• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
         б        е        р        з         Н         И         К
  -
   G   O   D   I   N   A 
                              I                              I                              I
  -   B   R   O   J   6   4  -   9   M   A   R   T   2   0   0   9   G   O   D   I   N   A 
Трчајќи по редотги затворамемалите фирмиТрчајќи по редотги затворамемалите фирми
 
BERZANSKI PREGLEDNIK NA NASTANI VO PE^ATENI MEDIUMI
3
Data 9. 3. 2009broj 64
берзНИК
До следниотпонеделник
Makedonka BaldazarskaGlaven i odgovorenurednik na
берзНИК
e-mail:berzNIK@interNIK.com.mk
М
акедонскиот бруто-домашен производ (БДП)годинава ќе се намали за еден отсто, вгодина ќе стагнира, а во 2011 може да сеочекува пораст од дваотсто. Ова е оценка наВиенскиот институт за меѓународни економскиистражувања, кој во новиот извештај тврди декаглобалната криза силно ќе ја потресе Средна,Источна и Југоисточна Европа, но нема еднакво дасе одрази врз сите земји од регионот. Виенскиотинститут ги групира државите од Централна,Источна и Југоисточна Европа во три групи, тиешто ќе имаат позитивен растеж, тие што стагнираати државите што ќе одат во минус. Институтотпредвидува дека негативен растеж ќе имаатЕстонија, Унгарија, Литванија, Летонија, Хрватска,Македонија, Босна и Херцеговина, Црна Гора,Србија, Турција и Украина. Невработеноста воповеќето држави од регионот привремено ќе сезголеми, а потоа ќе опаѓа. Стапката наневработеност ќе остане висока само во балтичкитедржави, во Македонија, БиХ, Србија и во Црна Горасе посочува во извештајот на Виенскиот институтза меѓународни економски истражувања.Прогнози кои за македонските граѓани, повеќеили помалку, веќе втора деценија се секојдневие...Стапката на БДП, како варијабила за растот наекономијата во земјата повеќе им значи наполитичарите, тие ни го наметнуваат како рефренсите овие години, нови индустриски објекти одтипот на големи компании воопшто ине се градат,постојните ги разрушивме, а стапката наневработеност колку и да ја филуваат партиите навласт (и сегашните и претходните) таа постојано емеѓу 250 000 и 300 000, во зависност од тоа кога икаде се вбројуваат новите категории на–технолошки вишок, стечајци...И директорот на Стопанска банка Скопје,Глигор Бишев, оценува дека финансиската кризаќе придонесе кон одредени влошувања вопортфолиото на компаниите на краток рок и конзголемување на невработеноста. Сепак, тој сметадека македонската економија е поздрава одекономиите во другите земји во регионот и декаима капацитет да ги апсорбира ефектите одкризата.- Кредитирањето првично беше проектирано дарасте за 28 %на годишно ниво, но поради падотна индустриското производство во последните тримесеци се очекува тој пораст да биде околу 20%појасни Бишев. Банкарскиот систем се уште естабилен и во кондиција за сервисирање накредитите, но поради кризата сепак ќе се затегаатусловите за добивање кредити во наредните шестдо 12 месеци и за граѓаните и за фирмите. Спореднего ќе се намалуваат и минусните салда накредитните картички. Ќе се ревидираат лимититена картичките кај граѓаните што не искористиле ни50 проценти од дозволениот минус, кој банката еобврзана со 100 проценти да го осигури воНародна банка.Меѓутоа, рестриктивната монетарна политикасилно ја чуствува реалниот сектор бидејќи гипоскапи заемите и се намали кредитирањето.Македонија е земја со највисоки базични каматнистапки во регионоти затоаВладата мора даизнајде дополнителни приходи за да ја поддрживиталноста на потрошувачката, велипрофесорот натетовскиот универзитет на ЈИЕ, АбдулменафБеџети.Спореднего, владата треба да му по могне настопанството со директни мерки, како што тоа госторија САД и Јапонија. Тој вели декаминистритене треба да се оправдуваат со тезата дека не смееда се интервенира во компаниите и дека тоа билоспротивно на либералниот капитализам. Никој неможе да каже колку ќе потрае кризата, но ќе траенајдолго ако владата не донесе правилни мерки.He треба да се остават на цедило фирмите иголемите компании, кои инаку стојат цврсто.Властите го потценија првиот бран на кризата.Донесоа мерки кои чинат виртуелни 330 милиониевра со кои им помогнаа на загубарите, кои ионака имаа проблеми, наместо да гипоттикнаткредитирањето и потрошувачката, да гизаштитатликвидноста и вработеноста и да сеподдржатфинансиски издржливите компании... Тоасе мерките што Македонија треба да ги спроведеако сака полесно да се соочи со глобалнатафинансиска криза, порачаа учесниците одмакедонско-турскиотсеминар што го организираСтопанската комора на Македонија - Турција.Научниот директор на виенскиот Институт,Михаел Ландесман, пак, потенцира деканегативниот биланс во југоисточна Европа епоследица на фактот што во минатото во тие земјиексплодирал увозот, кој пред се, бил финансиранод кредити, како и од приходи од трансфер напари од дијаспората и странски директниинвестиции. Според него, стопанствата на тиедржави од 2001 година растеле во просек меѓу 5 и7 отсто, а во тоа време државниот долг драстичнобил намален...Според него постојат два начина засовладување на дефицитот. Прво земјите кои имаатфиксен курс на националната валута, какобалтичките држави, против кризата можат да себорат со намалување на увозот. Вториот начинмоментно се применува во Србија и Романија, каденивните национални валути изминатите месеци беаизложени на силна девалвација. Co тоа поскапеувозот и опадна побарувачката за увозна стока,истакна Ландесман.Можност за реализација на втората мерка има иво Македонија.Факт кој може дасе поткрепи соразмислувањата на Беџети:Високите разлики вокаматните стапки на банките во земјава наведувана скорешна девалвација на денарот. А вакватаоценка ја поткрепува со фактот што добар дел одорочените девизни штедни влогови, банките гиобезбедуваат со девизни клаузули поради страв оддевалвација на домашната валута. Монетарнатаполитика во земјава се покажа многу продуктивнаво услови на криза, што е добро. Меѓутоа,рестриктивната монетарна политика, ќе доведе донегативен ефект кај реалниот сектор.Поаѓајќи од ова,препорача дека во време накриза треба да се има песимистичко сценарио и дасе прават реални, одржливи економски проекции, aне раст на БДП од 5,5 отсто за годинава и 2,8 отстобуџетски дефицит, кога сите земји од ЈИЕпроектираа многу пониски стапки. He треба да сеправат и непродуктивни расходи, како што се например инвестициите во спортот и во културата,кои не продуцираат економски ефекти.Беџети ги оцени како најрадикални реформите наВладата во насока на привлекување странскидиректни инвестиции, но и по две годинирезултатите изостанаа. Тоа покажува дека не седоволни само фискалните потикнувања, потребнисе и други мерки... Директна финансиска инјекцијаво производството...
Каде еизлезот?
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...