Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
1
1. Traheotomija
Traheotomija je h
irurški postupak kojim se radi otvor (traheostoma) na prednjoj stijencivratnog dijela dušnika. Traheostoma može biti privremena, a u slučajevima hirurškogliječenja karcinoma grla najčešće je trajna, za cijeli život. Takva traheostoma se ne zatvara jer bez nje nije moguće disati. Trajna traheostoma već kod operacije planira se načiniti štošira da bi se pacijentu kasnije omogućilo disanje bez korišt
enja trahealne kanile.
Traheotomija spada medju najurgentnije hirurške zahvate koja ima za cilj da bolesniku
 
olakša disanje, spase ga od ugušenja, a nekada i od sigurne smrti. Traheotomijom otvaramo
 traheju u njenom vratnom dijelu i u otvor stavljamo trahealnu kanilu na koju bolesnik poslije
toga diše. Mnogobrojne su indikacije zbog kojih se vrši traheotomija, a u savremenim
 
uslovima indikacije su proširene na sindrom akutne respiratorne insuficijencije.
Ljekar 
opšte
 medicine i stomatologije mora dobro da poznaje principe traheotomije, kako njenu tehniku,tako i indikacije
kada se ona izvodi, pa u krajnjoj nuždi da je i sam izvede.
 Privremena traheostoma
 
 je svaka stoma koja se poslije može ukloniti, dođe li do sanacije
uzroka koji je doveo do insuficijencij
e disanja. Izvodi se i kao priprema za opsežneoperativne zahvate u predjelu glave i vrata. Ova vrsta stome najčešće se spontano
zatvara upostoperativnom toku.
Jedna od najčešćih indikacija za
trajnu
 
traheostomu
je totalnalaringektomija (uklanjanje grkljana zbog malignog tumora).
Urgentna ili hitna traheotomija
podrazumeva situaciju i okolnosti kad prijeti neposredno
ugušenje, pa traheotomija mora da se izvrši u improvizovanim uslovima. To se
 
dešava izvan
operativnih sala, na terenu. Nedostaje asepsa i antisepsa, nedostaju instrumenti, anestezija ihemostaza, nedostaje stru
č
na pomo
ć
. Ljekar mora sve da improvizuje, ali ipak da
se drži
tehni
č
kih principa. Tako se navodi da se umj
esto skalpela može
upotrij
ebiti džepni nožić
, a jedan lj
ekar opšte medicin
e upotrijebio je opan
čarski nož. Um
 jesto kanile mogu se stavitidijelovi stetoskopa, gumene ili plasti
č
ne cijevi, pa
č
ak i komad zovinog drveta. Ja
č
a krvarenjase sprje
č
avaju digitalnom kompresijom. Medjutim, lj
ekar je dužan
da takvog bolesnika
odvede što
prije u bolni
č
ku ustanovu gdje
će se izvršiti revizija i
traheotomija lege artis.
Traheotomija je i laka, ali i teška operacija, što zavisi od sluč
aja, okolnosti u kojima se izvodi,pa i ko je izvodi. Zato je oduvijek imala i svojih protivnika pa su
č
esto bolesnici dolazili kasno
ili su prepušteni svojoj sudbini.
 
Konikotomija
 je intervencija koja može da se izvede lakše nego traheotomija,
jednostavnija
 je i sa manje rizika se izvodi. Naziva se tako što se horizontalnom incizijom
 
prereže li
g.conicum koji se
nalazi izmeđ
u tireoidne i krikoidna hrskavice. Kroz napravljeni rez se uvu
č
e
uža metalna, gumena ili plastič
na cijev. Poslije toga bolesnika treba uputiti otorinolaringologuili maksilofacijalnom hirurgu da se napravi traheotomija lege artis.
Intubacija
po nekima treba da zamijeni traheotomiju. Nju koriste prvenstveno protivnicitraheotomije. Klasi
č
no intubac
ija se koristila kod krupa uvođ
enjem metalnih i gumenih cijevikroz laring
s. U savremenim uslovima kod produžene intubacije (sa tubusom sa kafom
-balon
č
i
ć
em) koristi se endotrahealni tubus koji se uvodi uglavnom kroz larings i ostaje jedan,
dva i više dana. Tubusi sa kafom svojim pritiskom na zidove traheje dovode do prom
 jena
sluznice traheje, njenog ošteć
enja i vrlo
često stvaranja teških komplikacij
a. Te komplikacije
su: traheomalacija, traheoezofagealne fistule, teška smrtonosna krva
renja. Poseban zna
č
ajimaju stenoze laringsa i traheje, koje onemogu
ćuju dekanilman, a ugrožavaju i život
 bolesnika.Zbog svega naprijed iznijeto
intubacija ne može zam
ijeniti traheotomiju, ve
ć
 
može da se
prihvati kao privremen akt ili da prethodi traheotomiji i omogu
ći operatoru da u štooptimalnijim uslovima izvrši traheotomiju.
 
 
2
2.
Indikacije za izvođenje traheotomije
 
Postoje 4 indikacije za traheotomiju:(1) opstrukcija respiratornih puteva u nivou laringsa ili iznad njega (2) stanja kod kojih je
bolesnik nesposoban da iskašljava traheobronhijalni sekret; (3) slučajevi kad je traheotomijaneophodna za davanje endotrahealne anestezije; (4) slučajevi ka
d je neop
hodno isključiti
laring
s iz funkcije da bi se omogućilo liječenje pojedinih bolesti laring
sa.Opstrukcija disajnih puteva na nivou larings
a ili iznad njega može biti uzrokovana jednim od
slij
edećih uzroka: infekcije (laringotraheobronhit, epiglotit, difterija), tumori, edem (alergični,
infekciozni, i poslij
e zračenja), trauma i strana t
ijela. Opstrukcija gornjeg dela respiratornihputeva manifestu
e se suprasternalnim, interkostalnim i epigastričnim uvlačenjem priinspiraciji i kliničkim znacima hipoksije (u
znemirenost, ubrzan puls i kasnije cijanoza). Kodbesvj
esnih stanja i mišićnih paraliza nastalih usl
ijed trovanja, cerebrovaskularnih akcidenata,poliomijelita, trauma CNS, organskih bolesti CNS, kao i u postoperativnom periodu poslijeintrakranijalnih ope
racija, poremećena je normalna, fiziološka sfinkterna aktivnost
laringsauslij
ed čega je omogućena aspiracija faringealnog sekreta, dok je istovremenoonemogućeno efikasno iskašljavanje. Kod izv
 j
esnih hirurških zahvata, naročito prilikom
operacija na organ
ima vrata i glave, onemogućeno je uvođenje endotrahealnog tubusa
normalnim putem (kroz usta ili nos) te je neophodna traheotomija radi endotrahealneintubacije.
U rjeđim
 
slučajevima tralieotomija je neophodna kod izv
 jesnih intralaringealnihoboljenja da bi se obezbijedilo mirovanje larings
a i omogućilo l
ij
ečenje bolesti.
 
3. Tehnike traheotomije
Pod tehnikom traheotomije podrazumjevamo na
č
in na koji se pristupa traheji, kao i na
č
in nakoji se ona otvara. Klasi
č
no se ona izvodila u lokalnoj anesteziji, a savremene tendencije su
da se ti bolesnici prethodno intubiraju, pa se traheotomija može vršiti i u opštoj
anesteziji. Uposebnim uslovima, kad nismo u mogu
ćnosti da damo anesteziju, ona može da
 
se vrši i bez
ikakve anestezije.
Bolesnik mora biti u ležeć
em
položaju sa glavom zabač
enom unazad
 
3
(najbolje je staviti jastuk pod ramena). Posijle
čišć
enja operativnog polja daje se infiltracionaanestezija (0,5% Novocain) u obliku romboida.
Incizija na koži prednje strane vrata mora da
ide strogo medijalnom linijom po
čevši
od Adamove jabu
č
ice pa do juguluma. Pri tome nekiautori savjetuju da operator lijevom rukom fiksira vrat, tako da palac i srednji prst idu sa
strane, a kažiprst po sredini ispod koga klizi
 
skalpel. Koža se pres
ij
eca zajedno sa potkožnim
tkivom i platizmom i dolazi se do muskulature. Dalje se operacija nastavlja tupompreparacijom, stalno palpiraju
ć
i traheju i idu
ć
i distalno od krikoida prema jugulumu. Za tusvrhu koristimo dvije anatomske pincete ili makazama opet strogo medijalnom linijomrazdvajamo muskulaturu i fascije i izbjegavamo krvne sudove ili ih ligiramo.Prij
e nego što seukaže traheja (stalno je palpiramo) nailazimo na istmus gl. thyreoideae.
 
On može biti manji ili
ve
ć
i, pa se pomi
če ili se resekuje i podveže. Na taj način smo došli
do prednje strane traheje.Hemostaza mora biti potpuna. Traheja se otvara na prostoru izmedju 4. i 2. trahealnogprstena i poslije toga slijedi
uvođ
enje trahealne kanile u otvor koji je napravljen na traheji.Presij
ecanje traheje se vrši odozdo nagore skalpelo
m,
č
iji vrh ne smije da ulazi dublje od 1do 2 mm u lumen traheje. Na ovaj na
čin naša incizija je kontrolisana i skalpel ne može
daklizne dublje prema jugulumu (povreda velikih krvnih sudova i krvarenja) niti duboko dapovrijedi zadnji zid traheje i doved
e to teških komplikacija. Rez ne sm
ije da ide iznad drugogtrahealnog prstena da se ne povrijedi krikoid, jer je sklon perihondritisu i stvaranjusubgloti
č
nih stenoza.
Rez na traheji može biti različ
ito izveden. Najjednostavnije je izvestivertikalni rez. Ima autora koji otvaraju traheju pomo
ć
u prozor 
č
i
ć
a - fenestri okruglog iliovalnog oblika lumena veli
č
ine promjera kanile koju treba u njega da stavimo. Podvinec(1954) je preporu
č
io
rez u obliku slova Y kojim rezom se služe mnogi laringolozi. Njegova
prednost u odnosu na
vertikalni rez je da se kanila lakše uvlač
i i mijenja. U odnosu napravljenje otvora prednost je
što se tkivo traheje ne odstranjuje pa posl
ije odstranjivanjakanile traheja lako i bez komplikacija zarasta.
Kanilu držimo u traheostomi
tako da je
fiksiramo oko vrata (da ne bi ispala), a preko te vrpce od gaze da bi zaštitili ranu stavljamo
 zavoj. Na ovaj na
čin smo završili akt traheotomije i bolesnika zbrinuli da može slobodno
 disati. Postoje dvije vrste traheotomije: hitna i planirana.
Hitna traheotomija mora se uraditi odmah, čak i u slučajevima kad se ne raspolaže svim
potrebnim instrumentima i kad u blizi
ni nema stručnih osoba koje bi
asistirale operatoru. Utakvoj situaciji najsigurnija i
najbrža procedura je krikotireotomija koja s
e izvodi na slij
edećinačin: skalpelom ili makazama incidira se koža u vertikalnom pravcu iznad krikotireoidne
membrane koja ustvari predstavlja di
o respiratornih puteva najbliži koži. Posl
ije toga
krikotireoidna membrana se incidira poprečno i otvor proširi drškom skalpela ili nekim drugimpogodnim instrumentom. Prilikom izvođenja ove intervencije neobično je važno držati se
uvijek srednje linije kako bi se izbjegle povrede susj
ednih organa. Što je pr 
ij
e moguće treba
uraditi traheotomiju. Ukoliko se r 
aspolaže laringoskopom i endotrahealnim tubusom, ilibronhoskopom, u hitnim situacijama prolaznost vazdušnih puteva treba omogućitiintubacijom ili uvođenjem bronhoskopa a odmah zatim uraditi traheotomiju.
 
Planirana traheotomija se radi u opštoj ili lokaln
oj anesteziji i to kod bolesnika kod kojih je
prolaznost vazdušnih puteva još uvek dovoljna, ili je posle akutne epizode opstrukcije
prolaznost obezbj
eđena uvođenjem endotrahealnog tubusa ili bronhoskopa. Hirurške tehnikese međusobno
razlikuju u nekim det
aljima (npr. uzdužna ili poprečna incizija, oštra ili tupa
disekcija, retrakcija ili resekc
ija istmusa tireoideje) međutim,
op
š
ti principi su kod svih isti isastoje se u slij
edećem: (1) izb
 jegavati traumatiziranje krikoidne hrskavice; (2) prilikomprepari
ranja držati se strogo srednje linije da bi se izb
 jegle povrede susjednih organa
lateralno od traheje; (3) ne ušivat
i incizijat
, jer to može dovesti do jakog potkožnog emfizema.
 Njega bolesnika poslij
e traheotomije sastoji se u ovlaživanju vazduha koji bolesnik udiše,
povremenoj aspiraciji sekreta iz disajnih puteva kroz kanilu, sprj
ečavanju formiranja čepova
od sluzi
i krusta u disajnim putevima, č
estom
čišćenju unutrašnje kanile (svakih 2—
4 sata) ipermanentnom nadzoru bolesnika u toku prvih 24
—
48 sati. Izbjegavati davanje sedativa u
većim dozama. Kod pojedinih odraslih bolesnika nije neophodan nadzor, međutim
, kodmanje dj
ece apsolutno je neophodan stalan nadzor od strane sestre, negovateljice ili članova
porodice, za sve vrij
eme dok se traheotomija održa
va.
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more