Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
8Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Skraćeno izdanje Jansonove Istorije umetnosti

Skraćeno izdanje Jansonove Istorije umetnosti

Ratings: (0)|Views: 652 |Likes:
Published by Jovana Umičević

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: Jovana Umičević on Sep 21, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as ODT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/28/2014

pdf

text

original

 
RENESANSAU XV vekuHumanizam i renesansaraskidaju sa srednjevekovnom sholastičkom tradicijom. Obnavlja se zanimanje za jezik, književnost i čuda antičkog sveta.U Italiji se umetnici okreću rimskoj umetnosti,a u flamanskim gradovima Obnova se izražava u jačoj sklonosti kanaturalizmu. Iz spoja ova dva tumačenja se zapravo rodila modernaevropska umetnost. Svest o renesansi se rodila uItaliji.1330 g. Petrarka
 – 
italijanski pesnik i humanista. Renesansa u arhitekturi se javlja ubrzo posle 1400 g.Renesansa u slikarstvu se javlja oko 1420 g. istovremeno u Firenci i Holandiji, dok neki istoričari smatraju da počinje saotom. Cilj renesanse nije bio da se dela antike podražavaju, već da se dostignu i prevaziđu.
Đ
Homo universal je umetnikrenesanse. On je i arhitekta i slikar i skulptor i pesnik i naučnik.Umetnik poseduje veliku individualnost, lični stil i izraz. Prvi je put spomenut termin renesansa u knjizi «Životi najslavnijih slikara, skulptora i arhitekata» Giorgio Vasaria (1511–1574g). Renesansa je prvi period u istoriji koji je svestan svog postojanja i koji je sam sebi dao ime. Postoji spremnost da seposumnja u tradicionalno verovanje i običaje. U umetnosti preovlađuje problem proporcije ljudskog tela, istražuje sepokret i perspektiva. Renesansa se deli na:RANA RENESANSAkraj XIV – početak XV veka ( 1495 godina).VISOKA RENESANSA1495 -1520 godineMANIRIZAM (i drugi pravci)1525 – 1600RANA RENESANSA NA SEVERU – POZNA GOTIKASLIKARSTVO - počinje u Flandriji 1420 godine. Naziv «pozna gotika» ne odgovara u potpunosti karakteru severnjačkogslikrstva XV veka.Za razliku od Italijana oni nisu odbacili međunarodni stil, on im je polazna tačka. U Flandrijskomslikarstvu nema naglog raskida sa prošlošću. U očima Italijana pozno gotičko slikarstvo javlja se kao postmedijevalno. Prvufazu slikarske revolucije u Flandriji odlikuju: neograničena dubina, stabilnost, povezanost i potpunost, dok slikarimeđunarodnog stila nikad nisu težili tolikoj doslednosti. Prvu fazu slikarske revolucije u Flandriji predstavlja jedan umetnikpoznat kao: MAJSTOR IZ FLEMALLEUA - To je verovatno bio Robert Campin.On je podražavao istinu i potpunu istinu. Svakom detalju pa i najmanjem daje maksimalnu konkretnost, individualni oblik iveličinu, boju,materijal, fakturu površine, stepen elastičnosti i tretman osvetljenja. Na svojim slikama čak pravi tačnurazliku između direktnog I difuznog osvetljenja. Smelo napuštanje tradicije (religiozne predstave nadprirodnih događaja izsimboličnihokvira stavlja u svakodnevni ambijent) nameće mu problem kako da svakodnevni ambijent ne bude trivijalan.Zato on koristi tzv «prerušeni simbolizam», čime on svakoj pojedinosti naslici i daje simboličnu poruku. Majstor izFlemallea se držao istovremeno realizma i simbolizma.Dela: Oltar Merode, triptih, slika na drvetu, 1425 – 1428 g., svakodnevni ambijent + prerušeni simbolizam (sveća,mišolovka i dr.)Dok je osnovna tehnika u srednjevekovnom slikarstvu bila tempera (mešavina fino samlevene boje sa razblaženimžumancetom), u poznoj gotici to je tehnika ulja. Ova tehnika omogućava: bolji tonalitet, skale boja su elastičnije i prelivi sumekši I širi, omogućava tzv «glazuru» - tanke providne premaze, pa sve do impasta (debele naslage guste teške boje),omogućuje baršunasto tamne prelaze, te žive prikaze (naturalistične) vidljive stvarnosti. Zato flamanske majstore zovemo«očevima modernog slikarstva». Posle njih, ulje ostaje osnovni medijum slikanja.BRAĆA HUBERT I JAN VAN EYCK Oni su usavršili razne efekte tehnike ulja. Optički efekat «atmosferska perspektiva» je magličast zastor koji pravi vazduh,čini da nam udaljeniji likovi nejasnije izgledaju. Kad se približimo granici vidljivosti on ih sve prekrije. Takođe pozadina sestapa sa nebom. Braća van Eyck su prvi u potpunosti sistematski upotrebili atmosfersku perspektivu. Ona je za našeopažanje dubine prostora bitnija od linearne perspektive (prividno smanjenje dimenzija saudaljenošću). Meka, jasnasvetlost razblažuje ivice senke. Oni su realisti skoro mikroskopski precizni.Dela: Ganski oltar - slika na drvetu, poliptih, 1432 g., najveći spomenik ranog flamanskog slikarstvaRaspeće i Strašni Sud - 1420 – 1425 g.Čovek u crvenom turbanu - 1433 g. slika na drvetu (Jan van Eyck)
 
Giovanni Arnolfini i njegova žena
-
1434 g. slika na drvetu (Jan van Eyck) Triptih je osnovni oblik slike novog stila. Tek od Majstora iz Flemallea portret igra važnu ulogu u slikrstvu severa –realistično portretisanje. Pored donatora u sve većem broju srećemo nezavisne likove. U delu Jan van Eycka istraživanjestvarnosti i njeno prikazivanje pomoću svetlosti i senke je dostiglo granicu koja neće biti prevaziđena za naredna dvaveka.ROGIER VAN DER WEYDENOn je treći veliki slikar flamanskog slikarstva. Ponovo je obuhvatio osećajnu dramatiku – patos gotičke umetnosti. Uči odprethodne dvojice slikara. Više ga interesuje svet ljudskih osećanja, nego spoljašnji vid događaja. Rogierova umetnost jeopisana kao fizički čistija iduhovno bogatija od Jan van Eyckove, pa je postala uzor mnogim umetnicima. Sve ovo što važiza Rogierova religiozna dela, važi i za njegove portrete. Kod njih ne naglašava neke crte,a ističe druge da bi naglasiokarakter.Dela: Francesco d'Este, portret na drvetu, 1455 g.Skidanje sa krsta, slika na drvetu, 1435 g.HUGO VAN DER GOESOn je Rogierov sledbenik. Nesrećni genije, tragično je završio, umro je kao fratar.Dela: Portinarijev oltar, 1476 g., poliptih, slika na drvetu, na njemu se vidi Goesovo interesovanje za nadprirodno, javljajuse razlike u veličini figuraGEERTGEN TOT SINT JANSHolanđanin. Snažna realnost teme. Likovi su blagi i uproščeni.Dela: Rođenje Hristovo, 1490 g., slika na drvetu, ideja ponoćnog rođenjaHIERONIMUS BOSCHHolanđanin. Dela puna tajanstvenih i naizgled iracionalnih prizora.Dela: Vrt uživanja, triptih, slika na drvetu, 1500 g. čudno iracionalno delo kao iz sveta snova. Egzotične životinje aliihibridna i deformisana čudovišta. Osnovna dvosmislenost vrta: u prikazu grešnog čovečanstva ima čednosti, pačak ičudno poetske lepote.CONRAD WITZIz Basela je.Dela: Petrov ribolov, 1444 g., slika na drvetu, prikazan optički izgled vode, to je najraniji «portret» pejsaža.Avinjonska Pieta je najčuvenija francuska slika XV veka, slika na drvetu, 1470 g.Slikarstvo XV veka severno od Alpa možemo nazvati «prvi vek slikarstva na drvetu».VAJARSTVOVajari su često bili i slikari, pa su figure često i reprodukovali sa svojih slika. Tako je bilo do 1500 godine.Najkarakterističnija dela vajara «pozne gotike» su drveni oltari u obliku škrinje, često ogromnih dimenzija I neverovatnozamršenih detalja.Dela:
 
Anđeo koji lebdi, 1518 g. crkva St. Lorenz, Nurnberg, Veit StoszKrunisanje Bogorodice, 1471 – 1481 g. drveni oltar, parohijska crkva St. Wolfgang, Austria, Michael PacherGRAFIČKA UMETNOSTSeverno od Alpa razvila se štamparska veština ne samo za knjige već i za slike. Najranije štampane knjigepojavile su se u oblasti Rajne 1450 god. Drvorezi sa početka XV veka su drvene ploče sa kojim su se štampale slike. Ranidrvorezi imaju ornamentalnu šemu. Konture su izvedene jednostavnim punim linijama. «Block-buch» su popularneslikovnice u XV veku. Čine kombinaciju slike i teksta. 1450 god. su se pojavila metalna slova. Gravure oko 1430. godine sumodelovane finim šrafiranim linijama. Prvi graveri su bilizlatari. Može se pratiti individualni stil.MARTIN SHONGAUER(1430 – 1491. godine) Bio je poznati štampar i slikar koji je stekao međunarodnu slavu. Njegove gravure imaju složenukompoziciju, prostornu dubinu i bogatstvo fakture. Neobuzdana izražajnost i formalna preciznost, snažni pokreti.Dela: Iskušenje Sv. Antonija (1480 – 1490. godine), gravura.
 
MAJSTOR HAUSBUCHANjegovi otisci su mali, intimne atmosfere i spontani, gotovo da su skice. Svoje crteže u bakarnu ploču je urezivao finomčeličnim iglom– tehnika «prost bod». Ova tehnika dozvoljava veoma tanke linije, kao perom. Ona dopušta meke,vazdušaste efekte, baršunaste senke i drug koje se rezaljkom ne mogu postići.Dela:
 
Sveta Bogorodica, 1480 – 1490. godine, suva iglaRANA RENESANSA U ITALIJIRana renesansa se razvila u Firenci – «Novoj Atini» kao jedan vid borbe protiv Milanskog vojvodstva, koje je htelo da jeosvoji. Likovne umetnosti su smatrane bitnim za podizanje firentinskog duha i one dobijaju status slobodnih umetnosti.Umetnik više nije zanatlija kao do tad, već je čovek mislilac, obrazovan, u društvu naučnika i pesnika. Razvile su se dvevrste umetnika: tip svetskog čoveka i tip usamljenog genija, ćudljivog osobenjaka.VARSTVOVajarstvo se služilo primerima antike više nego druge umetnosti. Antički primeri direktno utiču na renesansu. U XV veku ipored crkvenih zabrana počela se izučavati anatomija. Što se tiče klasične nagote, gde se god srećemo sa nagim telom od800 – 1400 godine možemo reći da počiva iz klasičnog izvora. U XV veku ponovo se otkriva čulna lepota akta. Masvnost imonumentalnost sasvim prevazilazi okvire srednjovekovne skulpture. Sjedinjuju se klasični oblik i sadržina. Umetnost ranerenesanse za razliku od pozne gotike teži stavu prema ljudskom telu koji je bio sličan klasičnoj sredini. Vajarstvo ranerenesanse u Italiji je delovalo kao zbir različitih pojedinaca. Zadnji deo statue obrađuje se kao i prednji. Primećuje se uticajantike u dobroj proporciji, položaju, kopoziciji, detalju. Primetan je uticaj i romanike i gotike. Za vreme renesanse skulpturase odvaja od arhitekture, mada postoje i dela vezana zaarhitekturu. Obnavlja se antički duh, polazi se od prirode iproučava se anatomija.LORENCO GHIBERTIDela: Rajska vrata, 1435 g. reljef, pozlaćena bronza, krstionica FirencaNANNI DI BANCOPrevazilazi srednjevekovni klasicizam. Sjedinjuje klasični oblik i sadržinu.Dela: Četiri sveca, 1410 – 1414 g. mermer, crkva Or San Michele, FirencaUspenje Bogorodice, 1420 g., reljef, Porta della MandorlaDONATELLO (1386) On je najveći vajar Italije posle Mikelanđela. Učio je kod Ghibertija. Rešio je većinu problema uvajarstvu. Njegova najbolja dela su rađena u bronzi. Težio je jačanju realizma I pristupačnosti umetničkom delu, štopostiže dajući svojim figurama izraženija lična obilježja. U njegovom realizmu neki vide prefinjenost. Preuzima oblike izprirode, ne idealizuje ihtoliko, a likovi su realistični i brutalni. Služi se kontrastima svetlosti i senke. Kroz izraz lica postižeunutrašnju dinamiku. Vlada perspektivom I naglašava treću dimenziju. Krajnji individualizam Donatelovog stila potvrđuječinjenicu usamljenog genija.Dela:
 
Sv. Marko, 1411 – 1413 g., mermerna statua, crkva Or San Michele, Firenca, prva statua posle antike saklasičnimkontrapostomSv. orđe
Đ
, 1415 – 1417 g., mermerna statua, crkva Or San Michele, FirencaProrok (Zuccone), 1423 – 1425 g., mermer, zvonik firentinske katedrale. Donatello: “Govori, govori inače će te avo
Đ
 odneti!”Irodova gozba, 1425 g., reljef na ploči od pozlaćene bronze, S. Giovanni, Siena, koristi na linearnu perspektivuDavid, 1430 – 1432 g., bronzana statua, prvi muški akt posle antike u prirodnoj veličiniGattamelata, 1445 – 1450 g., konjanička statua, bronzaFILIPPO BRUNNELESHIBio je arhitekta. Pronašao je sistem linearne perspektive. To je geometijski postupak kojim se prostor projektuje na jednuravan. Pošto taj postupak pretpostavlja da posmatračevo oko zauzima određen položaj u prostoru, slika u perspektivi namautomatski kazuje gde trebada stanemo da bi smo je pravilno posmatrali.SLIKARSTVO

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->