Cztery rekwizyty (CATTĀRO-NISSAYĀ)Vilāsa Bhikkhu

1. Wstęp:

Buddyzm nie jest religią żebraków. Buddha ustanowił pewne reguły, tak aby mnisi mogliw pełni korzystać z dobrodziejstw jakie niesie ze sobą wyrzeczenie się świata. Chodzi tugłównie o wyzbycie się ignorancji, nienawiści i właśnie – pożądania – na przykład dogromadzenia dóbr materialnych. Dlatego też ideałem jest pabbajjā – ten kto wyzbył sięmajątku, opuścił dom i rodzinę by móc żyć jako mnich buddyjski.Nauki Starszych (zwane Theravādą) bazują na racjonalności. Oznacza to, że wszystkienakazy, nawet te najdrobniejsze – powinny dążyć tak naprawdę do jednego celu, jakim jest wyzwolenie. Innymi słowy, każda poszczególna reguła powinna hołdowaćfundamentalnym instrukcjom danym bhikkhom. Jak głoszą tradycyjne przekazy – Buddha przez pierwsze dwadzieścia lat nie musiałniczego zabraniać swoim podopiecznym, gdyż wszyscy oni byli szlachetnymi (ariyā), rzecz jasna na różnych stadiach swej drogi do Nibbāny. Po tym okresie do Saṃghi dołączałyosoby o nieco niższych aspiracjach. Ludzie z odmiennych środowisk, z różnych przyczynzakładali mnisie szaty - jedni dla chęci prestiżu, bądź dla własnego zysku, inni by uciecprzed obowiązkami i dla wygodnego życia. Zachowując się w sposób ordynarny, bądźniezgodny z przyjętymi normami społecznymi, budzili zgorszenie wśród osóbwspierających Saṃghę. Zanim jednak Buddha zaczął formułować podstawy Vinayi –

czyli

Āṇāpātimokkhę – obowiązywała Ovādapātimokkha – czyli generalne zasady wszystkichpoprzedzających Buddhów. Te podstawy to zaledwie trzy wytyczne:

Khantī paramaṃ tapo titikkhā,nibbānaṃ paramaṃ vadāmi Buddhā.Nahi pabbajito parūpaghātī,na samano hoti paraṃ viheṭhayanto.Najlepszą z praktyk moralności znajdziesz w cierpliwości i powściągliwościnajwyższa nade wszystko jest Nibbāna – mówią Buddhowie.Ten, kto porzucił życie rodzinne, najmniejszego okrucieństwa nie czyni,Nie można nazwać zacnym tego, kto najgorsze rany innym zadaje.Sabbapāpassa akaranaṃ, kusalassa upasampadā.Sacittapariyodapanaṃ, etaṃ Buddhānasāsanaṃ.Porzuć wszelkie zło,podejmij się dobroczynności,Uwolnij od zanieczyszczeń swój umysł –to rada wszystkich Buddhów.Anūpavādo anūpaghāto, pātimokkhe ca saṃvaro;Mattaññutā ca bhattasmiṃ, pantañca sayanāsanaṃ;Adhicitte ca āyogo, etaṃ buddhānasāsanaṃNie zrzucaj winy na nikogo, nie czyń krzywdy innym istotom, podporządkuj się regułom;pożywiaj się z umiarem, miejsce spoczynku miej w ustroni;doskonal się w uszlachetnianiu jaźni – to rada wszystkich Buddhów.

Innymi słowy chodzi tu o pewnego rodzaju kulturę, o pewien wzór społeczny – jakim wczasach Buddhy był ktoś, kto faktycznie wyrzekł się świata i poświecił swoje życie byznaleźć odpowiedzi na podstawowe, egzystencjalne pytania. Osoby świeckie powinnyzatem ofiarowywać cztery rekwizyty z szacunku do osób szlachetnych, bądź takich, któredopiero rozpoczęły swoją drogę do szlachetności.Oczywiście nie ma nic zdrożnego w dawaniu jałmużny z innych pobudek, jak współczucie– co więcej, jak wyjaśnia Abhidhamma - jest to jeden z najpiękniejszych darów, jeślitowarzyszy temu na przykład appamaññā cetasika (myśl, która nie posiada granic, jestbezwarunkowa, nie oczekuje niczego w zamian). Jak jest wyjaśnione wAbhidhammatthasaṅgaha – alobha to przeciwieństwo lobha – implikując, że jest to dāna,bądź dobroczynność, wspaniałomyślność, etc. Oznacza to pozytywną cechę, którejcharakterystyką jest aktywny altruizm. Jest to jeden z trzech korzeni dobra. Podobnie jakkropla wody spływa po liściu lotosu bez przywierania do niego, w ten sam sposób brakprzywierania do obiektu jest główna charakterystyką tej cetasiki.Cały proces – początkowa motywacja, faktyczne ofiarowanie jałmużny oraz rezultaty tegoczynu – nazywać można kammą, właściwym działaniem lub dobrym uczynkiem. Niezawsze jednak nasz dar zostanie spożytkowany właściwie. Czasem osoby, które wyciągajądłoń w prośbie o pieniądze, za chwilę pociągają haust z butelki taniego wina. Oczywiścienie oznacza to nagromadzania złej kammy jeśli nasz dar zostanie niewłaściwie użyty. Jeśli jednak właściwie użyjemy środków jakimi dysponujemy, nie tylko zmniejszymy w sobietaṇhę (lgnięcie, obsesję) poprzez dawanie innym czegoś wartościowego. Jest szansa, żerealnie pomożemy innym potrzebującym. Jednak dawanie, nawet ofiarowywanie datkówSaṃdze to rodzaj loterii i wiary w to, że pieniądze lub rekwizyty faktycznie trafią do tych,którzy podążają drogą wyznaczoną przez Buddhę.Otrzymywanie jałmużny również wiąże się z pewnymi obowiązkami. Są to kontemplacje,zachowanie zgodne z Vinayą oraz rozwijanie uważności, by odnotować każdą myśl, którejpodstawą może być lobha – pragnienie, łaknienie, pazerność. Poniżej chciałbymprzedstawić obowiązki odbiorców oraz komentarze i cytaty palijskie wraz ztłumaczeniami. Mam nadzieję, że dzięki temu ci którzy zdecydują się wspomóc Saṃghębędą mięli świadomość, że ich dāna (dar, ofiara) zostanie właściwie spożytkowana.

(* Komentarz)

Zdaję sobie sprawę z trudności jakie mogą zaistnieć odnośnie zrozumienia niektórych wytycznychVinayi. Reguła mnisia została skodyfikowana w ten sposób i tak szczegółowo po to by nie było żadnych wątpliwościco do konkretnego czynu. Prawa te powstały na bazie licznych precedensów jakich Buddha i Saṃgha byli świadkami.

2. Podstawowe pożywienie.

Posiłek, jak wskazuje polskie słowo powinien posilać ciało i umysł. Piṇḍpāta dosłownieoznacza otrzymanie jałmużny do miski żebraczej. Piṇḍpātiko to ktoś kto stosuje się doPiṇḍpātikaṅgi – jednej z trzynastu dhutaṅg – ascetycznych praktyk dozwolonych przezBuddhę. Mnisi i mniszki przestrzegający tych zasad powinni wyżebrać od osób świeckichpożywienie, które włożone jest bezpośrednio do ich misek. Nie mogą zatem spożywaćspecjalnych posiłków jak Saṃghabhatto czy Salākabhatto – patrz niżej w komentarzach.