• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
 
 
หัวขอที ่
 
๗
 
การตอตานสังคม
 
อาจารยอัญชลี
 
สุสายัณห
 
อาจารยนิธิ
 
เอียวศรีวงศ
 
ภาควิชาประวัติศาสตร
 
มหาวิทยาลัยเชียงใหม
 
๑
)
เราไดคุยกันเกี ่ยวกับเรื ่องสังคมไทยมาหลายดานแลว
 
จะเห็นไดวาแมมีความขัดแยงและความแตกตางในสังคมหลายอยาง
 
สังคมไทยก็ยังดํารงสืบเนื ่องมาไดเปนเวลานานหลายศตวรรษ
 
จึงดูเหมือนกับวาสังคมไทยนั  ้นมีแตความสงบราบรื ่น
 
ทุกคนที ่อยู ในสังคมไทยยอมรับความขัดแยงและความแตกตางนั  ้น
 
โดยไมปริปากบนอะไรเลย
 
ความจริงแลวหาไดเปนเชนนั  ้นไม
 
สังคมไทยก็เหมือนสังคมอื ่น
 
ๆ
 
ซึ ่งความขัดแยงและความแตกตางยอมนํามาซึ ่งการปะทะกันระหวางคนกลุ มตาง
 
ๆ
 
เพียงแตวาการปะทะกันนั  ้นไมจําเปนจะตองดําเนินไปดวยความรุนแรงตลอดเวลา
 
สังคมอาจมีกลไกที ่ชวยบรรเทาใหความขัดแยงและ ความแตกตางที ่มีอยู พัฒนาไปจนถึงระดับที ่ตองจับอาวุธขึ  ้นตอสู  กัน
 
หรือผู  มีอํานาจทางการเมืองในสังคมนั  ้นรู  จักจะหาทางทุเลาความขัดแยงและความแตกตางไว
 
ไมใหกลายเปนเรื ่องใหญจนกอใหเกิดความเสียหายแกสังคมทั  ้งหมด
 
ความขัดแยงและความแตกตางในแงนี  ้ยอมมีปรากฎในทุกสังคม
 
ฉะนั  ้นเบื  ้องหลังความสงบราบเรียบของทุกสังคมซึ ่งสามารถดํารงสืบเนื ่องมาไดนาน
 
ๆ
 
นั  ้น
 
ลวนมีความขัดแยงและความแตกตางอยู เบื  ้องหลังทั  ้งสิ  ้น
 
๒
)
ความขัดแยงและความแตกตางนี  ้เกิดขึ  ้นจากอะไร
 
เราอาจกลาวไดโดยสรุปวาในทุกสังคม
 
ยอมมีการกระจายอํานาจ
,
เกียรติยศและการเขาถึงทรัพยากรไวใหแกคนกลุ มตาง
 
ๆ
 
อยางไมเทาเทียมกัน
 
กลุ มคนที ่ไดสิ ่งเหลานี  ้ไวมากก็ยอมพยายามจะรักษาสิทธิอันนี  ้ใหสืบตอไปแกลูกหลาน วงศตระกูลของตน
 
และยังอาจพยายามขยายสิทธิที ่มีนั  ้นใหมากขึ  ้นไปอีก
 
กลุ มคนที ่ไดสิ ่งเหลานี  ้ ไวนอยก็ยอมทําอยางเดียวกัน
 
ความพยายามของทั  ้งสองฝายนี  ้ไมประสบความสําเร็จไดงาย
 
ๆ
 
เพราะกวาจะเกิดระบบที ่ทําใหแตละกลุ มไดและยอมรับการไดอยางที ่เปนอยู นี  ้
 
ก็ยอมมีกลไกหลายอยางในสังคมชวยกลอมเกลาและบังคับใหเปนอยางนั  ้น
 
เชน
 
คติในภาษาไทยที ่วาแขงเรือแขงพายนั  ้นทําได
 
แตแขงบุญแขงวาสนานั  ้นไมมีทางสําเร็จ
 
ก็ทําใหคนที ่ไดสวนแบงของสิทธินอยยอมรับการแบงนี  ้อยู แลว
 
และอาจมองเห็นคนที ่พยายามจะไปแยงชิงสวนแบงของตนใหเพิ ่มขึ  ้นวา ทะเยอทะยานหรือใจบาปหยาบชาไปก็ได
 
 
- 2 -
ดวยเหตุดังนั  ้นคนในทุกสังคมจึงอยู รวมกันมาได
 
ทามกลางการมีอํานาจ
,
มีเกียรติยศ
 
และเขาถึงทรัพยากรโดยไมเทาเทียมกัน
 
สวนที ่ประสานสังคมเขาดวยกันนี  ้ก็มีความสําคัญ
 
นับเปนพื  ้นฐานของวัฒนธรรมไทยอยางหนึ ่ง ซึ ่งไดกลาวถึงมาไวแลวหลายแง
 
๓
)
อยางไรก็ตาม
 
ถานักศึกษาสังเกตใหดี
 
เราไดกลาวถึงความแตกตางระหวางคนกลุ มตาง
 
ๆ
 
ในสังคมไทยไวไมนอยเชนกัน
 
เปนตนวามีความแตกตางอยางมากระหวาง
"
บานกับเมือง
"
มีความแตกตางในชีวิตความเปนอยู 
,
บทบาทที ่สังคมคาดหวัง
,
อํานาจทางการเมือง
 
และการเขาถึงทรัพยากรระหวางกลุ มคนที ่เปนมูลนายและคนที ่เปนไพรในระบบอุปถัมภ
 
มีความแตกตางในดานแนวคิดและพิธีกรรมของพุทธศาสนา
,
ศาสนาพราหมณและการนับถือผี
 
และความแตกตางในดานอื ่น
 
ๆ
 
อีกมาก
 
ความแตกตางเหลานี  ้นํามาซึ ่งการตอตานในสังคม
 
หากถามวาตอตานอะไร
 
คําตอบอยางงาย
 
ๆ
 
ก็คือการตอตานสิ ่งที ่อยู ในกระแสหลัก
 
ไมวาจะเปนโครงสรางทางการเมือง
,
โครงสรางความสัมพันธระหวางคนสถานภาพตาง
 
ๆ
,
หรือแบบแผน
 
พฤติกรรม
,
หรือลัทธิความเชื ่อก็ตาม
 
สวนใหญของผู  ตอตานคือคนที ่เสียเปรียบหรือไมไดประโยชนจากสิ ่งที ่อยู ในกระแสหลัก
 
แตก็ไมจําเปนวาจะตองเปนผู  เสียเปรียบเสมอไป
 
เพราะในกระบวนการตอตานสังคมนั  ้น
 
อาจดึงเอาคนที ่ไดเปรียบหรือไดประโยชนจากสิ ่งที ่อยู ในกระแสหลักมารวมดวยก็ได
 
ควรย้ ําไวอีกครั  ้งวา
 
การตอตานสังคมไมจําเปนจะตองหมายถึงการจับอาวุธขึ  ้นตอสู  
 
หรือการใชความรุนแรงในรูปอื ่น
 
ๆ
 
เสมอไป
 
การตอตานสังคมทําไดหลายรูปแบบ
 
และสวนใหญของการตอตานสังคมมักเปนรูปแบบที ่สังคมยอมรับได
 
กลาวคือไมเปนผลใหเกิดความวุ นวายป นปวนอยาง ไมรู  จบจนกระทั ่งสังคมนั  ้นตองพังพินาศไป
 
๔
)
ความขัดแยงและความแตกตางที ่สําคัญในวัฒนธรรมไทยกระแสหลักนั  ้น
 
มีหลายอยาง
 
ในที ่นี  ้จะกลาวถึงเฉพาะบางอยางซึ ่งมีความสําคัญเทานั  ้น
 
๑
)
ความแตกตางทางชาติพันธุ 
 
ดังที ่กลาวแลววาประชาชนในรัฐไทย
 
ประกอบกันขึ  ้นจากกลุ มชาติพันธุ จํานวนมาก
 
มีประชาชนที ่อาศัยอยู ในดินแดนนี  ้นับมาเปนพันปกอนหนาที ่จะเกิดรัฐ ไทยขึ  ้น
 
และยังมีประชาชนที ่อพยพเขามาสู ราชอาณาจักรอีกจํานวนมาก
 
นอกจากความแตกตางทางชาติพันธุ แลว
 
ยังมีความแตกตางในดานทองถิ ่นซึ ่งกอใหเกิดวัฒนธรรมประจําถิ ่นที ่มีลักษณะเฉพาะของตนเอง
 
ตราบเทาที ่ประชาชนเหลานี  ้ไมตองมาสัมพันธเกี ่ยวของกันอยางใกลชิด
 
ความแตกตางดังกลาวก็ไมกอใหเกิดความขัดแยงกัน
 
ดังเชนในราชอาณาจักรโบราณซึ ่งทุกคนตางก็เปนขาราษฎร เหมือนกันหมด
 
ความแตกตางของขาราษฎรขึ  ้นกับสถานะที ่พระเจาแผนดินพระราชทาน
 
ไมไดเกิดจากความแตกตางทางชาติพันธุ หรือทองถิ ่น
 
แตในสมัยหลังเมื ่อมีความจําเปนทางการเมือง
,
เศรษฐกิจและสังคมใหประชาชนเหลานี  ้ตองมีเกี ่ยวของสัมพันธกันอยางใกลชิดขึ  ้น
 
ปญหาความขัดแยงก็จะเห็นไดเดนชัดขึ  ้น
 
 
- 3 -
๒
)
ความแตกตางทางดานฐานของรายไดของคนสองกลุ มก็มีความสําคัญไดกลาวแลววานับตั  ้งแตราชอาณาจักรอยุธยาเปนตนมา
 
คนชั  ้นสูงในสังคมไทยโดยเฉพาะในสวนกลาง
 
พัวพันอยู กับการคาตางประเทศเปนอันมาก
 
จนอาจกลาวไดวาการผูกขาดคาตางประเทศ
 
และการคาตางประเทศโดยทั ่วไปเปนแหลงรายไดที ่สําคัญแกกลุ มคนชั  ้นสูงไมยิ ่งหยอนไปกวา
 
การเก็บสวยจากประชาชน
 
ในขณะที ่ประชาชนทั ่วไปเกือบจะไมมีสวนเกี ่ยวของกับการคาตางประเทศเลย
 
ยังคงมีชีวิตในระบบการผลิตเพื ่อเลี  ้ยงตนเอง
 
สวนที ่อาจจะเกี ่ยวกับการคาตางประเทศอยู บางก็คือเมื ่อถูกเกณฑ แรงงานไปเก็บของปามาปอนแกมูลนาย
 
เพื ่อสงออกไปขายในตลาดภายนอกเทานั  ้น
 
สภาพที ่แตกตางกันในพื  ้นฐานทางเศรษฐกิจของคนสองกลุ มนี  ้ยังดํารงสืบมาถึงสมัยหลัง
 
แมแตเมื ่อไดเริ ่มนโยบายพัฒนาอุตสาหกรรมแลว
 
จะเห็นไดวาอุตสาหกรรมที ่ไดรับการพัฒนาขึ  ้นนั  ้นไมคอยไดอาศัยวัตถุดิบจากภาคเกษตรกรรม
 
ทองไรทองนาจึงเปนเพียงแหลงสํารองแรงงานราคาถูกเทานั  ้น
 
ในขณะที ่การผลิตพืชเศรษฐกิจของประชาชนก็ไมเปนฐานใหแกผลิตดานอุตสาหกรรม
 
และมักจะสงออกในรูปของสินคาปฐมภูมิ
 
ความแตกตางกันในดานนี  ้กอใหเกิดความแตกตางดานอื ่น
 
ๆ
 
ตามมาอีกมาก
 
เชนชีวิตความเปนอยู ที ่แตกตางกัน
 
คานิยม
 
โลกทรรศนและแมแตรสนิยมทางศิลปะของคนสองพวกนี  ้ก็แตกตางกัน
 
กอใหเกิดปญหาทั  ้งทางดานการเมืองและสังคม
 
อยางมาก
 
เชนแบบแผนการเลือกตั  ้งของคนในเมืองและชนบทแตกตางกันอยางมากเปนตน
 
๓
)
ความสัมพันธในระบบอุปถัมภก็กอใหเกิดความตึงเครียดระหวางผู  อุปถัมภและผู  อยู ใต อุปถัมภอยู ไมนอย
 
เพราะความสัมพันธในระบบอุปถัมภเปนความสัมพันธของคนที ่ไมเทาเทียมกัน ในทางเศรษฐกิจหรือเกียรติยศหรืออํานาจ
 
มีการแลกเปลี ่ยนที ่ไมเหมือนกัน
 
การแลกเปลี ่ยนนี  ้จึงอาจถูกมองวาเปนการเอาเปรียบกันไดในบางสถานการณและบางกรณี
 
ความสัมพันธในระบบอุปถัมภยังเปนอุปสรรคแกการบังคับใชกฎหมายสมัยใหมซึ ่งสมมติให ทุกคนเปนปจเจกชนที ่เทาเทียมกัน
 
ใตกฎหมายเหมือนกันไปหมด
 
เพราะระบบอุปถัมภยอมตองมีการยกเวนการใชกฎหมายได
 
นอกจากนี  ้ยังเปนอุปสรรคตอการพัฒนาการเมืองในระบอบประชาธิปไตยอีกดวย
 
๔
)
พุทธและไมใชพุทธ
 
แมวาพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทตามสํานักลังกาอาจแพรหลายในหมู ประชาชนของประเทศไทยอยางกวางขวาง
 
แตในดินแดนนี  ้มีความเชื ่ออื ่นเชนฮินดู
,
พุทธศาสนานิกายมหายานสํานักตาง
 
ๆ
,
และการนับถือผีแพรหลายมากอน
 
การที ่พุทธศาสนานิกายเถร วาทจะสามารถขยายตัวไปไดกวางขวางเชนนี  ้ก็เกิดขึ  ้นจากการยอมใหลัทธิความเชื ่ออื ่น
 
ๆ
 
ปนเปผสมเขามา
 
แมกระนั  ้นก็ยังมีบางดานที ่อาจกลาวไดวายังมีการตอสู  กันระหวางความเชื ่อและแบบ ปฏิบัติอยู 
 
และบางดานก็ทิ  ้งรองรอยของการตอสู  ที ่เคยมีมากอนไวในพิธีกรรมใหเห็นไดจนปจจุบัน
 
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...