Sayadaw U S¯ıl¯ananda

Akt woli

Wprowadzenie do prawa kammy

Przekład na język polski:Joanna Grabiak i Radosław PasiokTytuł oryginału

Volition. An Introduction to the Law of Kamma



1999 Sayadaw U Silananda, USA.c



2008 for Polish editionKonsultacja merytoryczna: Joanna GrelaWszelkie prawa zastrzeżone. Proszę skontaktować się zwydawcą w celu uzyskania szczegółowych informacji.Wszystkie książki wydawnictwa Inward Path Publisherprzeznaczone są wyłącznie do darmowej dystrybucji.Wydawnictwo INWARD PATH PUBLISHERP.O.Box 1034, 10830 Penang, Malaysia

http://www.inwardpath.org

e-mail:

ijbook@inwardpath.org

Skład wykonano w systemie L

TEX

I see me smiling in your eyesBut, you see me smiling in your heart A quiet pond reﬂects the great forest of lifeDeeds touch its heart that cannot disregard

Sabrina Ooi

Wstęp

Co to jest

kamma

? Budda powiedział: „Mnisi, toakt woli nazywam

kammą

.”Popularne znaczenie

kammy

to „działanie” lub„robienie”, ale jako pojęcie techniczne, kamma ozna-cza akt woli lub wolę. Gdy coś robisz, stoi za tymakt woli, i ten akt, ten umysłowy wysiłek, nazywasię

kammą

. Buddha wyjaśniał, że mając wolę, dzia-łamy następnie poprzez ciało, mowę i umysł. Cokol-wiek robisz, jest w tym jakiś rodzaj kammy, umysło-wego wysiłku, woli i aktu woli. Akt woli jest jednymz pięćdziesięciu dwóch stanów, które powstają wrazze świadomością.Jeśli nie jesteś zaznajomiony z terminem kam-ma, to książeczka

Akt woli. Wprowadzenie do Prawa Kammy

– mowy dhammy wygłoszone przez znane-go birmańskiego mnicha Sayadaw U S¯ıl¯anandę stu-dentom medytacji

Vipassan¯ a

Abhidhammy

w latach1984 do 1988 w Ameryce – może ci ten termin przy-bliżyć.Sayadaw U S¯ıl¯ananda jest opatem Dhammanan-da Vihara w Half Moon Bay w Kalifornii oraz ducho-wym kierownikiem Dhammachakka Meditation Cen-ter, Theravada Buddhist Society of America i Ta-thagata Meditation Center. Sławny birmański mistrzmedytacji, Niezwykle Czcigodny Mahasi Sayadawwyznaczył go do udzielania nauk w Ameryce i pro-pagowania Dhammy na Zachodzie.Od 1947 roku Sayadaw jest buddyjskim mnichem.Posiada dwa tytuły

Dhamm¯ acariya

(Mistrz Dham-my) i uczył w Atithokdayone p¯al.i University orazbył zewnętrznym egzaminatorem na Wydziale Stu-diów Orientalnych w University of Art and Sciencesw Mandalay w Birmie. Sayadaw był głównym kom-pilatorem wszechstronnego

Tipit .aka P¯ al .i-BurmeseDictionary

oraz jednym z końcowych redaktorów

P¯ al .i Texts, Commentaries, and Sub-Commentaries

na Szóstym Soborze Buddyjskim, który odbył sięw 1954 roku.Sayadaw jest autorem siedmiu naukowych ksią-żek buddyjskich w języku birmańskim oraz angiel-skiej publikacji dotyczącej Czterech Podstaw Uważ-ności, wydanej w 1990 roku.Od swojego przyjazdu do Ameryki w roku 1979Sayadaw nauczał medytacji

Vipassan¯ a

(medytacjawglądu),

Abhidhammy

(buddyjskiej psychologii) i in-nych aspektów buddyzmu therawada oraz prowadziłodosobnienia medytacyjne w całym kraju oraz w Ja-ponii, Europie i Azji. Sayadaw z wielkim zaangażowa-niem nauczał wielu studentów w języku angielskim,birmańskim, p¯al.i i sanskrycie. Ze względu na swojenauczycielskie umiejętności, cierpliwość i współczu-cie, Sayadaw był przez nich uwielbiany.1

Prawo kammy

Przedmiotem tego wykładu jest prawo kammy.Wielu ludzi, urodzonych jako niebuddyści, przycią-gnęła do buddyzmu doktryna kammy, ponieważ wy- jaśnia ona takie zjawiska jak różnice osobowości i to,dlaczego dobrzy ludzie doświadczają w tym życiucierpienia.Znam pewnego Włocha, który głęboko rozważałodmienność i indywidualne różnice pomiędzy ludźmi.Myślał o tym, pytał o to wielu ludzi, ale nie udawałomu się znaleźć satysfakcjonującej odpowiedzi. Które-goś dnia sięgnął po książkę o buddyzmie i przeczytało prawie kammy. Gdy przeczytał zawarte tam wyja-śnienia, był nimi bardzo usatysfakcjonowany. Zdecy-dował się na dalsze studia nad buddyzmem, a potemwyjechał na Wschód by przyjąć buddyjskie święce-nia. Został mnichem buddyjskim i zmarł w wiekuosiemdziesięciu lat jako mnich. Do buddyzmu przy-ciągnęła go doktryna kammy.Kamma nie jest sprawiedliwością moralną, ponie-waż to oznaczałoby, że ktoś stoi ponad istotami i osą-dza je. W rzeczywistości nie ma nikogo, kto wyda- je osądy o poczynaniach istot, istnieje tylko moral-ne prawo kammy. Kamma nie jest sprawiedliwościąmoralną, nie jest również nagrodą ani karą. Zgod-nie z tym prawem, jeśli wykonujesz dobre działania,uzyskasz dobre skutki, a jeśli popełniasz złe uczynki,rezultaty twoich działań będą złe. Jednak zarówno tedobre, jak i te złe skutki nie są przez nikogo danei nie stanowią też nagrody czy kary. Kamma jest mo-ralnym prawem, które nie wymaga prawodawcy. Toprawo, które obowiązuje w naturalny sposób.Indywidualne różnice pomiędzy ludźmi były i sąnadal strapieniem dla wielu myślicieli.W czasach Buddhy żył brahmin o imieniu Todey-ya. Był bardzo bogatym człowiekiem, milionerem, alenie widział sensu w praktykowaniu szczodrości. Po-wtarzał „Jeśli dajesz, stajesz się biedny, więc lepiejnie dawaj niczego”. Gromadził całe swoje bogactwodla siebie, aż stał się milionerem, a potem umarł jakomilioner. Był tak przywiązany do swojego majątku,że po śmierci odrodził się jako pies w swoim własnymdomu.Któregoś dnia Buddha wszedł do tego domu,a pies zobaczył go i zaszczekał na niego. Buddha od-powiedział „A, Todeyya! Okazałeś mi brak szacunku jako człowiek, a teraz lekceważysz mnie szczekając namnie. Odrodzisz się w piekle.” Gdy Buddha to powie-dział, pies pomyślał „Och, Gotama, ten który odszedłw bezdomność, rozpoznał mnie” i był tak strapiony,że poszedł na kupę popiołu i położył się na niej.Todeyya miał syna o imieniu Subha, który upodo-bał sobie tego psa, swojego ojca w nowym wcieleniu.Przeznaczył dla niego specjalne miejsce w domu, takwięc kiedy zobaczył, że pies poszedł się położyć nakupie popiołu, bardzo go to zaniepokoiło. Doniesio-no mu, że Gotama powiedział psu coś nieprzyjemne-go, poszedł więc do Buddhy i zapytał go o to. Bud-dha wyjaśnił mu, co się stało. Subha pomyślał sobie„Zgodnie z naukami brahminów, mój ojciec powinienodrodzić się jako Brahma. Ale Gotama powiedziałmi, że odrodził się w ciele psa. Gotama mówi nieroz-ważnie”. Wrócił do Buddhy, by z nim dyskutować.Buddha zapytał czy jego ojciec wyjawił wszystkieswoje bogactwa, a Subha odpowiedział, że faktycz-nie brakuje ogromnej ilości pieniędzy i nie wiadomo,gdzie ojciec je ukrył. Buddha polecił mu, by nakar-mił psa późno w nocy, tuż przed snem, i zapytał go,gdzie znajdują się te bogactwa.Subha pomyślał, że jeśli to, co mówi Buddha, jestprawdą, odzyska wtedy majątek, a jeśli okaże się tonieprawdą, oskarży Buddhę o kłamstwo.Przed pójściem spać Subha nakarmił psa i zapytałgo o nieujawnione bogactwa. Pies wstał i zaprowadziłgo do miejsca, gdzie bogactwa te były ukryte. Subhawykopał skarb i odzyskał go.Subha udał się później do Buddhy i zapytał go,dlaczego ludzie różnią się od siebie, dlaczego jednimają długie życie, a inni mają krótkie. Spytał rów-nież, dlaczego niektórzy ludzie są wątli lub podatnina choroby, podczas gdy inni są zdrowi; dlaczego nie-którzy są brzydcy, a inni piękni; dlaczego niektórzymają tylko kilku przyjaciół, a inni wielu; dlaczegoniektórzy są bogaci, a inni biedni; dlaczego niektórzyrodzą się w sprzyjających warunkach, a inni nie; dla-czego niektórzy rodzą się z wysoką inteligencją, a innisą tępi.Buddha odpowiedział na jego pytanie „O, mło-dy człowieku! Istotom przynależą ich czyny, są onespadkobiercami swych czynów, posiadają uczynkitak, jak posiadają rodziców, krewnych i schronie-nie. To uczynki odróżniają istoty na niższych pozio-mach od istot doskonałych”. Buddha odpowiedziałbardzo krótko, a Subha nie zrozumiał, tak więc Bud-dha szczegółowo wyjaśnił prawo kammy.Niektóre istoty lubią zabijać inne istoty i wpada- ją w nawyk zabijania. Po śmierci odradzają się onew czterech niższych, godnych pożałowania stanach– w świecie zwierząt, duchów, demonów i w piekle.A gdy odradzają się jako ludzie, ich życie jest krótkie.Ci, którzy nie zabijają istot, którzy mają współczu-cie, mogą odrodzić się w świecie

dewów

(jako boskieistoty). Jeśli odradzają się jako ludzie, cieszą się dłu-gowiecznością.Buddha omówił następnie choroby i zdrowie. Nie-którzy ludzie powodują zranienia u innych istot, lu-bią krzywdzić innych. Z tego powodu odradzają się2

w czterech godnych pożałowania stanach. A jeśli od-rodzą się jako ludzie, są słabego zdrowia i są podat-ni na choroby. Ci, którzy nie krzywdzą innych istot,odradzają się jako

dewy

lub, jeśli narodzą się jakoludzie, są obdarzeni dobrym zdrowiem.Dlaczego niektórzy ludzie są brzydcy, a inni pięk-ni? Buddha wyjaśnił, że niektórzy ludzie łatwo wpa-dają w gniew i z tego powodu odradzają się w czte-rech niższych stanach. A jeśli odrodzą się jako ludzie,są brzydcy. (Gniew sprawia, że wygląda się brzydko,więc jeśli jesteś zły, spójrz na siebie w lustrze i zobacz jak wyglądasz). Inni ludzie nie mają w sobie gniewu,nie wpadają łatwo w gniew i myśląc o innych są pełnimiłującej dobroci, zwanej

mett¯ a

. Ci ludzie odradzająsię jako

dewy

lub, jeśli odradzą się jako istoty ludzkie,są wówczas piękni. Więc jeśli chcesz być piękny, przy-najmniej w przyszłym życiu - nie wpadaj w gniew!Dlaczego niektórzy ludzie nie mają przyjaciół, in-ni zaś mają ich wielu? Niektórzy ludzie są zazdrośnii z tego powodu odradzają się w czterech niższychstanach. A jeśli odrodzą się jako ludzie, mają nie-wielu przyjaciół lub wcale ich nie posiadają. Ci, któ-rzy nie są zazdrośni, odradzają się jako

dewy

lub, jeśli odradzą się jako ludzie, mają wielu przyjaciół.Można powiedzieć, odnosząc się do prawa kammy, żeci, którzy nie potraﬁą mieć przyjaciół, byli zazdrośniw poprzednim życiu.Dlaczego niektórzy ludzie są bogaci, a inni biedni?Niektórzy ludzie są skąpi, nie chcą niczego dawać.Będąc skąpymi, a nie szczodrymi, mogą oni odrodzićsię w czterech niższych stanach. A jeśli odradzają sięoni jako ludzie, są wówczas biedni. Ci, którzy dająi są szczodrzy, stają się ludźmi bogatymi. A zatem, jeśli chcesz być bogaty, dawaj!Buddha wyjaśnił wówczas dlaczego niektórzy lu-dzie odradzają się w dobrych warunkach, podczas gdyinni rodzą się w niesprzyjającej sytuacji. Niektórzyludzie są bardzo dumni, spoglądają na innych z gó-ry i mają dla nich niewiele szacunku. Z powodu owejfałszywej dumy tacy ludzie odradzają się w czterechniższych stanach, a jeśli odrodzą się jako istoty ludz-kie, rodzą się w nieszczęśliwych warunkach. Ci, któ-rzy nie mają w sobie fałszywej dumy, którzy są po-korni, odradzają się jako

dewy

, chyba, że odrodzą się jako istoty ludzkie – wtedy rodzą się w szczęśliwejsytuacji.Dlaczego niektórzy ludzie są tępi, a inni inteli-gentni? Buddha objaśnił, że niektórzy ludzie niepra-gnący wiedzy, nie mają woli zadawania pytań, niechcą poznać naturę rzeczy. Bez świadomości czym jest właściwe prowadzenie się, ci pozbawieni wiedzyludzie podejmują niewłaściwe działania i z tego po-wodu mogą odrodzić się w czterech niższych stanach.A jeśli odradzają się jako ludzie, są wówczas tępi. Ci,którzy pragną wiedzy, którzy zapytują o naturę rze-czy, odradzają się w świecie

dewów

. A jeśli odrodząsię jako ludzie, są inteligentni. Więc jeśli chcesz byćinteligentny w przyszłym życiu, nie wahaj się zada-wać pytań. Wam, szczególnie Amerykanom, nie mu-szę o tym przypominać. Zadajecie dużo pytań i to jest dobra rzecz.W ten sposób Buddha odpowiedział na pytaniaSubhy. Na podstawie prawa kammy możemy wnio-skować o naszych przeszłych żywotach. Buddha po-wiedział, że istoty są właścicielami swych uczynków,właścicielami swej kammy. Jedynie kamma jest ichwłasnością, nic więcej. Kamma jest niezwykle ważnąsprawą w buddyzmie.Co to jest

kamma

? Budda powiedział: „Mnisi, toakt woli nazywam

kammą

”. Gdy coś robisz, stoi zatym akt woli, i ten akt, ten umysłowy wysiłek, nazy-wany jest kammą. Buddha wyjaśniał, że mając wo-lę, działamy następnie poprzez ciało, mowę i umysł.Cokolwiek robimy, jest w tym jakiś rodzaj kammy,umysłowego wysiłku, woli i aktu woli. Akt woli jest jednym z pięćdziesięciu dwóch stanów, które powsta- ją wraz ze świadomością.Gdy coś robimy, np. składamy oﬁarę Buddzie, stoiza tym akt woli, który skłania nas do dawania, i tenakt woli nazywany jest kammą. Zatem kamma jestprzyczyną, nie skutkiem. Niektórzy ludzie mówią, żekamma oznacza przyczynę, działania oraz ich efek-ty. Ale w buddyzmie therawady kamma nigdy nieoznacza efektu czy skutku. Kamma oznacza wyłącz-nie przyczynę.Kamma należy do nagromadzeń

mentalnych.Mamy pięć zbiorów: materia, uczucia, percepcja, wy-twory umysłu i świadomość. Akty woli należą do zbio-ru wytworów umysłu. Składnik wytworów umysłu, jak inne stany mentalne, trwa jedynie przez krótkąchwilę. Powstaje, trwa tylko krótki czas i następniezamiera. Lecz akt woli różni się od innych stanów my-ślowych tym, że pozostawia po sobie pewien poten-cjał, nie zanika całkowicie. Pozostawia po sobie coś,pewną moc lub potencjał wywołania skutków w sytu-acji, gdy okoliczności będą sprzyjać zaistnieniu tychefektów. Kamma tworzona jest tu i teraz, ale jej skut-ki mogą pojawić się w tym życiu, następnym żywocielub którymś z kolejnych.Kamma lub akt woli ma potencjał wywoływaniaskutków, a potencjał ten jest potężną siłą. Kammanie kończy się w chwili śmierci w tym życiu, przecho-dzi dalej. Nie możemy jednak powiedzieć, że gdzieś ją przechowujemy w naszym ciele czy świadomości,ponieważ wszystko jest nietrwałe i ciągle się zmienia.

sanskr.

skandha

, nagromadzenia tworzą każdą istotę, ina-czej określane są jako zbiory, skupiska lub składniki (przyp.tłum.)