• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
 
လက္နက္ကိင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ကန္႕သတ္စစ္ပႏွင္ႏိင္ငံေရးခ်ိန္ခင္လွ်ာ
 “ဘယ္ လိ  ု စစ္ ပြ  ဲမွ ာ သင္ ၀င္ တိ  ု က္ေနတယ္ဆိ  ု တာ နားလည္ ျခင္းဟာ ေအာင္ ပြ  ဲရဲ႕ ပထမဆံ  ု းေျခလွ မ္ းပဲ”  (ဗိ  ု လ္ခ်ဳပ္အန္ တိ  ုနီဇင္နီ) နိဒါန္ း “ေတာ္ လွန္ေရးတရပ္ကံ ၾကမၼ  လွန္သူ  းအေခၚျပတ္သားမွဳ၊ ဆံ  ု းျဖတ္ခ်က္ခိ  ုင္ မာမွ တက်ေဆာင္ရြ က္ မွဳတိ  ု႕အေပၚတြ မွ  ီေနသျဖင္   းအေခၚ ရွဳပ္ေထြ းေ၀၀ါးမွဳမ်ားျဖင္  ေတာ္ လွန္ေရး၏ အရ  ံဳးကိ  ု ကိ  ု ယ္ တိ  ုင္ မဆံ  ု းျဖတ္ မိေစရန္ သတ ျပဳရမည္တဲ  ့။ ဒီ စကားစုေလးကိ  ကက  င္ းသလိ  ု ျဖစ္ေနခဲ  ့ တယ္။ ေတာ္ လွန္သူ မ်ားကိ  ု ယ္ တိ  ုင္ က  လွန္ေရးအရွ  ံဳးကိ    ု းျဖတ္ မိသလိ   တတ္ တယ္ဆိ  ု တာ  ျဖစ္ႏိ  ုင္ ပါ့ မလားဆိ  ု ျပီ က ပိ  ုင္ က  ုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္ လွ ်ာညွ  ိ ဖိ  ု႕မွ က းဆံ  ု းျဖစ္ တဲ  ့  လက္နက္ ကိ  ုင္ေတာ္ လွန္ေရးအေပၚမွ  မိ  ု ကေရစီေတာ္ လွန္ေရးသမားအခ်ိဳ႕ရဲ  ုေ၀ဖန္ သံေတြ ၾကားလာခဲ  ့ကနက္ ကိ  ုင္ေတာ္ လွန္ ကုန္ေနျပီ”၊  လက္နက္ ကိ  ုင္ေတာ္ လွန္ေရးလု ပ္  းေႏွာက္ မရွ  ိသူေတြ ပဲ လု ပ္   ု ျပီ   ုသံေတြ  ထြ က္ လာသလိ  ဒ မိ  ု ကေရစီ တိ  ု က္ ပြ  ဲဆိ  ု တာ လက္နက္နဲ႕တိ  ု က္ လိ  ု႕မရဘူ း။ ညင္သာစြ ာ ေျပာင္ းမွရတာ။ နအဖအခင္ းအက်င္   ုင္   ု က္ေလွ ်ာက္ ျပီ  းျဖည္ းခ်င္ းေျပာင္ းယူ  ု တဲ  ့ ဒူ းေထာက္ေက်ာသပ္ခံ းအျမင္ေတြ လည္  က္ေပၚလာပါတယ္နဲ႕ပတ္သက္ ျပီ း  လက္နက္ ကိ  ုင္ေတာ္ လွန္က႕သတ္ စစ္ႏိ  ုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္ လွ ်ာဆိ  ု တဲ  က  ု းေလးေတြ ကိ  ု သတိသြ ားရမိ ပါတယ္
လက္နက္ကိင္ေတာ္လွန္ေရးႏွင္ဒီမိကေရစီ
မတရားမွဳဟဥပေဒျဖစ္ လာတဲ  ့ လွန္ ပုန္ ကန္  ုအပ္ တယ္ တဲ  ့ဥပေဒသဟာ ေရွ းလြန္ခဲ  ့ တဲ  ့ ႏွ စ္ေပါင္ းမ်ားစြ ာကတည္းက ကမၻ ာအရပ္ရပ္မွ ာ က်င္  ့သံ  ု းခဲ  ့ ၾကတဲ  ့ ဥပေဒသပါ။ ကမၻ ာေပၚမွ ာ  ဖိႏွ  ိ ပ္သူ လူ တန္ းစားဆိ  ု တာရွ  ိေနသေရြ႕ အဖိႏွ  ိ ပ္ခံ လူ တန္းစားေတြ ရွ  ိ ၾကစျမဲ ျဖစ္သလိ  ုဖိႏွ  ိ ပ္သူေတြ ကိ  ု အဖိႏွ  ိ ပ္ခံရသူေတြ က ေတာ္ လွန္ ပုန္ ကန္ မွဳဆိ  ု တာဟာလဲ အခ်ိန္ မေရြ း ေပၚေပါက္ေနႏိ  ုင္ စျမဲ ပါပဲ။ အခ်ိဳ႕က
 
ဒီ မိ  ု ကေရစီေတာ္ လွန္ေရးမွ  ပြ  ဲဆိ  ု တမလ  ုအပ္ ပဲ သာစြ ာ ေျပာင္ းလဲ မွ  ုအပ္ တယ္ လိ  ု႕ ဆိ  ု တတ္ ၾကပါတယ္။ လက္နက္ မဲ  ့ေတာ္ လွန္ေရး (Revolutionswithoutarms)ဆိ  ု တဲ  ့ သေဘာတရားကိ  ု ဦ းစားေပးေဖာ္ ျပတတ္ ၾကပါတယ္ သိ  ု႕ေပမယ္  ့ က ာတ၀ွ က  မိ  ု ကေရစီ လွ  ိဳင္ းလံ  ု းၾကီးမ်ားကိ   လာၾကည္  ့ တာနဲ႕ ဒီ မိ  ု ကေရစီ ကူ းေျပာင္ းမွဳျဖစ္ စဥ္နဲကနက္ ကိ  ုင္ေတာ္ လွန္ေရးစစ္ ပြ  ဲ ကက ကႏြ ယ္ မွဳကိ  ု ေတြ႕ျမင္ရမွ ာျဖစ္ ပါတယ္။ ေယဘု ယ်အားျဖင္  ့ ဒီ မိ  ု ကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္ စဥ္ (Democratization)  ကိ  ဖစေစႏိ  ုင္ တဲ  ျပဌာန္းခ်က္ ေျခာက္ခ်က္ရွ  ိ ပါတယ္ဒီေျခာက္ခ်က္ ထဲ ွာ transnationaland internationalengagementsincludingwarဆိ  ု တဲ  ့အခ်က္ ကိ  ု အေရးပါေသာ အခ်က္ တခ်က္အျဖစ္  ပညာရွင္ မ်ားက မီ းေမာင္ းထိ  ု းျပထားၾကပါတယ္  ကမၻ ာ့ဒီ မိ  ု ကေရစီႏိ  ုင္ငံ ၾကီ းတခု ျဖစ္ တဲ   ကန္ ျပည္ေထာင္ စုရဲ   မိ  ု ကေရစီ ေျပာင္းလဲ မွဳျဖစ္ စဥ္ anti-imperialstruggle ျဖစ္ တဲ   ကန္ေတာ္ လွန္ေရးကေန  စတင္ခဲ  ့ တာျဖစ္ ပါတယ္င္ ကူးမွဳဒု တိ ယအဆင္  ့ က ကန္ ျပည္ တြင္ းစစ္ ကေန ေပၚထြ က္ လာခဲ  ့ တာ ျဖစ္ တယ္ လိ  ု႕ ပညာရွင္အခ်ိဳ႕ကဆိ  ုခဲ  ့ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္  ့ အေမရိ ကန္ ျပည္ေထာင္ စု ဒီ မိ  ု ကေရစီ ဟေတာ္ လွန္ေရးစစ္ ပြ  ဲအေပၚမွာ အေျချပဳ ေပၚေပါကခဲ  ့ တာလိ  ုဆိ  ုႏိ  ုင္ ပါတယ္ဒီ လိ  ု ပါပဲ။ ဥေရာပမွ ာဆိ  ုရင္ လဲ ျပင္သစ္ေတာ္ လွန္ေရ(၁၇၉၈)ဟေျမရင္ ပေဒသရာဇ္ စနစ္နဲroyalabsolutist ruleက  ု ခ်ဳပ္ ျငိ မ္ းျပီ း၊ ဒီ မိ  ု ကေရစီ လမ္ းေၾကာင္ းကိ  ု ဦ းတည္ေစခဲ  ့ ပါတယ္။ ဥေရာပေတာင္ ပိ  ုင္းက ေပၚတူ ဂီ ႏိ  ုင္ငံရဲ႕ ဒီ မိ  ု ကေရစီေျပာင္ းလဲ မွဳျဖစ္ စဥ္ ဟာလဲ ေတာ္ လွန္ေရးစစ္ ပြ  ဲအသြင္သ႑ာန္နဲ႕ ျဖစ္ ပါတယ္ အေမရိ ကန္ ျပည္ေထာင္ စု၊ ဥေရာပနဲ႕ အျခားႏိ  ုင္ငံ မ်ားရဲ႕ ဒီ မိ  ု ကေရစီေျပာင္ းလဲ မွဳျဖစ္ စဥ္ မ်ားကိ  ု ေလ့ လာျပီ း၊ ႏိ  ုင္ငံေရးသုေတသီ DankwartRustowက ဒီ မိ  ု ကေရစီဆိ  ု တာ ပ႗ိ ပကၡေတြ က ေမြးဖြားလာတာျဖစ္ ျပီ း၊  ကမၻ ာတ၀ွ က  မိ  ု ကေရစီေျပာင္ းလဲ မွဳျဖစ္ စဥ္ မ်ားစြ ြာ  းလဲ မွဳရွားပါးေၾကာင္း ေျပာဆိ  ုခဲ  ့ ပါတယ္မ်ားေသာအားျဖင္  ကနက္ ကိ  ုင္ေတာ္ လွန္ေရးေပါင္ းစပ္ ပါ၀င္ မွဳမရွ  ိ   ိခဲ  ့ တဲ  ့ ေတာ္ လွန္ေရးေအာင္ ပြ  ဲေတြ ကိ  ုညႊန္ းဆိ  ု ျပတဲ  ့အခါမွ ာ ေတာင္အာဖရိ ကႏိ  ုင္ငံ ကိ  ု ဥပမာေပးတတ္ ၾကပါတယ္။
 
သိ  ု႕ေပမယ္  အာဖရိ ကႏိ  ုင္ငံနဲ မာႏိ  ုင္ငံရဲGeopolitics  ု း၀မတူ ပါဘူ း။ ႏိ  ုင္ငံ တကာ ဖိအားေပးမွဳရဲထိေရာက္ႏိ  ုင္ မွဳ အေျခအေနမတူသလိ  ု၊ ေဒသဆိ  ုင္ရာလံ  ု ျခံဳေရး (regional security)ရွဳေထာင္  ့ ကေန ရွဳျမင္သံ  ု းသပ္ မွဳ အေနအထားေတြ လဲ မတူ ပါဘူ း။ ျပီ းေတာ့ ေတာင္အာဖရိ က ဒီ မိ  ု ကေရစီအသြင္ ကူ းေျပာင္ းမွဳျဖစ္ စဥ္ ွာ ခဲ  ့ က incumbentdeKlerkgovernment အေနနဲ႕ျဖစ္ ျပီ း၊ ၁၉၉၃ စက္ တင္ဘာက်မွ ပါ၀ါခြ  ဲေ၀ၾကားျဖတ္အစိ  ု းရအဆင္  ့ ကိ  ု တက္ လွ မ္ းသြားခဲ  ့ တာပါ။ ဒီ လိ  ု ကူ းေျပာင္ းမွဳျဖစ္ စဥ္ဆိ  ု တာက အာဏာရွင္ေတြဘက္ က   တာပါ။ စတင္ လာေအာင္  တြန္ းအားေပးမွဳေတြ ကေရာက္  ပ္ႏိ  ုင္   မာႏိ  ုင္ငံ မွ ာက်ေတာ့ ႏိ  ုင္ငံ ကကအာဖရိ ကတုန္ ကကေရာက္ မွဳရွ  ိႏိ  ုင္ မွ ာမဟု တ္သလိ  ု၊  ျမန္ မာနအဖရဲstrategicdoctrineက  ု က္အခံအျပီ းသတေခ်မဳန္ းေရးျဖစ္ တာေၾကာင္  ့၊ ဒီ လိ  ုဒီ မိ  ု ကေရစီေျပာင္ းလဲမွဳျဖစ္ စဥ္ မ်ိဳး ျမန္ မာျပည္ မွ ာ လံ  ု း၀ျဖစ္ လာစရာ အေၾကာင္းမရွ  ိ ပါဘူ း။ ေနာက္ တမ်ိဳးျဖစ္ တဲ  ့ နမ္ဘီ းယား၊ ကမ္ေဘာဒီ းယား ဒီ မိ  ု ကေရစီေျပာင္ းလဲ မွဳျဖစ္ စဥ္ေတြ လိ  ု ႏိ  ုင္ငံ တကာက  ၾကား၀င္ လာျပီ  ျပည္ဆိ  ုင္ရာႏိ  ုင္ငံမ်ားပူ းေပါင္ းပါ၀င္ တဲ  ကအစိ  ု းရနဲ႕ ေျပာင္းလဲ မွဳျဖစ္ စဥ္ စတင္ ဖိ  ု႕ဆိ  ု တာကလဲ ျဖစ္ႏိ  ုင္ေခ်နည္ းပါးပါတယ္ဒီေတာ့ အသြင္ ကူ းေျပာင္းမွဳျဖစ္ စဥ္ အမ်ိဳးအစားေတြ မွာက ႏွ စ္ မ်ိဳးပဲ က်န္ ပါတယ္။ အတိ  ု က္အခံ မ်ားက ဦ းေဆာင္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိ  ု းရ (သိ  ု႕)  ပါ၀ါရွ ယ္ ယာၾကားျဖတ္အစိ  ု  တဆင္   မိ  ုေျပာင္းလဲ မွဳျဖစ္ စဥ္ ကိ   ဖိ  ု႕ပါ။ ဒီ လိ  ု ၾကားျဖတ္အစိ  ု ႏိ  ုင္ ဖိ  ုလူ ထု တိ  ု က္ ပြ  ဲ ပံ  ု ကနက္ ကိ  ုင္ေတာ္ လွန္ေရး အသြင္သ႑ာန္ေတြရဲ႕ အခန္ းက႑ဟာ အလြန္ ပဲအေရးၾကီ းလွ ပါတယ္  ပါ၀ါရွ ယ္ ယာပံ  ု စံ လု ပ္ မည္ ထားဦ း။ တပ္ မေတာ္ က တပ္ မွဴးမ်ားနဲ႕ တပ္ မ်ား၊ လူ ထုနဲပူ းေပါင္းလာႏိ  ုင္ ဖိ  ု႕က  ၾကိဳတင္ စည္ းရံ  ု nominate ပ္ ထားဖိ  ု႕ေ  ုအပ္သလိ  ုထြ က္ လာႏိ  ုင္ေအာငလမ းခင္းေပးဖိ  ု႕လဲ အလြန္ ကိ    ုအပ္ လွ ပါတယ္ လက္ရွ   မာစစ္ တပ္ရဲ ဖြ  ဲ႕စည္းပံ  ုကြ ပ္ ကဲ ပံ  ုေတြ က  လူ ထု တိ  ု က္ ပြ  ဲအသြင္ တမ်ိဳးတည္ းအေနနဲ႕မွ  းေပါင္ းႏိ  ုင္ ဖိ  ုင္  ့အလမ္ းနည္ းပါးပါတယ္။  ျငိ မ္ းခ်မ္ းေရးအဖြ  ဲ႕မ်ားမွာလဲ ဒီ လိ  ုအေျခအေနပါပဲ။ ရင္ဆိ  ုင္ ထိန္ းခ်ဳပ္အေနအထားနဲလွဳပ္ရွ ားခြင္ က်ဥ္ းတဲ  ့
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...