natuurdagboek26 januari 2012
Katje (m) en bloempje (v).
F O T O K O O S D I J K S T E R H U I S
Hazelaar
Zoals zoveel planten, kwamen ook els en hazelaar vroeg in bloei. In de-cember werden de vroegste bloeiersgevonden. Ze haalden de kranten,met foto’s van elzen- en hazelaar-katjes.Die foto’s lieten soms katjes ziendie nog niet bloeiden. In de herfsthangen er al katjes. In de winterbloeien ze, de laatste jaren vaak indecember al. Ze hebben mannelijkeen vrouwelijke bloemen. De han-gende katjes zijn mannelijk. De kat- jes zijn geelbruin.Bij de els staan de vrouwelijkebloemen verrassend genoeg over-eind. Ze zijn eerst rossig, maargroeien uit tot groene kegeltjes. Opden duur worden ze houtig – de be-kende elzenproppen.Ook de hazelaar heeft mannelijkeen vrouwelijke bloemen. De manne-lijke bloemen zitten aan de hangen-de katjes, de vrouwelijke bloemengroeien omhoog. Tot zover net alsde els. Maar de vrouwelijke bloe-men zijn piepklein en kunnen vuur-rood zijn. Elk klein, rood bloempjedat boven de katjes op de stengelbloeit, is een groepje van drie of vierbloemstijltjes. Die rode stijlen methun stempels steken uit een groeneitje. Mooi zijn ze, zeker in combi-natie met die gele katjes, en hele-maal als de zon erop schijnt. Heelmooi, maar je moet goed kijken, want anders zie je ze over hethoofd, die rode vrouwenbloempjes. Uit die minibloempjes kunnen nabevruchting hazelnoten ontstaan.Om de kans op bevruchting te ver-hogen, is de hazelaar scheutig metstuifmeel. Voor die bestuiving is hethandig dat er geen blad in de wegzit.Nu al een hazelaar in blad zou pasecht een lentebode zijn. Bladeren la-ten nog op zich wachten, net als no-ten. En als die eetbaar zijn, is de zo-mer al voorbij.
Koos Dijksterhuis
Surinameblijktnogrijkeraanbijzonderediersoorten
Van onze redactie groen
Een expeditie in het Zuidwesten vanSuriname heeft 46 nieuwe soortenopgeleverd, zo maakt ConservationInternational bekend. Het maanden-lange onderzoek moest de enormebiodiversiteit van deze ongerepte re-genwouden vastleggen. Meer dan1300 soorten zijn in kaart gebracht.Een breedbekkikker, die prooienkan eten zo groot als hijzelf, had een vogel in zijn maag die ook door deonderzoekers werd gevolgd. De vogel was met zender en al verorberd. Demetaalpaarse kever, zo groot als eenmandarijn, gebruikt zijn hoorn in ge- vechten met soortgenoten.Een meerval-achtige werd bijnadoor een gids als snack gegeten toende onderzoekers ontdekten dat heteen nieuwe soort betrof.
Moeten we de klimaatverandering of overijverige vissers aanwijzen als hoofdschuldige van dearmetierige staat waarin de populatie van dehorsmakreel in de Stille Oceaan zich bevindt?Betrokkenen verschillen van mening.
deVerdieping
8
donderdag 26 januari 2012
#"%$!
duurzaamheid&natuur
www.trouw.nl/groen
Voor eerdere afleveringen en vragenover inheemse natuur
Ad Corten is zelfstandig vis-serijwetenschapper. Hij advi-seert overheden en hetbedrijfsleven over duurzame visserij. In het blad
Visserij-nieuws
zocht Corten afgelo-pen december naar oorzaken van het verdwijnen van dehorsmakreel in de Stille Oce-aan. Is het overbevissing of ishet klimaatverandering?
Waardoor is de horsmakreel bijna verdwenen uit de Pacific?
“Het is een combinatie van klimaat- verandering en overbevissing. Alles valt nu samen met een tijdelijkeinzinking in de aanwas van jonge vis.”
Maar wat is de hoofdoorzaak?
“Overbevissing. Vergeleken met water ooit zat in dit gebied, is de terug-loop aanzienlijk. We hebben hetgezien met de haringvisserij in deNoordzee. Die was bijna uitgestor- ven door overbevissing. Het gaat vaak nog een hele tijd goed, maarals er dan nog natuurlijke verschijn-selen bijkomen, dan loopt hetineens heel sterk achteruit. Van deharing in de Noordzee was uiteinde-lijk nog maar 1 procent over. Dat was heftig.”
En iets soortgelijks kan nu ook in deStille Oceaan gebeuren met de hors-makreel?
“Dit is één van de grootste, open vis- wateren ter wereld. Het is er decen-nialang vrij vissen geweest. De Rus-sen, Polen, Roemenen en Cubanenzijn er begonnen in de jaren zeven-tig en tachtig. Na het instorten vande Oostblokvloot zijn de Chilenengekomen. Die hebben er vier mil- joen ton per jaar opgevist. Dat is on- voorstelbaar veel. Pas eind jaren ne-gentig zijn er vrijwillige vangstbe-perkingen gekomen, maar niet allelanden hebben zich daaraan gehou-den. Nu is de situatie penibel. Bin-nenkort gaan ze weer praten inSantiago over beheersmaatregelen.Het is allemaal vrij moeizaam. Endit gaat nog wel een paar jaar du-ren.”
Is het verantwoord om daar op te wachten?
“Er moet wel snel wat gebeuren. De vraag is in hoeverre beleidsmakersin staat zullen zijn om de quota zo-danig te verlagen dat de visstand
Joop Bouma
D
e dramatische terugloop vande horsmakreel in de StilleOceaan, de enorme watervlak-te tussen Zuid-Amerika en Australië,is vooral een gevolg van natuurlijkeschommelingen ‘in het bestand’ en van klimaatveranderingen, zegt vis-serijlobbyist Gerard van Balsfoort.Overbevissing is volgens hem nietde hoofdoorzaak van de dreigendeteloorgang. “Als de visstand daalt,moet je beheersmaatregelen nemen:minder visserij toelaten. Dat is onvol-doende gebeurd in de zuid-Pacific.”Nederlandse reders, die tot voorkort met enorme vriestrawlers in deStille Oceaan op horsmakreel visten,hebben volgens internationale ex-perts bijgedragen aan de terugloop van deze vissoort. Mede door toe-doen van deze varende visserijfabrie-ken, ook afkomstig uit andere lan-den, die in het gebied hebben geope-reerd is de horsmakreel er vrijwel verdwenen. Volgens ICIJ, een internationaalconsortium van onderzoeksjournalis-ten, is de horsmakreelstand in twin-tig jaar met 90 procent afgenomen inde ooit rijke zuidelijke zeeën. Datkomt vooral door overbevissing, zegtook Ad Corten, visserijwetenschap-per en adviseur van overheden en re-ders op het gebied van duurzame vis- vangst. “Klimaatverandering zal ze-ker een rol spelen, maar de hoofd-oorzaak is toch echt overbevissing.” Van Balsfoort is voorzitter van dePelagic Freezer-trawler Association
Een diepvriestrawler in bedrijf in de wateren voor de kust van West-Afrika.
Dewetenschapper:Snelgoedevisafspraken
‘Als de visstanddaalt, moet jeminder visserijtoelaten. Dat is te weinig gebeurd.’
Gepantserdemeerval
Pac-man kikker
FOTO TROND LARSEN
Gehoornde kever
FOTO PIOTR NASKRECKI
F O T O K E N N E T H W A N G T O N G Y O U
Leave a Comment