Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Dánta lán le fuinneamh agus le heachtraí atá sna Laoithe Fiannaíochta. Tabhair mionchuntas ar thrí dhán ar a laghad a léigh tú ar do chúrsa. Mínigh na heachtraí agus na prionsabail taobh thiar díobh.

Dánta lán le fuinneamh agus le heachtraí atá sna Laoithe Fiannaíochta. Tabhair mionchuntas ar thrí dhán ar a laghad a léigh tú ar do chúrsa. Mínigh na heachtraí agus na prionsabail taobh thiar díobh.

Ratings: (0)|Views: 105|Likes:
An essay for the 2011 Undergraduate Awards (Lecturer Nomination) Competition by Claire O Malley. It is nominated by Lecturer Lillis Ó Laoire of NUI Galway in the category of Celtic Studies & Irish
An essay for the 2011 Undergraduate Awards (Lecturer Nomination) Competition by Claire O Malley. It is nominated by Lecturer Lillis Ó Laoire of NUI Galway in the category of Celtic Studies & Irish

More info:

Published by: Undergraduate Awards on Sep 01, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

10/27/2013

 
 
Dánta lán le fuinneamh agus le heachtraí atá sna Laoithe Fiannaíochta. Tabhairmionchuntas ar thrí dhán ar a laghad a léigh tú ar do chúrsa. Mínigh naheachtraí agus na prionsabail taobh thiar díobh.
Is fíor a rá gur chuala muid uilig leagan de dhánta agus scéalta Fiannaíochta go h-áirithe in am ár n-oige, dánta agus scéalta ag cur síos ar laochra móra an ama ar nósFionn Mac Cumhaill agus Diarmaid Ó Duibhne. Ní inniu nó inné a chualathas nalaoithe agus scéalta Fiannaíochta - chomh fada siar leis an dara haois déag bhí FionnMac Cumhaill mar dhuine fíorthábhachtach i bhfilíocht, scéalaíocht agus cultúr naGaeilge. Maidir leis na laoithe iad féin, is laoithe iad a dtugann cur síos den scothdúinn ar mhiotas na Fiannaíochta agus luachanna na Fiannaíochta. Feicimid go raibhteannas i gcónaí idir luachanna na Fiannaíochta agus luachanna na Críostaíochta agusas sin a tháinig na laoithe agus scéalta nuair a d'inis daoine ar nós Oisín (mac Fhionn)agus Cáilte Mac Ronáin iad do Naomh Phádraig agus na manaigh. Nuair a d'inis siadna laoithe agus scéalta bhí siad ag cruthú nasc dúinn, a chiallaíonn go bhfuilimidábalta 'teagmháil a dhéanamh le croílár an chultúir Ghaelaigh' (Nagy, 1985: 13).'Dánta le fuinneamh agus le heachtraí' gan dabht a chuirtear os ár gcomhairsna dánta bunaithe ar óige Fhionn Mhíc Chumhaill agus na dánta ar bheathaisnéis anlaoich i gcoitinne. Is fíor a rá go bhfaighimid léargas ar bheathaisnéis an laoich agustugtar tuiscint níos soiléire dúinn ar an laochas mar dhlúthchuid de na dántaFiannaíochta. 'Sgríobh sin a Bhrógain sgribhinn', seo dán léirsteanach bunaithe aróige Fhionn. Léirítear óige Fhionn ón am a bhreith agus téimid ar turas casta leistrína shaol mar laoch. Feicimid go n-úsáidtear an patrún céanna le fáil i roinnt mhaithde na dánta eile- bíonn na laochra i gcontúirt ón am a mbreith. Is mar seo a bhfeicimidFionn agus an baol a chuireadh os a chomhair mar leanbh agus arís mar fhear óg.Thug Bodhmann é go áit shlán nuair a bhí sé mar leanbh: 'Rug Bodhman muime inghaisgidh'. Le linn an dáin déantar cur síos ar eachtraí eile ina shaol nuair a bhí Fionn
 
 
i ndainséar mar shampla tar éis na gcluichí iomanaíochta tá air teitheadh ón namhaidgo sciobtha 'ar fedh Éirionn gan anadh'. Is mar théama lárnach é an baol sna dántaFiannaíochta - bhí grúpaí ag iarraidh an laoich a mharaigh i gcónaí.Cuirtear an bhanfhéinní Bodhmann os ár gcomhair mar shlánaitheoir Fhionnsa dán 'Sgríobh sin a Bhrógan sgribhinn'. Is altramas den sórt atá i gceist nuair atugann sí an 'mac sin go druim ndíamhair'. Tharla sé seo go minic i scéalta aguslaoithe Fiannaíochta agus na scéalta Ruraíochta chomh maith go raibh athair nómáthair altrama ag páiste. Tá a fhios againn uilig an laoch Cú Chulainn sna scéaltaRuraíochta agus cosúil le Fionn bhí máthair altrama aige fosta - Scáthach an t-ainm abhí uirthi. Go bunúsaí bhí sé mar aidhm ag na tuismitheoirí bitheolaíocha nascannaagus caidrimh a dhéanamh le grúpaí eile agus de bharr chuaigh na páistí chuig natuismitheoirí altrama i ngrúpaí éagsúla. Tá sé fíorshoiléir ón laoi gur tionchar lárnach,láidir í Bodhmann i saol Fhionn. Is rud spéisiúil go raibh banlaoch mar shlánaitheoiraige ach is siombail í Bodhmann do na mná cumasacha uilig sna dánta Fiannaíochta.Tríd an dáin tugtar léideanna agus comharthaí dúinn gur duine faoi leith éFionn agus go raibh saol an laoich i ndán dó. Níl orainn ach sracfhéachaint achaitheamh ar an sampla óna óige nuair a itheann sé 'urann de tháobh thuirc allaidh'agus é mar ghasúr beag. Is fíor a rá go bhfuil na comharthaí áirithe seo fite fuaite godlúth leis an tuiscint go mbeidh gaisce le déanmah aige (an laoch) ina thodhchaí,tuiscint a éiríonn ó thairngreacht. Tairngreacht í a deir go dtiocfaidh laoch agus gondeanfaidh an laoch gaisce mór. Tá gaisce Fhionn cuirtear os ár gcomhair nuair atugtar cur síos dúinn ar an eachtra idir Fionn agus an tógán. Cé gur páiste beag a bhí ann ag an am rinne se gaisce mór nuair a leanann sé 'ag tachtadh an togháin'.Is gné í seo ó shaol Fhionn atá macalla ó scéal Chú Chulainn le fáil ann arísagus a chuireann saol Fhionn i gcomparáid le scéal Chú Chulainn. Feicimid cheana
 
 
na cosúlachtaí eatarthu de bharr a maithreacha altrama. Tá cosúlacht eile le feiceáilsan eachtra idir Fhionn agus an tógán agus éacht an chú ag lámha Chú Chulainn nuaira chuir sé an sliotar thíos scornach an chú. Úsáidtear an móitíf chéanna i scéalFhionn, móitíf a thagann chun cinn arís is arís eile sna dánta Fiannaíochta, cé gobhfuil difríochtaí beaga eatarthu. Mar a luaigh mé chéana bhí tairngreacht marchreideamh agus mar thuiscint fíorthábhtach i measc na ndaoine. Rinne filí an ama natairgreachtaí go minic agus cuirtear béim ar leith ar chinniúint na ndaoine agus an saola bhí rompu. Feictear go raibh cinniúint i ndán d'Fhionn Mac Chumhaill ón tús, agus'sin an dóigh a fhuair Fionn Mhac Cumhaill a bheith ina rí os cionn Clanna Móirne'.Ní féidir an dán seo a phlé gan aird ar leith a dhíriú ar óglachas agus fearúlachtan laoich agus na tréithe is suntasaí a bhaineann leis an laoch a thabhairt san áireamh.Moltar tréithe an laoich arís is arís sna dánta, tréithe ar nós óigeantacht, áilleacht,fialmhaitheas, crógacht agus neart fisiciúil. Léirítear Fionn mar fhear óg, lúfar, crua.In 'An Dóigh a Chuaigh Fionn i dTreis' tugtar cur síos dúinn ar Fhionn mar fhear óg'chomh lúfar sin' Nuair a chuirimid é seo san áireamh le pictiúirí d' Fhionn lán leneart, fiachmhaireacht agus fuinneamh, cruthaítear pictiúr de laoch eiseamláireach. In'Sgríobh sin a Bhrógain sgribhinn' agus an eachtra ghaisciúil idir Fionn agus an tógánis léir go raibh Fionn mar chun de na laochra is cumasaí in am na Fiannaíochta.Is féidir a rá gur dán 'lan le fuinneamh agus le heachtraí é an dán 'Éuchtachinghen Díarmatta'. Is dán é lán le gníomhartha gaisciúla ó thús go deiridh agus iscineál 'sequel' don Thoraíocht Dhiarmada agus Ghráinne. Dar le Tomás Ó Cathasaigh'is é Toraíocht Dhiarmada agus Ghráinne an scéal Fiannaíochta is mó atá eolas ag anbpobal' (1995, 30) agus is scéal iontach beo in intinn na hÉireann agus na hAlbain égo dtí an lae inniú. Go bunúsaí céard atá i gceist sa dán na páistí Dhiarmada agusGhráinne go speisialta a n-iníon Éuchtach agus iad ag iarraidh díoltais a bhaint amach

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->