Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
‘Baiste Fhínn’: Comparáid idir leagan Sheáin Í Chonaill agus leagan Stiofáin Uí Ealaoire.

‘Baiste Fhínn’: Comparáid idir leagan Sheáin Í Chonaill agus leagan Stiofáin Uí Ealaoire.

Ratings: (0)|Views: 13 |Likes:
An essay for the 2011 Undergraduate Awards Competition by Catherine Curtin. Originally submitted for Gaeilge: GA4228: Béaloideas 2 at University of Limerick, with lecturer Síle de Cléir in the category of Celtic & Irish Studies
An essay for the 2011 Undergraduate Awards Competition by Catherine Curtin. Originally submitted for Gaeilge: GA4228: Béaloideas 2 at University of Limerick, with lecturer Síle de Cléir in the category of Celtic & Irish Studies

More info:

Published by: Undergraduate Awards on Aug 29, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

05/13/2014

 
‘Baiste Fhínn’: Comparáid idir leagan Sheáin Í Chonaill agus leagan Stiofáin Uí Ealaoire.
mar aidhm ag an aiste seo leagan Sheáin Í Chonaill agus leagan Stioin Ealaoire den scéal gaisce ‘Baiste Fhínn’ a chur i gcomparáid lena chéile. Is scéal é‘Baiste Fhínn” faoi shaolú agus faoi mhacnacht Fhinn Mhic Cumhaill, agus faoieagnaíocht an gharsúin óig de bharr an bhradáin feasa. Is léir go mbeidh Fionn ina laochsa todhchaí de bharr a nirt coirp agus a shaoithiúlachta tríd an scéal.Is féidir plota an scéil seo a léamh in Aguisín 1, agus cuirtear sonraí na leaganacha igcomparáid lena chéile in Aguisín 2. Is iomaí comparáid agus codarsanacht atá le sonrúidir itífeanna agus amna leaganacha seo. San aiste seo, déanfar scrúdú ar thábhacht na móitífeanna agus na dtéamaí seo, agus ar an gcomhthéacs idirnáisiúnta a bhaineann le cuid acu.Ag tús an scéil, deirtear le rí go mbeidh a chumhacht i mbaol de dheasca linbh óig.Teastaíonn ón rí an leanbh a mharú, ar fhaitíos go gcaillfidh sé an choróin sa todhchaí. Ní éiríonn leis, áfach, agus sábháiltear an leanbh (Fionn) ar an mbás. Déantar tairngreacht sa dá leagan den scéal: i leagan Í Chonaill, deireann “sean-daoine éinig” go bhfuil leanbh cumhachtach le teacht Conaill, 1977: 198), ach i leagan Ealaoire,déanann iníon Choramac tairngreacht faoin gcogadh le scáthán drochta, agusréamhaithrisíonn sean-draoi neart an linbh: “á thúisce a dtiocfa sé ar a’ saol cuir chuig báis é!” (Ó Ealaoire, 1981 : 12). Is suntasach é go mbaintear úsáid as scáthán draíochta i
 
leagan Í Chonaill, toisc go bhfuil an tsiombail seo le fáil i scéalta béaloidis na hEorpachomh maith, mar shampla: ‘Snow White’ (Schanoes, 2009: 5).I leagan Uí Ealaoire, tá a fhios ag an rí go mbéarfar an leanbh cumhachtach dá iníon féin,ach i leagan Í Chonaill, níl aithne ná eolas ag an rí ar mháthair an linbh. Mar sin,déanann an rí cuisleán istigh i lár abhann, agus cuirtear na mná atá ag iompar clainneistigh ann. Má bhreitheann an bhean ar mhac, scaoiltear an leanbh leis an abhainn atáfaoin gcuisleán. Mar a mhíníonn an tÓgánach dúinn, dealraítear gur tógadh an mhóitíf seo ó scéal an rí Héaród sa Bhíobla, rí a chuir ordú amach gach páiste faoi bhun dhá bhliain d'aois i gceantar Bheithil a mharú (Ó hÓgáin, 1988) agus (Titley, 2006). Bhíodhscéalta an Tiomna Nua ar eolas ag formhór na n-Éireannach, agus mar sin thugadhformhór an lucht éisteachta an nasc seo faoi deara (Ó hÓgáin, 1988).I leagan Í Chonaill, beirtear ar an leanbh i gcuisleán istigh i lár abhann (agus teitheann asheanmháthair leis), agus i leagan Uí Ealaoire, caitear an leanbh isteach san uisce indiaidh a bhreithe. Sa dá leagan den scéal, scartar an leanbh óg óna mháthair, agus sadara leagan bíonn air dul i ngleic láithreach bonn leis an dúlra. De réir an Ógánaigh, isminic a bhíonn dia ina dhílleachta i seanscéalta na hEorpa. Cuirtear i mbaol é, achtéarnaíonn sé slán, éacht a leagann béim ar a phríomhaíocht agus ar a neart (Ó hÓgáin,1988: 21-2). Is cosúil le scéal Pherseus é leagan Í Chonaill. Sa scéal sin, tairngrítear donrí Acrisius go maróidh mac a iníne é, mar sin, nuair a bheireann sí ar an leanbh, cuireannAscrisius i gciste i lár na farraige iad. Sábháiltear iad áfach, agus is iomaí éacht adhéanann an laoch Perseus ina dhiaidh sin (Ó hÓgáin, 1988: 12). Leagtar béim sa bhreis2
 
ar láidreacht an linbh i leagan Uí Ealaoire chomh maith, toisc go ndéantar iarracht chunan leanbh a bhá, ach tagann an leanbh slán as an uisce tar éis na héisc ann a thachtadh.Tar éis é a shábháil, cuireann an bhean an leanbh i bhfolach i gcrann chun é a chosaint.Míníonn an tÓgánach dúinn go raibh tábhacht ag baint leis na nósanna sealgaireachta igcumadh na scéalta fiannaíochta. Dealraítear go bhfuil nasc idir na nósanna seo agusfolú an linbh i gcrann, mar sin, is cosúil le hoide sealgaireachta í an bhean sa chás seo (ÓhÓgáin, 1988: 100).Sa dá leagan den scéal, faigheann an bhean cabhair ó shiúinéir chun an crann a ullmhú diféin agus don leanbh. Cabhraíonn sé léi, ach imríonn sí cleas air agus maraíonn sí é letua. Tá scéalta faoi mhacnacht Fhinn ar fáil i litríocht na Meánaoise, ach de réir anÓgánaigh, níl an scéal seo faoi bhás an tsiúinéara ina measc. Dealraítear gur cuireadh nasonraí breise seo le scéal an fholachais le himeacht aimsire (Ó hÓgáin, 1988: 101). Nuair a thagann Fionn amach ón bhfolachas, imríonn cluiche iománaíochta le buachaillí eile, in ainneoin drogall a bhanchoimeádaí, agus tagann a chumas imearthachun solais láithreach bonn. Arís, tá béim á leagan ag an mbeirt scéalaí ar phríomhaíochtagus ar neart Fhinn. Nuair a aithnítear Fionn mar laoch, bíonn air teitheadh ón slua lena bhanchoimeádaí. capaill dhaite agus marcaigh ina ndiaidh. Sa dá leagan den scéal, is cuma le Fionn agusleis an mbanchoimeádaí faoi na capaill dhaite ar dtús, ach ansin bíonn dath éigin ar nacapaill a chuireann sceimhle ar an mbanchoimeádaí. Tá dathanna éagsúla i gceist sa dá3

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->