Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword or section
Like this
1Activity
P. 1
Platon Jako Fuehrer Platon Gadamer Jaeger Antyk Nazizm Trzecia Rzesza

Platon Jako Fuehrer Platon Gadamer Jaeger Antyk Nazizm Trzecia Rzesza

Ratings: (0)|Views: 126|Likes:
Published by Kaiming Bai

More info:

Published by: Kaiming Bai on Jul 30, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/12/2014

pdf

text

original

 
Marek Trojanowski, Platon jako Führer, Berlin 2006 (c) EDITION - ORGANON
 
Fragment ksi
ąż
ki: Marek Trojanowski,
Platon jako Führer 
, Berlin2006 (EDITION-ORGANON). Kompletne przypisy znajduj
ą 
si
ę 
wwersji drukowanej :)
 Rozdział I
Trzecia Rzesza: „ujednolicenie”Platona
Polityczny Platonizm swój pełny kształt uzyskał w ramach konserwatyw-nej ideologii antydemokratycznej na obszarze Republiki Weimarskiej. Po1933 r. obraz ten chciano wykorzysta
ć
, a
ż
eby uzasadnia
ć
ideologicznepotrzeby re
ż
imu. W tym procesie, do gotowego ju
ż
w 1929 r. polityczne-go Platonizmu, nie dodano
ż
adnych nowych tre
ś
ci, lecz jedynie akcento-wano, b
ą 
d
ź
intensywniej rozwijano pewne jego elementy.Konserwaty
ś
ci, wspieraj
ą 
cy swoimi interpretacjami Platona ideologi
ę 
 antydemokratyczn
ą 
na obszarze Weimaru, przyczynili si
ę 
do upadkuparlamentarnej Republiki. Na jej zgliszczach powstała Trzecia Rzesza.Praktyczna realizacja celów egzegezy Platona w kr
ę 
gach konserwatystówweimarskich nie oznaczała zaprzestania recepcji my
ś
li tego filozofa. Prze-ciwnie, po 1933 r., zach
ę 
ceni osi
ą 
gni
ę 
tym „sukcesem”, zacz
ę 
li swoimi in-terpretacjami wspiera
ć
dyktatur
ę 
. Ju
ż
w pierwszych latach jej trwania uja-wniły si
ę 
nowe problemy, które musiały zosta
ć
rozwi
ą 
zane. Głównymibyły: okre
ś
lenie charakteru i specyfiki pa
ń
stwa narodowosocjalistycznegooraz uzasadnienie roli wodza i zało
ż
e
ń
polityki rasistowskiej. Oznaczałoto,
ż
e przed intelektualistami zajmuj
ą 
cymi si
ę 
wówczas my
ś
l
ą 
społeczno-polityczn
ą 
Platona stan
ę 
ły nowe zadania. Jednak, jak si
ę 
miało okaza
ć
,wizerunek Platona-irracjonalisty, antydemokraty, twórcy pa
ń
stwa autory-tarnego był niewystarczaj
ą 
cy dla potrzeb ideologii nazistowskiej i z bie-giem czasu został odrzucony.Aby prze
ś
ledzi
ć
proces recepcji Platona po 1933 r. w niemieckoj
ę 
zycznejmy
ś
li politycznej, rozpoczynaj
ą 
cy si
ę 
triumfem, a ko
ń
cz
ą 
cy upadkiem i
 
 Rozdział czwarty
Marek Trojanowski, Platon jako Führer, Berlin 2006 (c) EDITION-ORGANON
 
131odrzuceniem tego dziedzictwa, warto ponownie zwróci
ć
si
ę 
do parady-gmatu, w oparciu o który recepcja ta si
ę 
dokonywała.Jak zostało przedstawione interpretacje Platona po 1918 r. opierały si
ę 
 głównie na jego dialogach politycznych – na
Pa
ń
stwie
,
Prawach
i
 Li
 ś
cieVII 
. Dzi
ę 
ki temu my
ś
liciel ten mógł by
ć
przedstawiony jako polityk i jakowychowawca. Najwi
ę 
kszym sukcesem i jednocze
ś
nie apogeum tych wy-kładni było ujmowanie historii antyku jako historii rozwoju
 paidei
– czylikształtowania człowieka politycznego, w której Platon zajmowa
ć
miałcentraln
ą 
pozycj
ę 
. Drugim wa
ż
nym sukcesem była ideologiczna aktuali-zacja jego koncepcji – czyli stworzenie okre
ś
lonych archetypów, którepozornie ł
ą 
cz
ą 
c w sobie sens historyczny i aktualne odniesienia politycz-ne, w rzeczywisto
ś
ci odrzucały kontekst historyczny sprawiaj
ą 
c,
ż
e my
ś
ltego filozofa zyskała znamiona aktualnego programu wychowawczego,czy politycznego. Ukształtowany na podstawie tego paradygmatu wize-runek Platona stał si
ę 
wa
ż
nym i – co najwa
ż
niejsze – skutecznym or
ęż
emw walce ideologicznej przeciwko Republice. Wydawałoby si
ę 
,
ż
e zarów-no dialogi, b
ę 
d
ą 
ce podstaw
ą 
interpretacji Platona po 1918 r., jak i efektytej recepcji, stanowi
ć
b
ę 
d
ą 
idealne podło
ż
e dla badaczy po 1933 r. Było jednak inaczej. W obr
ę 
bie paradygmatu doszło do dwóch istotnych zmian.Po 1933 r. w politycznej hermeneutyce Platona podstawow
ą 
rol
ę 
w dal-szym ci
ą 
gu odgrywa
ć
b
ę 
d
ą 
dialogi:
Pa
ń
stwo
,
Prawa
i
 List VII 
, jednak
ż
epojawi si
ę 
czwarty dialog pt.
 Meneksenos
1
, jako nowy i wa
ż
ny element wrecepcji my
ś
li społeczno-politycznej Ate
ń
czyka. Tekst ten, podobnie jak
 List VII 
, w XIX w. uznawany był za nieautentyczny, dopiero Wilamowitzostatecznie potwierdził jego autentyczno
ść
2
.
 Meneksenos
nie był stałymelementem paradygmatu po 1933 r. Podlegał recepcji w tych kr
ę 
gach ba-
 
1 W polskiej tradycji filozoficznej dialog ten po raz pierwszy przeło
ż
ony zostałprzez Antoniego Bronikowskiego w XIX w. [Dokładniej na ten temat por. rozdz.
Polski akcent 
] Kolejne wzmianki o tym dziele pojawiły si
ę 
w pracy WładysławaWitwickiego (Por. Władysław Witwicki,
Platon jako pedagog
, s. 27). Drugiprzekład tego dialogu (cho
ć
autorka przekładu twierdzi,
ż
e jej translacja byłapierwsz
ą 
w Polsce) autorstwa Krystyny Tuszy
ń
skiej-Maciejewskiej ukazał si
ę 
w1994 r. (Wrocław). Tłumaczka przekładu nikłe zainteresowanie tym dialogiem wPolsce tłumaczy m.in. tym,
ż
e:
 
„dialogowi próbowano odmówi
ć
autentyczno
ś
ci” i
ż
e zwyczajnie: „nie cieszy si
ę 
tak du
ż
ym zainteresowanie badaczy, jak innedialogi Plato
ń
skie” - Platon,
 Meneksenos
, s. III2 Por. U. v. Wilamowitz-Moellendorff,
Platon
, s. 206 nn.
 
Trzecia Rzesza: „ujednolicenie” Platona
132daczy, którzy dowodzili rasistowskiego charakteru doktryny antycznegofilozofa.Dialog ów nie jest współcze
ś
nie tak popularny, jak inne pisma Platona.Jego tre
ś
ci
ą 
jest mowa pogrzebowa, któr
ą 
miała wygłosi
ć
nauczycielkaretoryki – Aspazja. Powtórzył j
ą 
Sokrates młodemu Meneksenosowi, gdyten poprosił go o próbk
ę 
przemówienia ku czci poległych Ate
ń
czyków. Wmowie tej Hellenowie przedstawieni zostali jako „bracia”, których wy-chowała i wykarmiała ta sama „matka-ziemia”: „Wychowani przezmatk
ę 
-ziemi
ę 
…, która i zrodziła ich, i wykarmiła, i w ko
ń
cu przyj
ę 
ła …Ta ziemia zrodziła naszych przodków”
3
. Jako tacy stali si
ę 
spójnym naro-dem, który „karał pych
ę 
barbarzy
ń
ców”
4
. Mowa Aspazji przedstawiałaHellenów jako bohaterów i barbarzy
ń
ców jako wrogów. Bohaterska
ś
mier
ć
zyskała w niej status najwy
ż
szej ofiary i wzoru, gdy
ż
było to odda-nie
ż
ycia dla „matki-ziemi”. Oracja ko
ń
czyła si
ę 
nast
ę 
puj
ą 
c
ą 
konkluzj
ą 
:„Synowie i rodzice poległych! Takie oto posłanie polecili nam oni przeka-za
ć
, a i ja tak czyni
ę 
to z najwi
ę 
ksz
ą 
gorliwo
ś
ci
ą 
. I sam, w ich imieniuprosz
ę 
, aby dzieci na
ś
ladowały ich, a rodzice byli dobrej my
ś
li … Nigdyte
ż
nie zapominaj
ą 
Ateny uczci
ć
poległych …”
5
.Ju
ż
w 1936 r.
 Meneksenos
uzyskał szczególny status. Przedstawiany byłon jako „mowa ojczy
ź
niana” (vaterländische Rede)
6
. Dlaczego dopiero po1933 r. dostrze
ż
ono „warto
ść
” tego pisma i w jakim kontek
ś
cie podlegałon recepcji? Rozwi
ą 
zanie tego zagadnienia znajduje si
ę 
w drugiej zmianieparadygmatu.W recepcji Platona nast
ą 
piła ona po 1933 r. i zwi
ą 
zana była z dialogiem
Pa
ń
stwo
. Dialog ten po 1918 r. cieszył si
ę 
niebywał
ą 
popularno
ś
ci
ą 
wkrajach niemieckoj
ę 
zycznych. W 1933 r. stała si
ę 
rzecz niezwykła. Otó
ż
 ukazał si
ę 
wówczas nowy przekład tego pisma, którego autorem był daw-ny ucze
ń
szkoły berli
ń
skiej – August Horneffer (brat Ernsta Horneffera).Chwalony onegdaj przez Wilamowitza, który doceniał jego talent transla-torski
7
, postanowił dokona
ć
kolejnego przekładu Plato
ń
skiego
Pa
ń
stwa
,
3 Platon,
 Meneksenos
, 237 b – 238 b.4 Tam
ż
e, 240 d.5 Tam
ż
e, 248 e – 290 c.6 W tym roku Hildebrandt przetłumaczył go i opublikował jako jedn
ą 
z „mów oj-czy
ź
nianych” Platona – Zob. K. Hildebrandt,
Platons vaterländischen Reden. Apo-logie, Krition. Menexenos
 7 Zob. U. v. Wilamowitz-Moellendorff,
Platon
, s. XII.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->