A) S\u00fcrt\u00fcnme
B) G\u00fc\u00e7
C) Dengeli s\u00fcrat y\u00f6netimi
D) En Y\u00fcksek s\u00fcrat
E) En Y\u00fcksek Seviye
F) Titre\u015fim S\u0131n\u0131rlar\u0131
G) En Uzun Havada Kalma
H) En Uzun Eri\u015fim
I) S\u00fcrat D\u00fczenleri

\u00d6zetle Kald\u0131rma ve S\u00fcrt\u00fcnme katsay\u0131lar\u0131 ili\u015fkisi sonucu belirler. Kalk\u0131\u015f ve ini\u015flerdeki d\u00fc\u015f\u00fck s\u00fcratler bu ili\u015fkide etkilidir. Flaplar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda kald\u0131rma g\u00fcc\u00fc artar. Y\u00fcksek s\u00fcratlerde ise bu denge, ba\u015fka bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar.

Bilindi\u011fi \u00fczere, kanad\u0131n \u00f6n y\u00fcz\u00fc ile arkas\u0131 aras\u0131ndaki kesitte olu\u015fan mesafe fark\u0131, kanad\u0131n alt ve \u00fcst y\u00fczeylerinde bas\u0131n\u00e7 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaratarak kald\u0131rmay\u0131 sa\u011flar. Y\u00fcksek h\u0131zlarda ise hava ak\u0131m\u0131 tahmin edildi\u011fi gibi d\u00fczg\u00fcn bir ak\u0131\u015f sa\u011flayamaz. Burada Bernoulli Kanunu devreye girer.

Kendi normal s\u00fcratinde u\u00e7makda olan bir u\u00e7a\u011f\u0131n kanad\u0131n \u00fczerinden ak\u0131p giden havan\u0131n s\u00fcrati, ses s\u00fcratini a\u015fabilir. B\u00f6yle y\u00fcksek s\u00fcratler, s\u00fcrt\u00fcnmeden dolay\u0131 \u015fok dalgalar\u0131 \u00fcretirler.

Kanad\u0131 inceltmek, yak\u0131t deposunu s\u0131n\u0131rlamak, kapasiteyi azaltmak demektir. Bu nedenle kanatlar\u0131n yap\u0131lar\u0131 yeniden \u00fcretilmekde ve her yeni model, bu etkiyi azaltmaktad\u0131r. Kanat\u00e7\u0131klar\u0131n devreye girmesi de bu y\u00fczdendir.

Daha \u00f6nceki yaz\u0131m\u0131zda; "d\u00fcz u\u00e7u\u015fda G\u00fc\u00e7,
S\u00fcrt\u00fcnmeye e\u015fit diyebiliriz. Bu nedenle
G\u00fc\u00e7, t\u0131rman\u0131\u015fda w.sin\u03b3 kadar artt\u0131r\u0131lmal\u0131,
al\u00e7almada ise eksiltilmelidir" demi\u015f idik.

G\u00fc\u00e7 ile s\u00fcrt\u00fcnmenin ili\u015fkisini yukar\u0131daki
a\u00e7\u0131klama ile birlikte inceleyince, kar\u015f\u0131m\u0131za
\u015f\u00f6yle bir \u015fekil \u00e7\u0131kar.

Sabit bir M.84 ile u\u00e7tu\u011fumuzda, dengeli gidi\u015fimizi etkileyecek fakt\u00f6rler ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Yak\u0131t harcad\u0131kca a\u011f\u0131rl\u0131k azalacak ve a\u011f\u0131rl\u0131k azald\u0131kca g\u00fc\u00e7 fazla gelmeye ba\u015flayacakt\u0131r. G\u00fc\u00e7, s\u00fcrat ve s\u00fcrt\u00fcnme bile\u015fkelerinden biliyoruz,

G\u00fc\u00e7, s\u00fcrt\u00fcnme, seviye, \u0131s\u0131 ve s\u00fcrat bile\u015fkenleri bize en y\u00fcksek s\u00fcrati verecektir. TAS ile seviye ili\u015fkisini, sabit bir s\u00fcratin \u00fczerindeki etkisini eg: VMO

TAS artt\u0131k\u00e7a (ISA \u015eartlar\u0131nda) seviye belirli bir yere kadar artar. Y\u00fcksek bir a\u011f\u0131rl\u0131kla daha hafif bir u\u00e7ak i\u00e7in TAS\u2019da bu oran d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Do\u011fal

olarak bu oranlar, Tropopoz\u2019a yakla\u015ft\u0131kca, TAS\u2019da d\u00fc\u015fme g\u00f6zlemlenecektir. Y\u00fcksek s\u00fcrat ile seviyenin terse d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc nokta ile en y\u00fcksek s\u00fcrat bile\u015feninin gerisinde kalan kalmak, verimlili\u011fi artt\u0131racakt\u0131r.

Tesbit edilen herhangi bir s\u00fcrat ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n, bize hangi seviyede u\u00e7mam\u0131z gerekti\u011fini D b\u00f6l\u00fcm\u00fc zaten tavsiye etmi\u015f idi.

yo\u011funlu\u011funa paralel g\u00fc\u00e7\u2019\u00fcn \u00fczerinde artmas\u0131, y\u00fcksek seviyelerde de s\u00fcratin artmas\u0131ndan do\u011fan G\u00fc\u00e7/S\u00fcrt\u00fcnme oran\u0131ndaki de\u011fi\u015fimin terse d\u00f6nmesi, bize iki ayr\u0131 s\u0131n\u0131r getirir.

B\u00f6yle bir durumda arzu edilen s\u00fcrat ancak bu s\u0131n\u0131rlarda elde edilecektir ve seviyemiz bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde kalacakt\u0131r. Bu sonucun olu\u015fmas\u0131ndaki as\u0131l etken, azalan seviyedeki

Daha \u00f6nceki yaz\u0131mda bir nebze bahstti\u011fim Titre\u015fim Olu\u015fmas\u0131 (Buffet Boundry) ve bunun azalt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmlardan biri olan \u201cKant\u00e7\u0131k Yap\u0131lar\u0131\u201d hakk\u0131ndaki \u00f6n bilgiyi burada biraz daha a\u00e7al\u0131m.

Kanatlar ve kuyrukdaki yar\u0131lan havan\u0131n havan\u0131n ak\u0131\u015f\u0131ndaki bozukluk, titre\u015fime neden olur. Bu t\u00fcr titre\u015fimler, al\u00e7ak ve y\u00fcksek s\u00fcratlerde olu\u015fur ve hepsinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131r.

Y\u00fcksek s\u00fcratlerde, kanad\u0131n alt\u0131ndada bas\u0131n\u00e7 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle titre\u015fim alanlar\u0131 olu\u015fabilir. Bu titre\u015fim yaratan bas\u0131n\u00e7 noktalar\u0131na \u201c\u015eok Dalgalar\u0131\u201d denir.

Her u\u00e7ak imal edilirken yap\u0131sal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 \u015fok dalgalar\u0131na kar\u015f\u0131 u\u00e7a\u011f\u0131 koruyacak tampon de\u011ferler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak belli tolerans \u00e7er\u00e7evesinde yay\u0131nlar. Bunlar\u0131n en \u00e7ok korkulan nedenlerinden biri de dikine hava hareketleri \u201cturb\u00fclans\u201dd\u0131r.

Dikine hava hareketlerini, ortam \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 takip ederek meydana gelen \u0131s\u0131 de\u011fi\u015fiminden farkedebiliriz ama ka\u00e7ma \u015fans\u0131m\u0131z yoktur. Bu nedenle Pilotlar, yolcu rahatl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok u\u00e7a\u011fa zarar vermeyecek s\u00fcratleri se\u00e7erek bu hava olay\u0131na kar\u015f\u0131 koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.

Bir dispatcher\u2019in meteorolojik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutan bu t\u00fcr y\u00fcksek seviye, bilhassa tropopoz civar\u0131ndaki k\u0131r\u0131lmalarda olu\u015facak olan dikine hareketleri, \u00f6nceden tesbit edip \u015fiddeti ile birlikde nerede olabilece\u011fini Pilot\u2019a \u00f6nceden bildirmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir.

Her A\u011f\u0131rl\u0131k-Y\u00fckseklik ili\u015fkisinden, sabit yak\u0131t t\u00fcketimi ile havada en uzun kal\u0131\u015f s\u00fcresi bulunabilir. Bu ili\u015fkiden Havada En Uzun S\u00fcre hangi s\u00fcrat ile kalabilece\u011fimiz de bulunacakt\u0131r. Mac-S\u00fcrt\u00fcnme ili\u015fkisiden en az s\u00fcrt\u00fcnme s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n biraz gerisindeki s\u00fcrati se\u00e7erek en fazla havada kal\u0131\u015f\u0131 ba\u015farabiliriz. T\u0131pk\u0131 bekleme s\u00fcrati se\u00e7imi gibi.

\u00d6nceden tesbir edilen s\u00fcrat d\u00fczenleri, hep yak\u0131t harcama oranlar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak belirlenir. Bu d\u00fczenlerin en \u00e7ok bilinenleri En D\u00fc\u015f\u00fck S\u00fcrt\u00fcnme, En Uzun Er\u015fim, Uzun Yol D\u00fczeni, vs. gibi. Bu d\u00fczenlerin hepsi, s\u00fcrat se\u00e7imlerine, s\u00fcratler de yak\u0131t ak\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Azalan bir g\u00fc\u00e7 uygulayarak yolboyu de\u011fi\u015fik a\u011f\u0131rl\u0131klarla en uzun eri\u015fime ula\u015fabiliriz.