Nasi rimski imperatori

Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

Nasi rimski imperatoriCar Trajan DecijeU čitavoj istoriji teško je pronaći razdoblje kada su ljudi iz naših krajeva tolikouticali na sudbinu evropske civilizacije i sveta, kao u 3. i 4. veku naše ere. Nateritoriji današnje Srbije, u tom vremenu, rođeno je, prema navodima stručnjaka,osamnaest rimskih imperatora. To predstavlja petinu od svih vladara Rimskogcarstva i najveći broj careva koji su prvi put ugledali svet van Italije. Oni su imaliključnu ulogu u doba najdubljih kriza koje su potresale Rimsku imperiju, a prostorBalkana, odnosno tadašnjih rimskih provincija Gornje Mezije i Donje Panonije zanepuna dva veka postao je posebno značajan.Prva ličnost sa područja Srbije koja se uzdigla na carski presto bio je TrajanDecije. Njegova kratkotrajna vladavina, od 249. do 251. godine u analima antičkeistorije opisana je kao primer vojničke časti, umerenosti i vrline.Rođen je u okolini Sirmijuma, u malom mestu koje se nazivalo Budalija ili Bubalija(današnji Martinci). Otac mu je bio oficir, pripadnik lokalne aristokratije čiji sukoreni verovatno poticali iz Italije. Iako je bio starosedelačkog porekla, opredeliose za vojnu karijeru. Zbog svoje hrabrosti i odlučnosti napredovao je od nižegoficira do zapovednika rimske vojske. Njegova žena Herenija Etruscilija takođe jepripadala poznatoj senatorskoj porodici etrurskog porekla. Sa njom je imao dvasina: Herenija Etruska i Hostilijana. TrijumfalnoDecije je jedan od retkih rimskih vladara sa Balkana, koji je pre stupanja na tronbio konzul, čak i guverner. Njegovo ime češće se spominje u istorijskimdokumentima za vreme vladavine cara Filipa Arabljanina, koji ga je postavio dakomanduje legijama na Dunavu. Krajem 248. godine počinju bune protiv caraFilipa u Panoniji i u Maloj Aziji. Decije odlazi sa svojom legijom da zaustaviuzurpatore. Osvajač na Balkanu zvao se Pakacijan, koji je tokom kratkotrajnevlasti u Sirmijumu uspeo čak da iskuje svoj novac. Čim su se Decijeve trupepribližile, Pakacijan je izgubio život. Iz zahvalnosti, Filip ga postavlja za upravnikau Meziji i Panoniji.Omiljen među vojnicima, u čiju se podršku neizmerno uzdao, Decije pokazujeizuzetne sposobnosti u borbama protiv gotskih plemena. Zbog toga ga njegovivojnici, pripadnici Desete legije, biraju za cara. Običaj je bio da legionari, često saisukanim mačevima, svoje vojkovođe primoravaju da prihvate carsku titulu.Tupočast nije mogao da odbije i da je hteo, jer bi na taj način sebi potpisao smrtnupresudu.Godine 249. ušao je u građanski rat sa titulom upravnika (prefekta) grada Rima.Nakon ubedljive pobede u bici kod Verone, u kojoj su poginuli car Filip i njegov sinFilip Mlađi, Decije odlazi u Rim, gde i formalno biva proglašen za cara.Neposredno po stupanju na carski presto izgradio je i obnovio niz kapitalnihobjekata. Poznate su Decijeve terme (Termae Decianae) na Aventinu, koje suzavršene 252. godine, a koristile su se čak i u 16. veku. Obnovio je i Koloseum uRimu. Zahvalnost koju je imao prema vojnicima elitnih jedinica iz Panonije i

Mezije iskazao je na novcu, na reversu sa natpisom „genius edžercius illyriciani“.Novac je pravio u kovnicama u Viminacijumu, a jedno vreme kovao ga je i u imeFilipa Arabljanina i njegovog sina.Od početka svoje vladavine, Trajan Decije pokazao je velike ambicije i za svojuporodicu: suprugu je proglasio za avgustu (caricu), a sinove za cezare(prestolonaslednike). Zabeleženo je da je bio jedan od rimskih imperatora koji suu vreme pape Fabijana progonili hrišćane da zaustave širenje ove vere. Zahtevao je da episkopi Crkve prinose žrtve njemu lično, što je za hrišćane bilo nemoguće. Trajan Decije je prvi imperator koji je posle dva veka narušio tzv. Padž Christiana,kojim je Rimsko carstvo prećutno uspostavilo primirje sa hrišćanima posleDomicijanovih progona.Hrabri ratnikI pored toga, hrišćani mu nisu došli glave. Mnogo opasniji neprijatelji po Rim u todoba bili su Goti, koji su prelazili Dunav da bi pljačkali po Meziji i Trakiji. Rat jetrajao tokom 250. i 251. godine. Praćen legionarima, često je boreći se kaoobičan vojnik, ulazio u prve borbene redove. Ta njegova hrabrost do današnjihdana nije zaboravljena. No, Goti su porazili Rimljane. U žestokoj bici koja seodigrala u močvari kod Abrita (današnjeg Razgrada u Bugarskoj) poginuo jenjegov sin, mladi carević Herenije Etruski. Istoričari beleže da je na vest onjegovoj pogibiji Trajan Decije vojnicima hrabro povikao: „Nastavite borbu!Izgubili smo samo jednog legionara“. Bitka je nastavljena, ali je Decije i sam upaou zasedu iz koje nije uspeo da izađe. Ubijen je strelom. Pretpostavlja se da ga jeizdao neko iz njegovih redova. Na taj način postao je prvi rimski imperator koji jeizgubio život u bici sa varvarima.Posle njegove smrti u Rimskom carstvu sve se preokrenulo. Godine koje suusledile predstavljaju možda najteži period njegove istorije. Vladale su epidemije,nesreće, siromaštvo i rat. Stanovnici imperije pitali su se zašto se Rim tolikozamerio bogovima. Neki su smatrali da je do toga došlo zato što su mnogiverovali spisima Lukijana, koji je govorio da bogova i nema, pa im nisu višeprinosili žrtvene darove. Drugi su govorili da je za to kriva „Hristova sekta“, kojusu mnogi, poput cara Trajana Decija, smatrali opasnijom od varvara, zato što jeotvoreno izbegavala da učestvuje u obredima namenjenim rimskim bogovima iodavanju počasti božanstvenim carevima Rima.Otprilike u to vreme, vojska na Dunavu izabrala je za cara Trebonija Gala, bivšegsenatora i guvernera Donje i Gornje Mezije. Za njega su tvrdili da je glavni krivacza smrt Trajana Decija, pa je pretila opasnost da dođe do novog građanskog rata.Zato je Gal prihvatio da usini Decijevog sina Hostilijana i da vlast podeli sa njim.Udovica Herenija Etruscilija zadržala je položaj carice.I pored toga, odmah posle pogrebnih svečanosti, Hostilijan i njegova majkaodlaze u Viminacijum, gde su se osećali bezbednije nego u Rimu. Nažalost,krajem novembra iste godine Hostilijan umire od kuge. Bio je prvi car u četrdesetgodina Rimske imperije, koji je umro prirodnom smrću.Bedemi oko RimaAurelije slavi u Rimu

SUNCE se tek promolilo na horizontu, tog septembarskog dana krajem sedmedecenije trećeg veka, kada je dalmatinska konjica razbila napad gotskih jahača.Nevični taktičkom ratovanju, Goti, čija se snaga ogledala samo u mnoštvu, počelisu da se povlače prema logoru. Rimska vojska to je iskoristila za juriš. U masakrukoji je nastao udarom legija, ubijeno je i ranjeno između 30.000 i 55.000 gotskihvojnika.Poraz Gota u bici kod Naisa (Niš) zavrteo je točak istorije u suprotnom smeru.Sprečena je velika najezda koja je pretila da uzdrma Rimsko carstvo. Trijumf Rimljana zaustavio je Gote, koji posle ovog kraha skoro čitav vek nisu prelazilirimsku granicu. Iz istorijskih izvora teško se može dokučiti da li je car Galijen, čija je vladavina zapamćena po mnogim nevoljama, u to vreme bio živ ili je imperatorbio Klaudije II, koji je u čast pobede nazvan Gotski. Još jedan budući rimski car,koji je kao i Klaudije rođen na našem tlu, istakao se u ovoj bici. Bio je to Aurelijan.Detalji kako je Klaudije Gotski 268. godine postao rimski car nisu u potpunosti jasni. Legenda kaže da je nekoliko oficira, poreklom iz Ilirika (Balkanskopoluostrvo), skovalo zaveru da jedan od njih, najsposobniji ili najželjniji vladarskeslave, postane rimski car. Kocka je pala na Klaudija Gotskog. Jedne noći, tokomopsade Mediolanuma (Milana), u šator cara Galijena upali su unezvereni vojnici.Obavestili su ga da se neprijatelj približava. Iznenađen, ne stigavši da navučeoklop, izašao je napolje. Smrtonosna strela je poletela, a uputio ju je komandantkonjice Cekropije ili sam Klaudije. Te optužbe nikad nisu dokazane. Zavereniciobjavljuju da je car za naslednika proglasio jednog od najuglednijih vojskovođa -Klaudija Gotskog. Pretpostavlja se da je to bila njihova izmišljotina, jer je Galijenimao sina i brata.Bivši car je imao dosta pristalica među vojnicima i Klaudije je morao da smislinačin da izbegne pobunu. Odabrao je provereno sredstvo: podelio je vojnicima podvadeset zlatnika!Spasao carstvoNiko od njih nije mogao da odoli tom poklonu, jer je u Galijenovo doba državnakasa bila prazna. Car je bio primoran da kuje novac koji je imao tek tanku srebrnuprevlaku preko bakra i bio je skoro bezvredan. U takvim uslovima Klaudijevpoklon bio je naprosto - neodoljiv.Poreklo Klaudija Gotskog obavijeno je velom tajne. Rođen je u Dardaniji, negdeizmeđu Naisa (Niša), Ulpijane (Lipljana) i Skupija (Skoplja). Opisan je kao čovekavisokog stasa, sjajnih očiju, širokog lica, prstiju koji su mogli da slome vilicu konjuili mazgi, ozbiljnog, uzornog, besprekornog ponašanja, koji je voleo dosta da jede,ali ne i da pije vino. Razlog za veličanje njegovih pozitivnih osobina jeste to što jekasnije proglašen za rodonačelnika dinastije koju je osnovao Konstancije Hlor -otac Konsantina Velikog. Upamćen je i po tome što je naredio ubistvo jednoghrišćanskog monaha, kasnije poznatog pod imenom sveti Valentin. Ubistvo sedogodilo 14. februara 269. godine, i taj datum se kod katolika obeležava kao dansvetog Valentina, praznik zaljubljenih.Za nepune tri godine, koliko je trajala njegova vladavina, uspeo je da zaustavirastakanje Rimskog carstva i započeo vraćanje otcepljenih rimskih provincija podokrilje. Nije mu bilo suđeno da vlada dugo. Početkom 270. godine, kada je

of 00

Leave a Comment