Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
P. 1
Plastik Şekil verme ve Talaşlı İmalat

Plastik Şekil verme ve Talaşlı İmalat

Ratings: (0)|Views: 335 |Likes:
Published by gencedeveci

More info:

Published by: gencedeveci on Jul 28, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/25/2012

pdf

text

original

 
PLASTİK ŞEKİL VERME
3.1. PLASTİK ŞEKİL DEĞİŞİMİNİN ESASLARI
Şekil değişimi, bir malzemenin kuvvet etkisi altında başlangıçtaki biçimini değiştirmesidemektir. Şekil değişimi elastik veya plastik şekilde olabilir. Elastik şekil değişimi, kalıcıolmayan şekil değişimi; plastik şekil değişimi, kalıcı şekil değişimi demektir.Bir malzemeye kuvvet etki ettiği zaman; bu kuvvetin etkisi ile malzeme yapısına bağlı olarak ya kalıcı bir şekil değişiminden sonra kırdır veya önemli bir kalıcı şekil değişimi olmadankırılır. Birinci davranışı gösteren malzeme sünek, ikinci davranışı gösteren malzeme gevrek olarak adlandırılır.Malzemelere etki eden kuvvetler, şekil 84' de görüldüğü gibi malzeme üzerinde basma, çekmeve kayma biçiminde şekil değişimine sebep olurlar. Başlangıçtaki boyutu , kesiti
0
 A
olan bir çubuk (plastik şekil değiştirebilen), bir P kuvveti ile çekmeye maruz kalırsa; boyu l ve kesiti Aolur. Bunun sonucu olarak elastik alanda malzeme aşağıda tarif edilecek a çekme gerilmesialtında e yüzde şekil değişimine uğrar. 
 A P 
=
σ 
,
00
 I  I  I 
=
ε 
Şekil 84.
Şekil değişiminde temel haller.Bu bağıntılar elastik şekil değişimi alanında geçerlidir. Malzeme kopacak şekilde kuvvetinartırılmasına devam edilirse, plastik şekil değişimi başlar ve nihayet parça kopar. Bu kademeler yumuşak bir çelik için şekil 85' de görülmektedir. Burada
 A
σ 
ile gösterilen noktadan sonramalzemede plastik şekil değişimi başlamaktadır.
Şekil 85.
Yumuşak çeliğin çekme diyagramı85
 
Yukarıda verilen bilgilerin ışığı altında, malzemelere plastik şekil değişimi olacak biçimdekuvvet uygulayarak şekil vermeye, "plastik şekil verme" adı verilmektedir. Malzemelerin buözelliklerinden faydalanılarak, onları arzu edilen faydalı şekil haline getirme mümkünolmaktadır.
3.1.1. Plastik Şekil Değiştirme Mekanizması
Metaller esas olarak, atomların belirli düzenlerde bir araya gelmesiyle oluşan kristalkafeslerinden meydana gelir. Atomların kafes içerisindeki diziliş biçimlerine göre hacimmerkezli, yüzey merkezli, sıkı düzen heksagonal gibi kafes tipleri mevcuttur (Şekil 86).
Şekil 86.
Temel kafes türleriKristal kafesleri biraraya gelerek taneleri, taneler de biraraya gelerek malzemeyi meydanagetirirler. Şekil değişimi, bu kristal kafeslerinin birbirine göre hareket etmesi ile oluşmaktadır.Kafeslerin hareketleri kayma, ikiz teşekkülü ve ikisinin birlikte olmasıyla meydana gelebilir.Şekil 87’de bu hareketler şematik , olarak verilmiştir. Kuvvet etkisi olmayan kübik kafestedüzlemler arasındaki açı dik açıdır. Kaymada; kuvvet etkisi ile kristal kafesler birbiri özerindekayar ve kafes düzlemleri arasındaki açı 90° dir. ikiz teşekkülünde ise; kafes düzlemleri birbiriüzerinde kaymaz, fakat aralarındaki açı değişir. Makro seviyede bu hareketler şekil 88' degörüldüğü gibidir.
Şekil 87.
Şekil değişiminde kafes hareketleriKayma düzlemleri arasında birçok, kayma olmayan düzlem de bulunur. Kaymalar ilerledikçe;kafeslerin şekil değiştirme kabiliyeti azalır, sonunda düzlemler arasında ayrılma meydana gelir ve parça kopar, ikiz teşekkülü, birbirine dikey olan düzlemler arasında meydana gelemez.Yüzey merkezli kübik, hekzagonal ve rombik kristal kafeslerde meydana gelir.86
 
Şekil 88.
Şekil değişiminde makro hareketler.Kaymayı açıklayan şekil incelenirse; iki düzlem birbirine göre kayma düzleminde atomlar arasımesafe kadar ilerleyebilmesi için, o düzlemde var olan bütün atomların bağlarının kopmasıgerekmektedir Bu işi sağlamak için gerekli kuvvet hesaplandığında, bunun deneyle bulunandançok daha büyük (100 ila 1000 defa) olduğu görülmektedir. Bu fark, dislokasyon adı verilenkafes hatalarına bağlanmıştır. İlk zamanlarda teorik olan bu düşünce, bugün artık elektronmikroskobuyla görülmüş ve kanunları ortaya konmuştur. Dislokasyona haiz bir kafessisteminde bütün düzlemde kaymayı sağlamak İçin, gerekli kuvvetin sadece birkaç atomun bağını koparabilecek mertebede olması kafi gelmektedir. Parça özerinde görülebilir bir deformasyonun olabilmesi için çok büyük sayıda dislokasyonun olması gerekir. Sonaraştırmalar göstermiştir ki normalize edilmiş bir malzemede dislokasyon yoğunluğu 10
6
- 10
8
cm / cm
3
mertebesindedir.Kaymalar, kafeslerin atom yoğunluğunun en yüksek olan düzlemlerinde meydana gelir. Bununsebebi; bu düzlemlerde atomlararası mesafe kısaldığı için, dislokasyon adımı da kısalmakta vedaha az bir kuvvet dislokasyonu hareket ettirebilmektedir.
3.1.2. Plastik Şekil Değişimine Etki Eden Faktörler
Malzemelerin plastik şekil değişimi karşısındaki davranışları; malzemenin kimyasal bileşim veiç yapısı, şekil verme sıcaklığı, şekil verme hızına bağlıdır. Malzemenin kimyasal bileşim ve içyapısına göre; malzeme ya kolayca şekil değiştirir ve istenen biçimi alır veya zor şekildeğiştirir, istenen biçimi almadan kırılır. Şekil değişimi sırasında malzemenin sıcaklığına bağlıolarak plastik şekil değişimi, “soğuk şekil değiştirme” ve “sıcak şekil değiştirme
olarak ikiyeayrılır.
3.1. 2.1. Plastik Şekil Değiştirmeye Sıcaklığın Etkisi:
Sıcak şekil değiştirmede; şekil değişiminin ortaya çıkardığı iç yapı ve mekanik özelliklerdekideğişmeler şekil değişimi sırasında ortadan kalkar ve malzeme şekil değişiminden öncekiözelliklerine sahip olur. Soğuk şekil değiştirmede ise; şekil değişimi sonundaki özellikler, başlangıçtaki özelliklerden farklıdır ve herhangi bir işlem yapmadan malzeme eski özelliklerinikazanamaz.87

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->