Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)

Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)

Ratings: (0)|Views: 142|Likes:
Published by Ugras SEVGEN

More info:

Published by: Ugras SEVGEN on Jan 14, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/27/2014

pdf

text

original

 
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)
, belirli bir proje veyagelişmenin, çevre üzerindeki önemli etkilerinin belirlendiği bir süreçtir. Busüreç, kendi başına bir karar verme süreci değildir; karar verme süreci ilebirlikte gelişen ve onu destekleyen bir süreçtir. Yeni proje ve gelişmelerinçevreye olabilecek sürekli veya geçici potansiyel etkilerinin sosyal sonuçlarınıve alternatif çözümlerini de içine alacak şekilde analizi vedeğerlendirilmesidir.ÇED'in amacı; ekonomik ve sosyal gelişmeye engel olmaksızın, çevredeğerlerini ekonomik politikalar karşısında korumak, planlanan bir faaliyetinyol açabileceği bütün olumsuz çevresel etkilerin önceden tespit edilip, gereklitedbirlerin alınmasını sağlamaktır.
ÇED
’in temel görevi, projelerle ve gelişmelerle ilgili karar vericilerindaha bütünsel, yani karara etkiyecek birden fazla faktörü göz önüne alır birşekilde daha sağlıklı karar vermelerini sağlamak için, onlara projelerdenkaynaklanabilecek çevresel etkileri net bir şekilde göstermektir.
ÇED
, projelerle ilgili bütün ilgili tarafların bir araya geldiği ve görüş,kayve önerilerini ortaya koyabildikleri demokratik ve şeffaf bir süreçtir.İlgili taraflar bu süreç içerisinde ortaya koydukları teknik bilgi ve görüşlerleprojenin en optimal şekilde gelişimine katkı sağlarlar.
 
İyi işleyen bir
ÇED
sürecinin şeffaf tabiatı sayesinde, halka/diğer ilgilitaraflara danışarak ve olabildiğince gerçekleştirilmesi istenen projeye ilişkinve gençapta bilgi toplayarak, projenin uygulanmasırasında ortayaçıkabilecek olası problemler, henüz projenin tasarım aşamasında çözülebilirveya hafifletilebilir. Bu yolla (bazen öngörülen) problemlerin pek çoğu, fiiliuygulama başlamadan çözülmeye çalışılır ve böylelikle maliyetli zaman kaybıönlenmiş olur.
 
Önerilen projeye getirilen çeşitli alternatiflerin
ÇED
çalışmasıkapsamında incelenmesi, çevresel faydaları arttırırken, proje sahibininmaliyetlerini azaltabilecek başka seçenekler de sunabilir. Halkın katılım sürecisayesinde, ilgili taraflar, proje sahibi ve kamu kurum kuruluşları arasındagüven duygusu oluşturur ve katılımcı tabiatı sayesinde de
ÇED
süreci, oülkenin genel demokratik sürecine katkıda bulunur.Faydalarını kısaca özetlemek gerekirse:- Tasarım aşamasında ortaya çıkabilecek olumsuz durumları öncedengörerek “etkisiz hale getirmesi için gerekli tedbirleri ortaya koyması, olumsuzetkilerin minimize edilmesini sağlaması”- Proje sahibi için maliyet-azaltıcı seçenekler sunması,- Karar verme sürecine yönelik daha güvenilir, bütünsel ve işbirlikçi biryaklaşım , demokrasiye katkı.
 
Sonuç olarak;1969 yılında ABD’de yürürlüğe giren Ulusal Çevre Politikası Kanunu(National Environmental Policy Act) kapsamında dünya ile tanışan ve gerekABD, gerek AB ülkeleri, gerekse diğer dünya ülkelerinde halen en etkin çevreyönetim aracı olarak yerini alan ve gün geçtikçe de bu yeri sağlamlaştıranÇED, ülkemizde 7 Şubat 1993 tarihinden bu yana uygulanmaktadır. Türkiye’de sağlam bir çevre yönetimi oluşturmanın esas temelini ÇEDsürecinin yasal, kurumsal ve teknik altyapı açısından güçlendirilmesi teşkiletmektedir.
ÇED'İN ANA İLKELERİPlanlama süreciyle bütünleştirme
Çevresel değerlendirme süreci, çevresel konuların dikkate alınmasınısağlamak için, planlama süreciyle bütünleştirilmelidir. İdeal bir durumda,değerlendirme projenin hazırlık süreciyle bütünleştirilir. Bu aynı zamandadeğişik kısımlardan sorumlu ekiplerin veya kişilerin birbirlerinin çalışmalarınaetkin şekilde katılmaları veya projeyi hazırlayanlarla değerlendirmeyi
 
yürütenler arasında daha yakın temas ve bilgi alışverişi sağlamak anlamınagelir.
Mümkün olan en erken aşamada diyalog
Çevresel değerlendirme karar verme sürecinin mümkün olan en erkenaşamasında uygulanmalıdır. Sürecin doğru şekilde çalışması açısından,değerlendirme verilerinin projenin hazırlanması sırasında elde olacağı şekildebir zamanlama gereklidir.
ÇED
’in projeye ilişkin kritik kararlar verildiktensonra başlatılması, proje tasarımını, resmi olarak kabul edilmiş olmasa bile,değiştirilmesi zor bir hale getirmektedir.
Sorumluluk 
Proje sahibi, proje hedefleri gerçekleştirilirken etkileri indirgemekaçısından en iyi konumda bulunduğu için,
ÇED
Raporunu hazırlamaklasorumludur. Proje sahibi, çevresel hedeflerin gerçekleştirilmesinden sorumluolan çevre makamlarıyla işbirliği yapmalıdır.
Karar vermeÇED
Raporu karar vericilere, proje teklifiyle birlikte sunulmalıdır. Yetkili makam, karar verilirken raporu da göz önünde bulundurmalıdır. Yetkilimakam, teklif edilen bir plana ilişkin karar verdiği zaman, çevresel etkideğerlendirme raporuna açık şekilde atıf yapmalıdır.Siyasi irade ve bilginin doğru kullanımı etkili bir
ÇED
süreci içingereklidir. Aksi taktirde, değerlendirme süreci ve çevresel değerlendirme ileproje hazırlığı arasındaki bağlantı tüm ilgili tarafların açık, geniş ve şeffaf katılımıyla çok başarılı şekilde yürütülse bile, karar verme üzerindeki etkilerzayıf olabilir. Bu durumda geleneksel ve ekonomik tercihler ön plana çıkabilirve değerlendirmedeki önerilerin önüne geçebilir. Çevresel değerlendirmeyibaşlatma ve kullanma konusundaki siyasi iradenin artırılması için şu araçlarkullanılabilir:- Politikacıların ve kamuoyunun yeterli bilince sahip olmaları;- Çevresel konular üzerine eğitim,- Karar vericilerin üzerinde baskı oluşturmak üzere, karar vermesürecinde şeffaflık.
Danışma ve katılım
Projelerin çevresel değerlendirmeleri sürecinde ilgili tarafların genişkatılımı önem arzetmektedir. Halk da çevresel değerlendirme sürecinekatılmalıdır. İlgili ve etkilenen gruplar projelerin çevresel değerlendirmesürecindeki adımlardan ve mevcut katılım fırsatlarından haberdar olmalıdır.Çevresel değerlendirme sürecinin sonuçları bu grupların anlayabileceğişekilde kendilerine iletilmelidir.
Esneklik 
ÇED
süreci danışma ve katılımdan sağlanan girdilere uygun şekilde cevap verebilmelidir.
ÇED
 prosedürü bu nedenle esnek olmalıdır.Danışma ve halk katılımından elde edilecek muhtemel sonuçların tahmin edilmesi
 
Erken bir aşamada ve sıkça ilgili gruplar ve kurumlarla iletişim kurulması, sinyallerininalınması ve
ÇED
sürecinin net bir şekilde açıklanması;Beklenmedik sonuçlara cevap verebilmek için danışmanlarla kısa dönemli veya çerçevesözleşmeler yapılması.
Demokrasi
 
Çevresel değerlendirmenin, bir ülkede projelere ilişkin karar vermesürecindeki demokrasi düzeyini yükseltebileceği görülmektedir: çevreseldeğerlendirmenin, değişik politika alanları ile devletin değişik düzeyleri vehalk katılımı arasında temin edeceği tutarlılık nihai olarak bu iyileşmeyisağlayabilir.ÇED Raporu ve SüreciGerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri sonucu, çevre sorunlarına yolaçabilecek kurum, kuruluş ve işletmelerin çevreye yapabileceği tüm olumsuzetkileri göz önünde bulundurularak, çevre kirlenmesine sebep olabilecek artıkve atıkların ne şekilde zararsız hale getirileceğini ve bu hususta alınacaktedbirleri belirten rapordur.ÇED Yönetmeliğine göre, ÇED Raporuna tabi kurum, kuruluş veişletmeler özelliklerine göre iki gruba ayrılmıştır. Birinci grupta yönetmeliğinEK-1 listesinde yer alan veya Bakanlıkça "ÇED Gerekli"dir kararı verilen birproje için özel bir formata göre hazırlanacak ÇED Raporu yer alır.İkinci grupta ise, yönetmeliğin EK-2 listesinde yer alan projelere ÇEDuygulanmasının gerekli olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, proje sahibi,bir dilekçe ekinde Ek-IV’ e göre hazırlayacağı üç adet Proje tanıtım dosyası veeklerinde yer alan bilgi belgelerin doğru olduğunu belirtir taahhüt yazısını veimza sirkülerini Bakanlığa sunar. Bakanlık, proje için hazırlanan proje tanıtımdosyasını Ek-IV de yer alan kriterler çerçevesinde toplam yirmibeş işgünüiçinde inceler. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde eksikliklerin bulunmasıhalinde bunların tamamlanmasını proje sahibinden ister. Bu süreç sonucundaÇED Gerekli" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilir. ÇED gerekli değildirkararı alınan faaliyetler için 5 iş günü askıda ilan ve halkın bilgilendirilmesiyapılır ve 5 yıl içinde yatırıma başlanmalıdır.ÇED Raporu hazırlanması gerektiren faaliyetler için; Bakanlık,planlanan faaliyetin belirtilen yerde gerçekleştirilmesinin Mevzuat açısındanuygun olup olmadığına, ilgili kamu kurum ve kuruluşlar nezdinde yapacağıaraştırma sonucunda karar verir. EK-1 listesinde yer alan faaliyetler için projetanıtım dosyasının uygunluğu, halkın katılımıyla oluşturulan özel formatyatırımcıya verilir ve bunun sonucunda hazırlanan ÇED Raporu Bakanlığasunulur. EK-2 listesinde yer alan faaliyetler için ÇED gerekli kararı verilmişse,ÇED prosedürü uygulanır.ÇED gerektiren faaliyetler için hazırlanan proje tanıtım dosyasıBakanlığa sunulur. Bakanlıkça uygunluk yönünden incelenir ve incelemeDeğerlendirme Komisyonu (İDK) kurulur. IDK Genel Değerlendirme Toplantısıilgili kurum ve kuruluş temsilcileri Bakanlık yetkileri ile proje sahibi ve/veyatemsilcilerinden oluşur. Komisyonun Kapsam belirleme toplantısından önce,halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerinialmak üzere proje sahibi tarafından projenin gerçekleştirileceği yerdeBakanlık ile mutabakat sağlanarak belirlenen tarihte, halkın katılımı toplantısıdüzenlenir. Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinden önce proje sahibitarafından, halkı bilgilendirmek amacıyla anket, seminer vb. çalışmalaryapılabilir. Komisyon çalışmalarından önce halkın katılımı sağlanmış olur.Komisyon tarafından projeye ilişkin olarak hazırlanacak olan ÇED Raporununformatı belirlenir. Halkın Katılımı Toplantısındaki görüş ve öneriler de dikkatealınarak
 
özel format ile Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunu hazırlayacakçalışma grubu belirlenir. Halkın Katılımı, Bilgilenme, Kapsam Belirleme veÖzel Format verme işlemleri, 12 işgünü içerisinde tamamlanır.Özel formata uygun olduğu tespit edilen Çevresel Etki DeğerlendirmesiRaporu, proje sahibi tarafından yeterli sayıda çoğaltılarak Bakanlığa sunulur.Bakank, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunu incelemek ve

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
gkerrr liked this
rooseveltfe liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->