Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Ümmi Kavrami

Ümmi Kavrami

Ratings: (0)|Views: 273|Likes:
Published by syenilgi

More info:

Published by: syenilgi on Aug 15, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/15/2012

pdf

text

original

 
KUR’AN’DA ÜMMÎ KAVRAMININ SEMANT
İ
K ANAL
İ
Z
İ
VEBU BA
Ğ
LAMDA HZ.PEYGAMBER’
İ
N ÜMMÎL
İĞİ
MESELES
İ
 Mehmet SOYSALDI
*
 Songül
Şİ
M
Ş
EK 
**
 
ÖZET
Bu ara
ş
t
ı
rmada, önce ümmî kelimesinin anlamsal çerçevesi üzerindedurulup, bu kavram
ı
n Kur’an-
ı
Kerim ve hadislerde kullan
ı
l
ı
ş
anlamlar 
ı
in-celenmi
ş
tir. Böylece ümmî kavram
ı
n
ı
n semantik analizi yap
ı
ld
ı
ktan sonra,Hz.Peygamber’in ümmî olup olmad
ı
ğ
ı
yani peygamberlikten sonra okumayazma ö
ğ
renip ö
ğ
renmedi
ğ
i konusu ara
ş
t
ı
ı
lm
ı
ş
t
ı
r.Kur’an’da, alt
ı
yerde geçen ümmî kelimesi, kendilerine kitap inen Ki-tap Ehlinden bir grup için kullan
ı
ld
ı
ğ
ı
gibi, Hz.Peygamber ve onun toplumuolan Araplar için de kullan
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Ümmî kelimesi, ö
ğ
renim görmemi
ş
, o-kuma yazma bilmeyen kimse anlam
ı
na geldi
ğ
i gibi, Ehl-i Kitab
ı
n elindekiTevrat ve
İ
ncili okumam
ı
ş
, onlar 
ı
n bilgileriyle beslenmemi
ş
ki
ş
i anlam
ı
ndada kullan
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Ayr 
ı
ca bu kelimenin Hz.Peygamber’in hitabetti
ğ
i toplumolan Araplar ve Hz. Peygamber’in vasf 
ı
olarak ta kullan
ı
ld
ı
ğ
ı
n
ı
görmekteyiz.Hz.Peygamber’in peygamberlikten önce okuma-yazma bilmedi
ğ
i nassile sabit olup bu konuda
İ
slâm âlimleri aras
ı
nda herhangi bir ihtilaf da yok-tur. Bi’setten sonra, Hz. Peygamber’in ne bir kâtip gibi yaz
ı
yazd
ı
ğ
ı
ne de bir kitaptan -bu kitap Kur’an olsa bile- okudu
ğ
una dair sahih bir habere rastlan-mamaktad
ı
r. Hz. Peygamber, okuma yazmay
ı
en üst düzeyde ö
ğ
renebilecek zeka ve kabiliyete sahipken onun Kur’an’
ı
yazd
ı
ğ
ı
na dair hiçbir haber nakle-dilmemi
ş
tir.
Anahtar Kelimeler:
Ümmî, semantik, analiz, Hz.Peygamber.
THE SEMANT
İ
C ANALYS
İ
S OF THE NOT
İ
ON OF THE“ILL
İ
TERATE” (UMM
İ
) IN THE QUR’AN AND THEILL
İ
TERAT
İ
ON OF PROPHET MOMAMMED
İ
N TH
İ
SS
İ
TUAT
İ
ONABSTRACT
In this study, first of all, we emphasized the semantics of the word“illiterate” and its usage meanings in the Qur’an and Hadiths. So after doingthe semantic analysis of the notion illiterate we explored whether ProphetMohammed was illiterate or not.The word illiterate which was used six times in the Qur’an is used both for the prophets who the holy boks were revealed for and for ProphetMohammed and his community Arabs. The word “illiterate” not only meansthe person who cannot read or write but also the word who didn’t read theold Testament and the Bible and didn’t benefit from their ideas. This word isalso used to characterize Hz.Mohammed, the Prophet.That the Prophet Mohammed couldn’t read and write before his prophethoad was proved with the verses of the Qur’an and the Hadith andthat there is no any conflict among the doctors of the Muslim theology. After the declaration of the prophethoad there is no any evidence thatHz.Mohammed wrote and read anything ever if it was holy book the Qur’an.
*
 
Doç.Dr.
 
F
ı
rat Üniversitesi
İ
lahiyat Fak. msoysaldi@firat.edu.tr 
**
F
ı
rat Ün. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tefsir Bilim Dal
ı
Yüksek Lisans Ö
ğ
r.
 
2
Although Hz.Mohammed had the top ability to learn to read and write therehas not been any prof about his reading and writing anything.
Key words:
Illiterate, semantics, analysis, The Prophet.
G
İ
İŞ
:
Kelimeler bir dilin yap
ı
ta
ş
lar 
ı
d
ı
r. Dil de “dü
ş
üncenin kendiniidrak etti
ğ
i iklim, ye
ş
erip boy att
ı
ğ
ı
toprakt
ı
r.”
1
 
İ
nsan
ı
n, bildi
ğ
i keli-melerin kemiyet ve keyfiyeti orant
ı
s
ı
nda tefekkür ufku geni
ş
ler.Kur’an dili Arapça’dan gelen kelimeler, milletimizin dü
ş
ünce ufukla-
ı
n
ı
açm
ı
ş
, onlara yeni sahalarda dü
ş
ünme imkan
ı
vermi
ş
tir. Türkçe okelimelerle zengin bir muhteva kazanm
ı
ş
t
ı
r.Ba
ş
lang
ı
çta Kur’ânî anlamlar 
ı
ile dilimize giren kelimeler za-manla bir tak 
ı
m mana kaymalar 
ı
na u
ğ
rayarak de
ğ
i
ş
mi
ş
lerdir. Buna paralel olarak
ş
ünce
ş
ekli ve k 
ı
ymet hükümleri de de
ğ
i
ş
ikli
ğ
e u
ğ
-ram
ı
ş
t
ı
r. Daha aç
ı
k bir ifade ile, Türkçemizdeki Kur’an as
ı
ll
ı
kelime-ler, Kur’ânî manalar 
ı
n
ı
kaybedince, bunlara dayal
ı
ş
ünce de ister istemez Kur’ânî temelinden uzakla
ş
m
ı
ş
t
ı
r. Bundan dolay
ı
zaman za-man bu mana de
ğ
i
ş
iklikleri ile olu
ş
an yanl
ı
ş
veya eksik anlamlaraengel olunarak, dü
ş
ünce Kur’ânî temeline oturtulmal
ı
d
ı
r. Aksi takdir-de hâdiseleri, meseleleri, insanlar 
ı
, hareket tarzlar 
ı
n
ı
ve fikirleri de
ğ
er-lendirirken, Kur’an’
ı
n ihtiva etti
ğ
i hakikatten uzakla
ş
ı
lmas
ı
na ra
ğ
men, bu de
ğ
erlendirme Kur’an’a uygun zannedilir. Neticede de, istenmedi
ğ
ihalde, hatal
ı
hareketler, Kur’ânî diye sürdürülür.Kur’an'daki kavramlar 
ı
n daha iyi anla
ş
ı
labilmesi, Kur’an sis-temindeki kavramlar a
ğ
ı
na hakk 
ı
yla vak 
ı
f olmaya ve bu kavramlar 
ı
 Kur’an konteksi içerisinde de
ğ
erlendirmeye ba
ğ
l
ı
d
ı
r. Kur’an'daki kav-ramlar 
ı
ı
klarken, kelimelerin manalar 
ı
n
ı
n zaman içinde gösterdi
ğ
ide
ğ
i
ş
iklikleri göz önünde bulundurmam
ı
z gerekir. Çünkü kelimeler,zaman içerisinde meydana gelen psikolojik ve sosyal olaylar 
ı
n tesirive milletlerin kurduklar 
ı
medeniyetlere etki eden çe
ş
itli faktörlerlenesilden nesile bir tak 
ı
m farkl
ı
l
ı
klar gösterebilmektedir.Kelimelerin zaman içerisindeki mana de
ğ
i
ş
iklikleri semantik ilminin konusudur. Semantik, Yunanca, semantikos'tan gelen ve ma-nal
ı
, manidar, gizli anlam
ı
olan bir kelimedir. Bunun fiil kökü Yunan-ca “semainein” olup, “göstermek, mana vermek, kastetmek” anlam
ı
nagelmektedir.
2
Semantik Türkçe'de; mana ilmi, sözlerin manas
ı
ilmi veanlam bilimi
3
olarak kullan
ı
lmaktad
ı
r. K 
ı
saca semantik, bir dilin anah-tar terimleri üzerinde yap
ı
lan analitik çal
ı
ş
mad
ı
r.
4
Yani kelimelerintarihî seyir içinde kazand
ı
ğ
ı
manalar bak 
ı
m
ı
ndan yap
ı
lan bir incele-medir. Biz de bu ara
ş
t
ı
rmam
ı
zda semantik ilminin verilerinden istifa- 
1
Do
ğ
an, D.Mehmet,
 Büyük Türkçe Sözlük 
,
Ankara,1982, Sunu
ş
,1.
2
Korzybski, Alfred,
 Science and Sanity
, America 1958, s.19.
3
Türkçe Sözlük, T.D.K, Ankara 1983, II, 1033.
4
 
İ
zutsu, Toshihiko,
God and Man in the Koran
, Tokyo 1964, s.11; Semantik hakk 
ı
ndadaha fazla bilgi için bkz, Ulman, Stephan,
 
 Semantics
,
Oxford, New York 1979, s.6;Palmer, F.Robert,
 Semantics
, Cambridge University Press, Londra 1976, s.35-41; Aksan,Do
ğ
an,
 Anlambilimi ve Türk Anlambilimi 
, Ankara 1978, s.118-121; Soysald
ı
, Mehmet,
 Kur'an Semanti 
 ğ 
i
ı
s
ı
ndan
 İ 
nançla
 İ 
lgili Temel Kavramlar 
, Ça
ğ
layan Yay.,
İ
zmir 1997, s.5-16.
 
3de ederek, Kur’an-
ı
Kerim'de ümmî kavram
ı
n
ı
n semantik tahliliniyap
ı
 p, bu ba
ğ
lamda Hz.Peygamber (s.a.v)’in ümmî olmas
ı
ve dahasonralar 
ı
okuma yazmay
ı
ö
ğ
renip ö
ğ
renmedi
ğ
i konusunu aç
ı
kl
ı
ğ
a ka-vu
ş
turmaya çal
ı
ş
aca
ğ
ı
z.
A- ÜMMÎ KAVRAMININ ANLAMSAL ÇERÇEVES
İ
 a) “Ümmî” Kelimesinin Lügat Anlam
ı
 
Lügatler “ümmî” kelimesinin “el-ümm” kökünden veya “el-ümmet” kökünden türemi
ş
nisbe s
ı
fat
ı
oldu
ğ
unu kaydetmektedirler.“el-Ümm” kelimesi sözlükte, “anne, bir 
ş
eyin asl
ı
, temeli” anlamlar 
ı
n
ı
 ifade etmektedir. “el-Ümmet” ise, topluluk, bir kabilenin bir k 
ı
sm
ı
 anlam
ı
na gelir.
5
Bu kök “ümmiyyetü”
ş
eklinde kullan
ı
l
ı
rsa gaflet vecehalet anlam
ı
n
ı
ifade eder ki “el-ümmî” kelimesi bu köke nispet edil-di
ğ
i taktirde, “bilgisi az olan kimse” anlam
ı
n
ı
ta
ş
ı
r.
6
KâmusTercemesi’nde kelimenin bu anlamlardan biraz farkl
ı
bir anlam
ı
dahaifade etti
ğ
i belirtilmektedir. Buna göre;
ş
iir söylemesini bilmeyen,sözü bir araya getiremeyen kimseye de “ümmî” denir.
7
Hz. Peygam- ber’in s
ı
fat
ı
olarak “ümmî” nisbesinin “ümmü’l-kur’â’ya (yani Mek-ke’ye) mensup” anlam
ı
n
ı
ta
ş
ı
d
ı
ğ
ı
söylenmi
ş
tir.
8
Ö
ğ
renim görmemi
ş
,okuma yazma bilmeyen kimseye de “ümmî” denmektedir.
9
 
Ş
u halde “ümmî” kelimesi, ana anlam
ı
ndaki “ümm” kökünenispet edilirse, “anneye mensup, anneci, anne taraf 
ı
n
ı
tutan” vb. an-lamlar içerir ki yarat
ı
l
ı
ş
berrakl
ı
ğ
ı
n
ı
, safl
ı
k ve merhameti ifade etmesi bak 
ı
m
ı
ndan son derece ilginç nüktelere kaynakl
ı
k eder. Bu ba
ğ
lamda
İ
 bn Manzur’un ifade etti
ğ
ine göre, Zeccac ve Ebû Müslim, “ümmî”kelimesini, “annesinden do
ğ
du
ğ
u huy, tabiat üzere kalm
ı
ş
ve okumayazma ö
ğ
renmemi
ş
kimse” olarak tarif ederler.
10
Topluluk anlam
ı
nda-ki “ümmet” veya
ş
ehirlerin anas
ı
anlam
ı
ndaki “ümmü’l-kur’â”ya nis- pet edildi
ğ
i takdirde de “ümmî” kelimesi, “ba
ğ
l
ı
bulundu
ğ
u toplumunaras
ı
nda yeti
ş
mi
ş
,
ş
ahsiyeti do
ğ
u
ş
tan getirdi
ğ
i melekelerle ve çevre-sinden ald
ı
ğ
ı
, ö
ğ
rendi
ğ
i
ş
eylerle
ş
ekillenmi
ş
, toplumundan kopuk bir hayat ya
ş
amam
ı
ş
kimse”yi ifade eder.Eski lügat âlimleri, ümmî kelimesinin okuma yazmayla ilgilimanas
ı
n
ı
, Araplar 
ı
n o zamanki hayat
ş
artlar 
ı
n
ı
göz önünde bulundura-rak aç
ı
klam
ı
ş
lard
ı
r. Kelimenin bu anlam
ı
, Araplar aras
ı
nda okuyupyazmay
ı
pek az kimsenin bildi
ğ
i ve bunun erkeklere mahsus oldu
ğ
u bir devrede do
ğ
mu
ş
tur.
11
 
5
 
İ
 bn Manzur, Ebu’l-Fadl Muhammed b. Mükerrem,
 Lisanu’l-Arab
,
Beyrut, 1990, XII, 34;As
ı
m Efendi, Ebu’l-Kemal Seyyid Ahmed,
 Kamus Tercemesi 
,
İ
st., H.1305, IV, 177-178.
6
ğ
ı
 b el-
İ
sfehânî, Ebu’l-Kas
ı
m Hüseyin b. Muhammed
,
 Müfredâtü Elfâz 
ı
l-Kur’an
,Beyrut, 1997, s.87.
7
As
ı
m Efendi, a.g.e., s.178.
8
Yaz
ı
r, Elmal
ı
l
ı
M. Hamdi,
 Hak Dini Kur’an Dili 
,
İ
st., Trs., IV, 148; Râ
ğ
ı
 b, a.g.e., s.87.
9
Bakabildi
ğ
imiz bütün kaynaklar “ümmî”nin bu anlam
ı
n
ı
vermi
ş
lerdir. Bkz. Yukar 
ı
dakilügatlerin ilgili maddeleri.
10
 
İ
 bn Manzur, a.g.e., XII, 34.
11
Çetin, M. Nihad, “Ümmî mad.”,
 İ 
slam Ansiklopedisi 
, MEB Yay.,
İ
st., 1986, XIII, 104.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->