
Arystoteles potem za
ż
on
ę
.Kieruj
ą
c szko
łą
w Assos, Arystoteles wyst
ę
powa
ł
na zewn
ą
trz jako ortodoksyjny platonik, chocia
ż
przeciwstawia
ł
si
ę
niektórym pogl
ą
dom Platona, zw
ł
aszcza jego teorii idej. By
ł
a wi
ę
c owa szko
ł
aniejako po
ś
rednim ogniwem mi
ę
dzy Akademi
ą
a pó
ź
niejszym Li-ceumjWyk
ł
ady Arystotelesa
ś
ci
ą
ga
ł
y adeptów filozofii tak
ż
e z po- bliskich wysp, m. i. z Lesbos, sk
ą
d pochodzi
ł
najwybitniejszy ucze
ń
Arystotelesa, Teofrast z Eresos, pó
ź
niejszy jego nast
ę
pca w scholar-chacie Liceum (je
ś
li nie uwa
żać
za prawdziw
ą
drugiej wersji sta-ro
ż
ytnej, wedle której znajomo
ść
z Teofrastem zawarta mia
ł
a'by
ć
ju
ż
w Akademii)|_Po trzyletnim pobycie w Assos Arystoteles przeniós
ł
sw
ą
dzia
ł
alno
ść
nauczycielsk
ą
do Mityleny na Lesbos, a w r, 342 przyj
ął
zaproszenie na dwór Filipa Macedo
ń
skiego jako nauczyciel
mł
odocianego~królewicza Aleksandra, pó
ź
niejszego s
ł
ynnego w
ł
adcy.Pobyt .w Macedonii, w miejscowo
ś
ci Mieza, gdzie filozof kszta
ł
ci
ł
Aleksandra wraz z kilku jego kolegami, i w sto
ł
ecznej Pe
ł
li, przeci
ą
g-
nął
si
ę
do r. 336, tj. do
ś
mierci Filipa i wst
ą
pienia na tron dwudzie-stoletniego wówczas Aleksandra, a mo
ż
e i d
łuż
ej. f«W czasie tym nie pozosta
ł
Arystoteles niedost
ę
pny wp
ł
ywom zdobywczej politykimacedo
ń
skiej, reprezentowanej przez Filipa, którego plany zabor-cze ukazywa
ł
y mo
ż
liwo
ść
zrealizowania ulubionej my
ś
li filozofa:zjednoczenia wszystkich'Hellenów. Wierzy
ł
bowiem — jak przednim Herodot
1
—
4
ż
e przed zjednoczon
ą
Hellad
ą
runie pot
ę
ga królów perskich. Tote
ż
nic dziwnego,
ż
e stara
ł
si
ę
rozwija
ć
idee panhelle
ń
skiew swym królewskim wychowanku. M
ł
ody Aleksander zawdzi
ę
cza
ł
swemu mistrzowi umi
ł
owanie poezji greckiej oraz zainteresowaniezarówno filozofi
ą
jak naukami przyrodniczymi. Kaza
ł
o ono Aleksan-drowi otacza
ć
si
ę
na swym dworze uczonymi reprezentuj
ą
cymiró
ż
ne dziedziny wiedzy, którzy towarzyszyli mu pó
ź
niej w wypra-wie na Azj
ę
, nadaj
ą
c jej charakter przedsi
ę
wzi
ę
cia kulturalnego nanie znan
ą
przedtem skal
ę
. Dla wychowawcy swego
ż
ywi
ł
Aleksander,
Wst
ę
p
XIIIdo czasu, uczucia wdzi
ę
czno
ś
ci uczniowskiej: dostarcza
ł
mu
ś
rod-ków umo
ż
liwiaj
ą
cych Arystotelesowi jego ulubione badania przy-rodnicze i mia
ł
te
ż
wznie
ść
na cze
ść
filozofa pos
ą
g spi
ż
owy, je
ś
limo
ż
na zaufa
ć
napisowi widniej
ą
cemu na pó
ź
nej kopii pos
ą
gu:[Yl]6v Nikor
ń
achowego syna, boskiego Arystotelesa,Co wszelk
ą
posiad
ł
m
ą
dro
ść
, wzniós
ł
[pos
ą
g] tu Aleksander.Stosjmki mi
ę
dzy filozofem a w
ł
adc
ą
popsu
ł
y si
ę
dopiero, kiedyAleksander zaw
ł
adn
ą
wszy uprzednio terytoriami azjatyckimi do-st
ę
pnymi wp
ł
ywom obcym, jak Syria, Egipt, cz
ęś
ciowo nawet Ba- bilonia, sta
ł
si
ę
panem Persji w
łaś
ciwej, kraju o swoistej kulturze,którego zdobywca nie usi
ł
owa
ł
nawet zhellenizowa
ć
. Król mace-do
ń
ski przybra
ł
wówczas tytu
ł
króla Azji i poniecha
ł
, ciasnych ju
ż
w jego oczach, panhelle
ń
skich koncepcji politycznych Arystotelesa,opartych na prze
ś
wiadczeniu o wy
ż
szo
ś
ci Hellenów nad barbarzy
ń
-cami
8
, przeciwstawiaj
ą
c im sw
ą ś
wiatow
ł
adcz
ą
polityk
ę
organicz-nego zespolenia Wschodu z Zachodem i wzajemnego ich przenik-ni
ę
cia si
ę
— polityk
ę
wymagaj
ącą
zniwelowania istniej
ą
cych ró
ż
nic plemiennych i kulturalnych
4
. Do dalszego och
ł
odzenia stosunkówmi
ę
dzy Arystotelesem a Aleksandrem przyczyni
ł
a si
ę
— mimoobiektywnej postawy, któr
ą
zachowa
ł
filozof
5
— sprawa Kalliste-nesa, siostrze
ń
ca Arystotelesowego, który towarzyszy
ł
Aleksandrowi jako historyk do Azji i, oskar
ż
ony niewinnie o udzia
ł
w spisku prze-ciw królowi, zosta
ł
na jego rozkaz stracony (ok. 327).W czasie pobytu w Macedonii' Arystoteles wyje
żdżał
kilka-krotnie do rodzinnej Stagiry, szukaj
ą
c w jej murach odosobnienia,sprzyjaj
ą
cego pracy badawczej. By
ć
mo
ż
e,
ż
e sp
ę
dzi
ł
tam ostatniemiesi
ą
ce tego okresu swego
ż
ycia.' Na wiosn
ę
334 Arystoteles, g
łoś
ny ju
ż
wówczas filozof i nauczyciel, przyjaciel i protegowany Aleksandra i jego namiestnika Antypatra, powróci
ł
do Aten, gdzie bawi
ł
przez nast
ę
pnych lat dwana
ś
cie.Za
łoż
ona przez niego szko
ł
a mie
ś
ci
ł
a si
ę
zrazu w pó
ł
nocnej cz
ęś
ciAten, w kru
ż
gankach, peripatoj (st
ą
d miano szko
ł
y perypatetyc
ż
nej)
ś
wi
ę
tego obwodu po
ś
wi
ę
conego Apollonowi Lykejskiemu. St
ą
dwzi
ęł
o sw
ą
nazw
ę
LiceuniJ Pó
ź
niejsza jego siedziba znajdowa
ł
asi
ę
we wschodniej cz
ęś
ci miasta, przed Bram
ą
Diocharesa; nowe
of 00
Arystoteles - Etyka Nikomachejska
6,398 Reads
Info and Rating
| Category: | |
| Rating: | |
| Upload Date: | 04/02/2009 |
| Copyright: | Attribution Non-commercial |
| Tags: |
Leave a Comment