Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
AEC Dorchester

AEC Dorchester

Ratings: (0)|Views: 49 |Likes:
Published by Leonard Stelian
Armoured Command Vehicle (ACV) AEC Dorchester
The British have arrived in 1938 to believe that in a modern warfare will be necessary.
Special lightly armored vehicles command, as capable of close comfortably accommodate staff individual and provide him an opportunity to of business in the immediate fighting back on first-line troops. to their construction it was decided to use
constructed two years earlier, in 1936, armored cars Morris CS9/LAC, formed on the basis of a truck chassis Morris 15 cwt.
Armoured Command Vehicle (ACV) AEC Dorchester
The British have arrived in 1938 to believe that in a modern warfare will be necessary.
Special lightly armored vehicles command, as capable of close comfortably accommodate staff individual and provide him an opportunity to of business in the immediate fighting back on first-line troops. to their construction it was decided to use
constructed two years earlier, in 1936, armored cars Morris CS9/LAC, formed on the basis of a truck chassis Morris 15 cwt.

More info:

Published by: Leonard Stelian on Sep 29, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/13/2014

pdf

text

original

 
Brytyjczycy już w 1938 roku doszli
do przekonania, że w warunkach
nowoczesnej wojny niezbędne będą
specjalne lekko opancerzone po-
jazdy dowodzenia, zdolne w miarę
wygodnie pomieścić ścisły sztab
jednostki i zapewnić mu możliwośćprowadzenia działalności na bezpo-
średnim zapleczu walczących napierwszej linii oddziałów. Do ich
budowy postanowiono wykorzystać
skonstruowane dwa lata wcześniej,
w roku 1936, samochody pancerne
Morris CS9/LAC, powstałe w opar-
ciu o podwozia samochodów cięża-
rowych Morris 15 cwt.
Z
arówno samochody pancerne, jak i po-wstałe na ich bazie wozy dowodze-nia służyły bojowo w ograniczonymzakresie w pierwszych latach drugiej wojnyświatowej. Samochody pancerne Morris CS9/LAC znalazły się we Francji i Belgii w roku1940 w szeregach 12th Royal Lancers, pułkusamochodów pancernych Brytyjskiego Korpu-su Ekspedycyjnego, oraz w Afryce Północnejz 11th Prince Albert’s Own Hussars, z którymwzięły udział w operacji „Compass”. Z koleizbudowane w niewielkiej liczbie wozy dowo-
dzenia znalazły się w przeważającej większościw Egipcie. Do Francji pojechał wraz z 1. DPanc
najprawdopodobniej tylko jeden egzemplarz.Choć użytkownicy wozów dowodzenia pod-kreślali ich użyteczność, pojawiały się także
i zastrzeżenia, w pierwszym rzędzie dotycząceciasnoty panującej we wnętrzu, która uniemoż-
liwiała prowadzenie działalności sztabowejnawet w bardzo ograniczonym zakresie, alerównież mobilności samego pojazdu, mocnoograniczonej napędem w układzie 4×2. Wadyte stosunkowo łatwo było wyeliminować pod
warunkiem zastosowania podwozia o większej
nośności, wykorzystującego napęd na oby-dwie osie. Najstosowniejszym wydawało sięwówczas podwozie trzytonowego samochoduciężarowego Guy Lizard. Wobec tego zakładyGuy Motors już pod koniec 1939 roku otrzy-mały zamówienie na pierwszą serię nowego,większego wozu dowodzenia. Zakłady Guy,z powodu mocno ograniczonych mocy pro-dukcyjnych, musiały skoncentrować się wy- łącznie na produkcji pojazdów ciężarowych.Guy Motors zaprzestały zatem produkcji wo-zów dowodzenia po zrealizowaniu pierwszej,niewielkiej serii pojazdów (w literaturze mówisię o 14 lub 21 wozach). Część z nich trała dosztabów brygad i dywizji operujących w Afry-ce Północnej.W związku ze wspomnianymi już trudno-ściami rmy Guy, a jednocześnie wychodzącnaprzeciw coraz większemu zapotrzebowaniuna pancerne wozy dowodzenia, dostrzeżonokonieczność poszukiwań innego dostawcy po- jazdów tego typu. Najstosowniejszym wydałosię ówczesnym decydentom podwozie produ-kowane przez zakłady Associated EquipmentCompany Ltd (AEC) z Southall w hrabstwieMiddlesex. Było to trzytonowe podwozie typu0853 z napędem na obydwie osie. Było onowykorzystywane do produkcji znanych po-wszechnie ciągników artyleryjskich MatadorMedium Artillery Tractor, karotowanych natymże podwoziu samochodów ciężarowycho rozmaitych przeznaczeniach, a także prze-ciwpancernych dział samobieżnych Deacon.Według specykacji przedłożonej zakładomAEC, miały one zaprojektować i wdrożyć doprodukcji całą serię pojazdów specjalnych napodwoziu 0853 i o podobnej konstrukcji opan-
cerzenia. Wozy te miały wejść do wyposażenia
odtwarzanej właśnie po ewakuacji z Francji 1. brytyjskiej DPanc. Miały to być:– Armoured Demolition Vehicle (ADV),wóz saperski dla szturmowych drużyn sape-rów towarzyszących pododdziałom pancer-
nym, wyposażony w sprzęt służący do usuwa-nia przeszkód, wysadzania unieruchomionychpojazdów nieprzyjaciela itp. Dzięki zastosowa-
niu specjalnych klap i włazów saperzy mogliteoretycznie działać nie opuszczając pojazdu.– Armoured Mine Layer (AML), pojazdsłużący do układania min za pomocą specjal-nej pochylni. Jednak w związku z tym, że zre-zygnowano z układania min na powierzchnigruntu, pojazd ten zwekslowano do roli opan-cerzonego transportera min Armoured MineCarrier (AMC).– Armoured Personnel Carrier (APC), wózsłużący do przewozu piechoty towarzyszącejw natarciu pododdziałom pancernym.
– Armoured Command Vehicle (ACV), któ-
ry jest przedmiotem niniejszego opracowania.
Z koncepcji AML i AMC, a także APC szyb-
ko zrezygnowano. Nieliczne zbudowane w tejkonguracji pojazdy miały być przebudowanedo standardu opancerzonych wozów dowo-dzenia ACV. Inaczej nieco miała się sprawa
z wozami ADV, których nieznaną choć na pew-
no niewielką liczbę zbudowano, co wynikaz raportu z kwietnia 1941 roku. Ich zastoso-
wanie nie mogło być jednak zbyt szerokie i być
może także i te wozy zakończyły swój żywot
przebudowane na pancerne wozy dowodzenia.
Cała rodzina pojazdów wykorzystywaćmiała pancerne nadwozie o dość podobnejkonstrukcji. Zabudowa pancernych nadwoziodbywała się w zakładach Birtley OrdnanceFactory w Gateshead w hrabstwie Durhamoraz w rmie Weyman Motor Bodies z Addle-stone w hrabstwo Surrey. Ciekawostką jednak jest fakt, że nie zrezygnowano zupełnie z kon-guracji nadwozia wozu dowodzenia zabu-dowywanej na wspomnianych wyżej podwo-ziach Guy Lizard. Istniały bowiem co najmniejtrzy wozy na podwoziu AEC wykorzystującenadwozie Guy. Zamówienie na montaż trzech
pojazdów tego typu (B6161 z 2 lipca 1941 roku)
zostało w Guy Motors złożone, można się za-tem domyślać, że znalazły się one w linii. Niema jednak na to dowodów ani w ikonograi,ani w dokumentach.Podwozia AEC 0853 dla wozów ACV tylkow nieznacznym stopniu różniły się od wersjistosowanych w przypadku ciągników Mata-dor. Zmieniono jedynie umiejscowienie zbior-
nika z olejem napędowym, a także dodano nie-zbędne zaczepy mocujące dla pancernego nad-
ArmouredCommand Vehicle(ACV) AECDorchester
 TOMASZ BASARABOWICZ 
 ACV AEC Dorchester jednej z pierwszych serii. Wszystkie klapy i luki z boków i z przodu pancerza pootwieraneWnętrze tego samego wozu. Zdjęcie wykonane ku przodowi pojazdu. Widoczny stół do pracy, trzy fotele z pa-
sami bezpieczeństwa, szafki na mapy i przybory, a także kilka punktów świetlnych
Radiostacja No.11 w pojeździe dowodzenia AEC Dorchester podczas akcji w Afryce Północnej. Łącznościowiec,
ubrany w równie słynne, co niewygodne „Bombay bloomers”, pracuje w trybie nadawania, trzymając kciuk
lewej dłoni na przełączniku w pozycji „send”
32 33
 
wozia. Wozy ACV wyposażone były w bojowe
opony o zwiększonej odporności na przestrzał Runat 13.50×20. Z przodu podwozia, w miej-sce wyciągarki, montowano generator prądo-twórczy zasilający sprzęt łączności. Składał sięon w wersji podstawowej z dwóch radiostacjiNo.19 Mk.II. W tej konguracji wóz ACV no-sił oznaczenie LP (Low Power), oznaczającepojazd wyposażony w sprzęt łączności małej.
Istniała też wersja HP (High Power) wyposażo-
na – obok radiostacji No.19 Mk.II – w nadajnikRCA i odbiornik R 107. Pojazd tak obcie wy-posażony w środki łączności wymagał silniej-szego ich zasilania, tak więc konieczne byłozainstalowanie z przodu pojazdu generatora
o większej mocy. Aby ukryć go pod pancerzem
konieczne było przedłużenie przedniej części
kadłuba. Wóz ACV po takiej modykacji przy-
pominał z większej odległości zwykły pojazdciężarowy, który to czynnik wykorzystywanoniejednokrotnie przy kamuowaniu go. ACVw tej konguracji wykorzystywane były jakocentra łączności. Obok sprzętu łączności każ-dy z wozów ACV posiadał cyfrową maszynęszyfrującą.Tyle o łączności. Pracę sztabową zaś uła-
twiać miały stoły na mapy sztabowe, wygodne
fotele wyposażone dodatkowo w pasy bezpie-
czeństwa, szai na mapy i przybory. Wszystko
to oczywiście odpowiednio oświetlone. Jeślidodać do tego w miarę przestronne wnętrze,nietrudno domyślić się dlaczego wóz ACV
wkrótce po przyjęciu pierwszych egzemplarzy
do służby zyskał nieocjalną nazwę Dorche-ster, nawiązującą do komfortowych warun-ków panujących w londyńskim hotelu o tejsamej nazwie. Dodatkowo, jedna z bocznychścian pancerza była uchylna. Po rozłożeniuzewnętrznego brezentowego zadaszenia, tzw.penthousu, niemal dwukrotnie zwiększało to
przestrzeń roboczą dla ocerów i łącznościow-
ców, których w jednym ACV mogło zwyklepracować siedmiu-ośmiu. Na dachu wozu za-
instalowane były często bagażniki na dodatko-
we wyposażenie.Ogółem wyprodukowano 416 wozów ACVAEC Dorchester. W końcowych latach wojnymiały one być stopniowo zastępowane przezwozy na podwoziu AEC w układzie 6×6, dużolepiej wyposażone, o lepszych właściwościachtrakcyjnych. W wielu jednostkach jednak Do-rchestery dosłużyły aż do samego VE-Day.
Użycie operacyjne
 Jak już wspomnieliśmy, pierwsze wozyACV trać miały do odbudowywanej w Wiel-kiej Brytanii 1. DPanc. Dorchestery otrzymała jednak także nowo sformowana w 1940 roku2. DPanc. Dywizja ta na przełomie 1940/1941roku trała do Afryki Północnej. Została ona jednak mocno osłabiona odesłaniem jednej brygady do Grecji, a jej pozostałe oddziały
w ugrupowaniach pułkowych i batalionowych
zostały rozrzucone w Libii po całej Cyrenaj-ce. To prawdopodobnie właśnie w Cyrenajcewozy ACV Dorchester przeszły swój chrzest bojowy. Na rozproszone tamże oddziały 2.DPanc spadła bowiem wiosną 1941 roku ofen-sywa przybyłego właśnie do Libii generałaErwina Rommla i jego Deutsches Afrika Korps
(DAK). Rozproszeni Brytyjczycy zostali pobici,
a dowództwo 2. DPanc dostało się do niewoli,
a wraz z nim... trzy wozy Dorchester, otoczone
przez 3. Aulärungs Abteilung. W jednymz nich znaleziono cywilne gogle przeciwpy- łowe, które gen. Rommel „wyzwolił” i któreod tego czasu stały się jednym z jego znakówrozpoznawczych. Z owych trzech Dorcheste-
rów dwa zostały zdobyte 7 kwietnia 1941 roku,
a trzeci następnego dnia. Zdarzenia te miałymiejsce pod Mechili. Los swoich pojazdów po-dzielili generałowie Gambier-Parry, dowódca2. DPanc, dowódca XIII Korpusu Sir PhillipNeame oraz będący oddelegowanym przezWavella do pomocy gen. Neame’owi w dość
nieokreślonej funkcji Sir Richard O’Connor. Je-den z Dorchesterów nosił numer War Departa-
ment (WD) L4426428. Wóz ten należał do gen.Gambier-Parry’ego. Był on także oznaczonymalowaną białą farbą z obydwu boków orazz przodu i z tyłu pojazdu cyfrą 5. Pozostałedwa wozy oznaczone były numerami 2 i 3.„Piątka” dostała się dowódcy 5. Dywizji Lek-kiej (przemianowanej następnie na 21. DPanc)generałowi Streichowi, natomiast „dwójka”
i „trójka” dostały się samemu generałowi Rom-
mlowi. Otrzymały one imiona własne „Max”(„trójka”) i „Moritz” („dwójka”). „Moritz” zo-stał osobistym wozem Rommla, „Max” nato-
miast przeznaczony był do zadań sztabowych.
Niemieckie Dorchestery były sukcesywnieprzemalowywane, co ilustrują publikowane
wraz z tekstem fotograe, a także modykowa-
ne. Widoczne z zewnątrz przeróbki dotyczyłymiędzy innymi rozmieszczenia anten sprzętu łączności. Nieznacznie przebudowano także jednostki napędowe by w lepszym stopniuodpowiadały niemieckiemu olejowi napędo-
wemu, posiadającemu większą gęstość niż jego
 brytyjski odpowiednik. Wszystkie trzy wozy
przetrwały wszystkie zwycięstwa i klęski DAK.
Znaleziono je lekko tylko uszkodzone, wrazze słynnym półgąsienicowym transporteremopancerzonym Sd.Kfz. 250 o nazwie własnej„Greif”, na przylądku Bon w Tunezji w roku1943, już po kapitulacji wojsk Osi w Afryce.Ich dalszy los pozostaje nieznany, choć plotkagłosi, że Dorchestery zostały wyremontowa-ne i w roku 1944 znalazły się we Francji wrazz brytyjskimi siłami inwazyjnymi.W Armii Brytyjskiej Dorchestery służyłyprzede wszystkim jako wozy dowództw bry-gad, dywizji i korpusów. Najlepszą ilustracją 
Niezidentyfikowany Dorchester na Pustyni Zachodniej. Numer WD, malowany na oryginalnej farbie podkładowejSCC No.2, natomiast cały pojazd w kolorze piaskowym. Wóz ten został sfotografowany najpewniej jeszcze przedznalezieniem się w rękach swoich docelowych użytkowników – zostanie on wówczas zapewne zmodyfikowany
przez dodanie bagażników i innych elementów mających ułatwiać życie pracującym w nim oficeromKolejny Dorchester na Pustyni Zachodniej, tym razem jednak już w linii, o czym świadczą polowe modyfikacjeoraz ekwipunek jego użytkowników. Pojazd malowany kolorem podstawowym w barwie piaskowej z nieregu-larnymi pasami kamuflażu w kolorze ciemnobrązowym
Dorchester podczas prób brodzenia, Weymouth, 16 grudnia 1943 roku. Zwraca uwagę bardzo interesującyschemat malowania – od dołu trzy barwy od najciemniejszej do najjaśniejszej, po czym widoczny u samejgóry burt pojazdu kolor jest o ton ciemniejszy od podstawowego. Niestety, nie mamy pewności jakie kolory
zastosowano. Możemy tylko spekulować, że kolor najciemniejszy u dołu to czerń, następny to być może oliw-
kowo-zielony SCC No.15, kolorem bazowym, trzecim od dołu mógłby być SCC No.2 (Khaki Brown), a kolorem
widocznym w górnej części wozu ciemnobrązowy SCC No.1A
 ACV AEC Dorchester dowództwa łączności dywizyjnej brytyjskiej 7. DPanc, Tunezja, maj 1943 roku, podczas
odświeżania kamuflażu. Wyraźnie widoczne ślady pędzla. Zwraca uwagę godło dywizji oraz oznaczenie kodowe
– czerwona liczba 71 na biało-niebieskim tle
Pojazd w wariancie LP oficera dowodzącego pododdziałów warsztatowych Royal
Electrical & Mechanical Engineers, 7. DPanc, Francja, 1944 rok. Wóz malowany
 jednolicie SCC No.15. Widoczny numer WD F89236 oraz nazwa własna „Jenny theCreme Cracker” malowane na czołowej płycie pancernej. Pośród elementów ekwi-punku załogi umieszczonych na dachu wyraźnie widoczna tarcza do gry w dartsTen ciekawie malowany Dorchester to prawdopodobnie wóz dowództwa łączności bry-tyjskiej 23. Brygady Pancernej, Grecja, 1944 lub 1945 rok. Wyraźnie widać jak układem
barw starano się upodobnić ACV do zwykłego wozu ciężarowego, malując cienie na
burtach wozu, a nawet wyimaginowane plandeki. Widoczne oznaczenia to oznaczeniekodowe – czerwona liczba 50 na biało-niebieskim tle oraz numer indywidualny wozu 2
34 35

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->