Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
Dula
Masasabing ang dula sa Pilipinas ay kasingyaman ng mga impluwensya nanakaapekto sa pag-unlad nito, mula sa panahon ng mga ninuno hanggang sa mgamodernong dulang nagagawa sa ating panahon. Ang mga dula sa panahon ng ating mga ninuno ay ginawa para sa iba't ibanggawaing pangkomunidad - kapanganakan, kamatayan, kasal, pangangaso, pagtatanimng palay, digmaan at iba pa. Marami sa mga dulang ito ay kinatatampukan ng mgapang-relihiyong aspeto.Marami sa mga dulang katutubo ay kinatatapukan ng mga
babaylan
- ang siyangnamumuno sa mga pag-aalay na sentro ng maraming dula ng panahon na ito. Sa mgadula, maaring tinatawag ang mga diyos at diyosa upang magpasalamat o kaya nama'yhilingin ang pagpapala nito.Bukod sa mga ritwal, maraming dulang katutubo ang kinatatampukan ng sayaw omusika gamit ang iba't ibang katutubong instrumento. Marami sa mga sayaw anggumagaya sa mga galaw ng mga bagay sa kalikasan, tulad ng mga halaman o hayop,gaya ng unggoy. Ang iba namang nakikitaan ng sayaw ay ginagamit sa panliligaw, kungsaan maaring magdebate ang lalaki at babae habang nagsasayaw. Ilang uri ng dula nanakitaan nito ay ang
 panonoroon
ng mga Maranao at
balitaw 
ng mga Cebuano.Sa pagdating ng mga mananakop na Espanyol, napagtanto ng mga ito, lalo nang mga prayle, na mahalaga ang dula upang makuha ang loob ng mga katutubo atmaakit sila sa relihiyong Kristiyanismo. Dahil dito, maraming uri ng pang-relihiyon atsekular na dula ang ikinalat ng mga ito sa kanilang pananatili sa Pilipinas, marami ayitinatanghal sa mga
 piyesta.
Isa sa mga kilalang uri ng dulang Espanyol ay ang
moro-moro
o
arayko.
 Angkwento nito'y umiinog sa mga labanan ng mga Kristiyanong prinsipe at prinsesa at mgakalaban nitong
Moorish.
Parehong sekular at relihiyoson ang pokus ng mga moro-moro;na puno ng pag-ibig, paghihiganti, at isang banda'y pagpapakilala sa buhay ng mgasanto. Ang senakulo
,
isang uri ng dulang pangrelihiyon ay nakilala rin noong ika-18siglo. Madalas itong itinatanghal sa panahon ng Mahal na Araw kung saanisinasalaysay nito ang buhay at paghihirap ni Hesukristo.
 
Bukod pa rito, madami pang iba-ibang Kristiyanong dula ang sumikat sa panahonng Espanyol hanggang sa ngayon, tulad ng
 panunuluyan,
isang dulang nagsasalaysayng pagpunta ni Maria at Jose sa Bethlehem, ang
ninos inocentes
tungkol sapagpapaapatay ni Herodes sa mga batang dalawang taong gulang pababa, ang
viacrucis,
kung saan iniikot ang imahe ni Hesus sa 14 na estasyon na kumakatawan samga mahahahalagang pangyayari bago siya namatay, at ang
siete palabras.
 Ang mga tanging sekular na dulang nakilala noon ay ang
sarswela
, isangromantikong dula tungkol sa banggaan ng mga uri o kaya'y mga mahahalagang isyu salipunan, tulad ng mga tiwaling pulitiko o mga tamad na asawa. Sumikat ito sa mga akdanina Severino Reyes, Hermogenes Ilagan, Servando de los Angeles at iba pa.Naipakilala din ang
drama
, na gaya ng sarswela ay kinatatampukan ng tula o prosangunit mas nagbibigay pansin sa mga aspeto ng buhay Pilipino, tulad ng sugal. Maramisa mga dramang ito ay di na nakikita sa teatro kundi sa telebisyon at pelikula, maramisa mga
soap opera.
Nang dumating ang mga Amerikano, sinikap nilang ipakilala ang kanilang mga uring dula, marami ay hango sa mga kwento ng Kanluran. Isa sa mga naipakilala nila ayang
bodabil,
na hindi maituturing na pormal na dula kundi palabas na puno ng halo-halong kantahan, sayawan at pagpapatawa. Ngunit marami sa mga
bodabil 
ng panahonay gaya-gaya lamang sa mga Amerikano at di makikitaan ng bakas ng lipunan atkulturang Pilipino. Noong panahon ng Hapon lamang nagkaroon ng malakingpagbabago sa dulang ito, na napasukan na ng mga drama upang pagbigyan ang mgaartistang nawalan ng trabaho dahil sa giyera.Dahil sa bagong uri ng edukasyong ipinakilala ng mga Amerikano, naipakilala samga Pilipino ang mga dulang kanluranin, tulad ng mga sinulat nina Shakespeare, mgadulang
Broadway 
tulad ng "Annie" at "Evita", o mga klasiko tulad ng mga gawa ninaChekov, Goldoni, Moliere, Bretch at iba pa. Dahil dito, napilitan ang mga Pilipino nagayahin ang pananalita at gawi ng mga Amerikano, mula sa pangkanta hanggang sapananamit, anupat pinapakilala ang Amerika bilang isang paraiso.Sa modernong panahon ngayon, nadagdagan pa ang mga uri ng dula namakikita sa mga tanghalan ngayon. Ang mga dulang Asyano, tulad ng
noh
at
kyogen
,ay naging regular na sa mga tanghalan. Sumikat din ang iba't ibang mga akda ng mga
 
Pilipinong mandudula, tulad nina Lamberto Avellana, Rolando Tinio, Zenaida Amador atiba pa. Sa kanilang mga akda, nakikita ang paggamit ng emosyon, pagkilala sa mgaproblema ng lipunan at laban ng mga api at minoridad.Dahil na rin sa sistema ng lipunang Pilipino, nagpopokus ang mga manunulat ngmga dula ngayon sa realidad. Marami sa mga ito ang nagnanais na pagusapan angiba't ibang isyu, ideya at kunsepto, mula sa giyera sa Mindanao
hanggang sa nuclear  plants
. Naniniwala sila na ang dula ay sikat pa rin sa masa at maari nila itong gamitinpara sa paghahangad ng pagbabago.
Uri ng Dula
Bodabil (Vaudeville)
- isang pagtatanghal ng iba't-ibang uri ng kantahan opagpapatawa. May mga maiikling
skit 
at monologo, sikat na kanta,
acrobats
okoro.
Carillo
- dulang tinatanghal na kinatatampukan ng mga karakter na gamit anganino.
Dulang Pambata (Children's Theatre)
- mga dulang kinatatampukan ng mgabata o kaya'y mga dulang ginawa para sa mga bata.
Drama
- mga dulang na nagtatampok ng mga Pilipinong karakter at situwasyon
Monologo (Monologue)
- isang modernong dula kung saan isang karakter angnagsasalaysay ng kanyang mga iniisip at nararamdaman
Komedya (Comedy)
- dulang kinatatampukan ng mga kwento ng katapatan ngmga Kristiyano sa panahong
medieval 
sa Europa, Asya at Gitnang Silangan
Moro-moro
- isang maikling dula tungkol sa labanan ng mga Kristiyano at Moro.
Dulang Pangmusika (Musical Theater)
-
mga dulang kinatampukan ng awitanat musika.
Dulang Pampulitika (Political Theater)
- mga dulang nagsasalawan sa mgapulitiko at mga isyung pulitikal ng bansa.
Papet (Puppet)
- uri ng dula kung saan ang mga karakter ay mga
 papet 
napinapagalaw
Realismo (Realism)
- mga dulang nagtatampok ng kunsepto ng realidad; maymga karakter na detalyado ang personalidad at ang dula'y sumasalamin sa
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more