C M Y K C M Y K
k˛eTyês¡+, 19 »qe] 20099
‘· ´+ ø£+|ü P´≥sY ‡ O<ä+‘·+ <˚X¯+˝À ø±s=Œπ s{Ÿ >∑e¬ sïdt ‡
(ø£+ô|˙\ ìs¡ «Vü ≤D) >∑ T]+∫q #·s¡ Ã≈£ î eTs√e÷s¡ T ‘Ós¡
rdæ+~. Á|ü<Û ëq+>± 1991 ‘·sê«‘·uÛ ≤s¡‘·<˚X¯+˝À
Ç≥Te+{Ï#·s¡ à yÓ TT<ä˝… ’+~. ø±s=Œπ s{Ÿ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D≤\
#·]Á‘·˝À 1991ì yÓ TÆ\TsêsTT>± #Ó|ü ⁄Œø√e#· TÃ.1991≈£ î eTT+<ä T
»]–q ≈£ î+uÛ Ñ ø√D≤\ |ü]~Û, ‘·sê«‹ ø±\+˝À »]–q ≈£ î+uÛ Ñ ø√D≤\
|ü]~Û˝À Oqï e´‘ê´dü y˚ T |ü]dæ ú‹ rÁe‘·qT $~‘·+ #˚k˛Ô+~.
<˚X¯+˝À düs¡ ∞ø£s¡ D $<Û ëHê\T ÁbÕs¡+_Û+∫q ‘·sê«‘·π øe\+
dü+e‘· ‡s¡+ ø±\+˝À »]–q ùwsYe÷¬ sÿ{Ÿ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D+˝À wü Te÷s¡ T
4000 ø√≥¢s¡ ÷bÕj· T\ y˚ Ts¡qwü º+ yê{Ï *¢+<äì n+#·Hê. n|ü Œ{À¢
ø£+ô|˙\ ≈£î+uÛÑø√D≤ìøÏ Ç|üŒ{Ï es¡≈£î <˚X¯+˝À »]–q ≈£ î+uÛ Ñ ø√D≤\≈£ î, ªdü‘· ´+µ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D≤ìøÏeT<Û ä ´ eTÚ*ø£e´‘ê´dü+
O+~. ≈£î+uÛÑ ø√D+ dü «uÛ≤e+ Ø‘ê´ #·÷dæq|ü⁄Œ&ÉT ªdü‘·´+µ O<ä+‘·+˝À π øe\+ nøöÿ+{Ï+>¥yÓ ÷kÕ\≈£ î |ü]$T‘·+ nsTTq~
ø±<ä T. á O<ä+‘·+˝À nøöÿ+{Ï+>¥yÓ ÷dü+ |üs¡ ´ekÕq+>±, kÕº ø˘
e÷¬sÿ{Ÿ˝À ˝≤yê<˚M\T, ‘·<ë«sê e∫Ãq ˝≤uÛ≤\qT eTs√ yê´bÕs¡+˝À ô|≥Tºã&ç>± ô|≥Tºø√e≥+ e+{Ï #·s¡´\‘√sêeT*+>∑sêE dü+øå √uÛ Ñ+ e\j· ÷ìï #· T{Ï ºe#êÃ&É T. ‘êC≤>± X¯ ó
Áø£ yês¡+ |üÁ‹ø£˝À¢e∫Ãq yês¡ Ô\ Á|ü ø±s¡+ ôV≤#Y&çm|ò tdæu≤´+≈£ î
XÊK˝À¢sêeT*+>∑sêE≈£ î dü+ã+~Û+∫q e´øÏ Ô>∑‘· U≤‘ê˝À¢
s¡ ÷bÕsTT ≈£ L&Ü ˝Ò<ä T. n≥T ø£+ô|˙ ùws¡ ¢neTàø£+ <ë«sê e∫Ãq
Ä<ëj· ÷ìï ø£+ô|˙˝À |ü ⁄q' ô|≥Tºã&ç>± O|üjÓ ÷–+#· ø£b˛e≥+,
‘·q U≤‘ê˝ÀqT »eT #˚dü Tø√ø£b˛e≥+ >∑eTìùdÔá ì<Û ä T\T
dü]Vü ≤<ä T›\ Äe\≈£ î ‘·s¡ *b˛j· ÷j· Tqï nqTe÷HêìøÏã\+
#˚ ≈£ Ls¡ T‘√+~. á yÓ TT‘· Ô+ e´eVü ‰s¡+˝À ø£+ô|˙ e´eVü ‰sê\ XÊK
yÓ TT<ä\T, Ä]ú ø£XÊK es¡ ≈£ î, nìï XÊK\ Á|ü y˚ Tj· T+ Á|üXÊïs¡ ú ø£+
ne⁄‘√+~. á O<ä+‘·+ @ø£+>± ø£+ô|˙ ìs¡ «Vü ≤D >∑ T]+∫q
#·s¡ ÃqT eTs√e÷s¡ T ‘Ós¡ MT<ä ≈£ î ‘Ó ∫Ã+~.
ˇø£ø£+ô|˙ n+fÒn+<ä T˝À |ü\T n+>±\T O+{≤sTT.
$ìjÓ ÷>∑<ës¡ T\T O+{≤s¡ T. O<√´>∑ T\T O+{≤s¡ T. neTàø£+ <ës¡ T¢,
Á|üuÛ Ñ T‘· «+, Hê´j· Tdü+ã+<Û ä$uÛ ≤>±\T n˙ï ø£ *|æq düe÷»+˝À
ˇø£uÛ ≤>∑y˚ T ø£+ô|˙. n≥Te+{Ï_Ûqï s¡+>±\ ì‘· ´ Jeq
dü+ã+<Û ë\‘√ @s¡Œ&çq ø£+ô|˙\T n≥T $ìjÓ÷>∑<ës¡T\T,
yê{≤<ës¡ T\ $wüj· T+˝À bÕs¡<äs¡ Ùø£+>± e´eVü ≤]+#· ≥+ ø£ ˙dü
HÓ ’‹ø£‘·. n+<ä Te\¢H˚ô|≥Tºã&ç<ës¡ T\T dü+|ü<äìs¡ «Vü ≤D˝À <Û äs¡ àø£s¡ Ô\
bÕÁ‘·b˛wæ+#ê˝Ò‘·|ü Œ yÓ TT‘· Ô+ dü+|ü<äkÕ«Vü ‰#˚j· Tsê<äì >±+BÛ
Á|ü‹bÕ~kÕÔ&É T. ìC≤ìøÏô|≥Tºã&ç<ës¡ T\T <Û äs¡ àø£s¡ Ô>± e´eVü ≤]+#˚
|ü]dæ ú‹ ø£ ˙dü+ düeTø±©q ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edü ú˝À ˝Ò<äì Á|ü‘˚ ´ø£+>±
#Ó|ü ⁄Œø√eqedüs¡+ ˝Ò<ä T. ø£+ô|˙ ìs¡ «Vü ≤D≈£ î $ìjÓ ÷>∑<ës¡ T\T
m+‘·nedüs¡ yÓ ÷ ô|≥Tºã&ç≈£ L&Ü n+‘˚nedüs¡+. H˚&É T eTq+
#· ÷dü TÔqï uÛ ≤Ø ÁbÕC… ≈£ îº\T #˚|ü&É T‘·Tqï ø£+ô|˙\˙ï ‘·eT dü «+‘·
CÒãT˝À¢qT+&ç ì<ÛäT\T ô|≥Tºã&ç>± yÓ∫Ã+∫ yê´bÕs¡+#˚dü TÔHêïj· TqT≈£ î+fÒbıs¡bÕ≥T. dü>∑ ≥Tq ˇø√ÿ ÁbÕC… ≈£ îº˝À¢10
qT+&ç25 XÊ‘·+ e÷Á‘· y˚ T á ô|≥Tºã&ç<ës¡ T\ dü «+‘·ô|≥Tºã&ç
O+≥T+~. $T–*q 75-90 XÊ‘·+ ô|≥Tºã&çì Á|üuÛ Ñ T‘· « yê{≤\
s¡ ÷|ü+˝ÀH√, Á|üuÛ Ñ T‘· «s¡+>∑u≤´+≈£ î\ <ë«sê ‘Ó#· TÃ≈£ îH˚s¡ TD≤\
s¡ ÷|ü+˝ÀH√, Á|ü »\ e<ä ›ùws¡ ¢s¡ ÷|ü+˝À ùdø£]+#˚ô|≥Tºã&É T\
<ë«sêH√ düeT≈£ Ls¡ TÃø=+{≤s¡ T. n+fÒÁ|ü‹ ø£+ô|˙˝ÀqT kÕe÷õø£
ô|≥Tº&çV” ≤q|ü ø£ å + 75 XÊ‘·+ O+≥T+<äì eTq+ ìsê∆]+#· Tø√e#· TÃ.
n+≥Te+{ÏkÕe÷õø£ô|≥Tºã&É T˝ÒJeHê&É T\T>± Oqï ø£+ô|˙\T
ìC≤sTTr>± O+&Ü\ì Ä•+#· ≥+ ‘·|ü ⁄Œ ø±<ä T. ø±˙ Á|ü|ü+Nø£s¡ D,
düs¡ ∞ø£s¡ D $<Û ëHê\T neT\T nsTTq ‘·sê«‘·, e÷¬ sÿ{Ÿ <˚e⁄&çì
qeTTà≈£ îqï ‘·sê«‘·ìC≤sTTr nqï |ü<ëìøÏã<ä T\T bÕs¡<äs¡ Ùø£‘·
|ü<ëìï yê&É T‘· THêïs¡ T. n+fÒø£+ô|˙ yÓ ÷dü+ #˚j· T≈£ L&É<äqï
kÕe÷õø£, HÓ ’‹ø£u≤<Û ä ´‘·qT+&ç‘·|ü ⁄Œ #˚dæHê #Ó|æ Œ #˚j· ÷\qï
ns¡ ú+˝À H˚&É T #·s¡ ûs¡ T>∑ T‘√+~. <ëH˚ ï bÕs¡<äs¡ Ùø£‘·n+≥THêïs¡ T.
á bÕs¡<äs¡ Ù‘·dæ<ë∆+‘·+ eTT+<ä T≈£ î e∫Ãq ‘·sê«‘·#· {≤º\T,
Á|üe÷D≤\T, kÕe÷õø£u≤<Û ä ´‘· T\ O\¢+|ò æ T+#·sê<äqï HÓ ’‹ø£#·s¡ Ã
qT+&çn+<ä]ø°‘Ó *ùd˝≤ m˝≤ O\¢+|ò æ T+#ê\qï ~X¯>± #·s¡ Ã\T
»s¡ T>∑ T‘· THêïsTT. n≥Te+{ÏO\¢+|ò ü Tq\T »]–q|ü ⁄Œ&É T yê]ì
m˝≤ •øÏ å +#ê\qï #·s¡ à qT+&çO\¢+|ò ü Tq\≈£ î bÕ\Œ&çq dü+dü ú\qT
m˝≤ u…sTT˝Ÿ ne⁄{Ÿ #˚j· ÷\qï ~X¯>±qT, dü<äs¡ T ø£+ô|˙\ qT+&ç
#˚‘· T\T e÷]qô|≥Tºã&çì ‹]– düeT≈£ Ls¡ Ã{≤ìøÏÁ|üuÛ Ñ T‘· «+ mìï
|ü<ä ∆‘· T˝À¢CÀø£ ´+ #˚dü Tø√yê\qï ~X¯>± #·s¡ Ã\T kÕ>∑ T‘· THêïsTT.
ÇB H˚&É T eTq+ #· ÷dü TÔqï ø£+ô|˙\ ìs¡ «Vü ≤D >∑ T]+∫q #·s¡ Ã.
uÛ ≤s¡‘·<˚+˝À Vü ≤s¡ ¸<éyÓ TVü ≤‘ê ≈£ î+uÛ Ñ ø√D+, π ø‘êHé
bÕπ sUŸ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D+, j· TT{Ï◊, >√¢ã˝Ÿ Á≥dt ºu≤´+≈£ î ≈£ î+uÛ Ñ ø√D≤\
‘·sê«‘·kÕº ø˘e÷¬ sÿ{Ÿ ˝≤yê<˚ M˝À¢bÕ{Ï+#ê*‡q Á|üe÷D≤\T,
ø£+ô|˙\ ìs¡ «Vü ≤D, j· ÷»e÷q´+˝À bÕ{Ï+#ê*‡q C≤Á>∑‘· Ô\
>∑ T]+∫ ôd≈£ L´]{°dtmπ ø®+õ uÀsY ¶Ä|ò tÇ+&çj· ÷ ( ôd_) ˇø£
ø£$T{°ìj· T$T+∫+~. á ø£$T{° øÏÇH=Œ¤dædte´ekÕú|ü ø£n~Û|ü‹
Hêsêj· TD eT÷]Ôn<Û ä ´≈£ å î&ç>± e´eVæ ≤+#ês¡ T. á ø£$T{°Ç∫Ãq
dæbò Õs¡ T‡˝À¢ø£+ô|˙\ j· ÷»e÷dü ´ kÕeTs¡ ú ´+ ô|+bı+~+#· ≥+
ø£+fÒj· ÷»e÷q´ ãè+<ä+ ( uÀsY ¶Ä|ò t&Ó ’ ¬ sø£ ºsY ‡)≈£ î Ç#˚ à ÁbÕ<Û ëq´‘·,
edü‘· T\T, s¡ ø£ å D\ >∑ T]+#˚ô|<ä ›m‘· TÔq #·s¡ à »]–+~. nyÓ T]ø±˝À
ôd’‘·+ mHésêHé|ü‘·q+ ‘·sê«‘·n≥Te+{Ïø£$T{°@sêŒf… Æ+~. á
ø£$T{°dæbò Õs¡ T‡\ Ä<Û ës¡+>± dü π s“Hé ‡ #· {≤ºìï ( á #· ≥º+ Á|ü<Û ëq+>±
ø£+ô|˙ U≤‘ê\ ìs¡ «Vü ≤D≤ <ës¡ T\T bÕ{Ï+#ê*‡q Á|üe÷D≤\qT
ìπ s› •k˛Ô+~) ÄyÓ ÷~+∫+~. ø±˙ eTq <˚X¯+˝À ø±s=Œπ s{Ÿ >∑e¬ sïHé ‡
>∑ T]+∫q ø£$T{°Ç∫Ãq ìy˚~π ø ns¡ ø=s¡>± O+fÒÄ ìy˚~ø£qT
neT˝À¢ øÏ‘˚e{≤ìøÏ≈£ L&Ü Á|üuÛ Ñ T‘· «+ Ç+‘·es¡ ≈£ î #·s¡ ´\T #˚|ü ≥º˝Ò<ä T.
1991≈£ î eTT+<ä T Ç≥Te+{Ï$wüj· ÷\˙ï |üs¡ ´y˚ øÏ å +#· {≤ìøÏ
ø£+Á{À˝sYÄ|ò tø±|æ ≥˝Ÿ nqï $uÛ ≤>∑+ Ä]ú ø£XÊK H˚‘· è‘· «+˝À
|üì #˚ ùd~. dü+dü ÿs¡ D˝ yÓ ÷E˝À Á|üuÛ Ñ T‘· «+ á $uÛ ≤>±ìï s¡<ä T›#˚dæ
<ëì kÕúq+˝À Á|üuÛ Ñ T‘· « n»e÷sTTw”|ü]$T‘·+>± O+&˚ôd_ e+{Ï
dü+dü ú\qT s¡ ÷bı+~+∫+~. á dü+dü ú\ s√Eyê] ø±s¡ ´ø£˝≤bÕ\T
ø£+ô|˙ ˝≤yê<˚ M\ #· T≥÷º‹s¡ T>∑ T‘êsTT. ø£+ô|˙\ Ädü TÔ\≈£ î,
Á|ü‹wü º ≈£ î qwü º+ ø£ *–‘˚dü<äs¡ T kÕº ø˘e÷¬ sÿ{Ÿ |ü‘·q+ ne⁄‘· T+<äqï
<Û ë´ùd ‘·|ü Œ ìC≤ìøÏø£+ô|˙\ |üì $<Û ëq+ >∑ T]+∫ eT~+|ü ⁄
y˚ ùd |ü]dæ ú‹ á dü+dü ú\≈£ î ˝Ò<ä T. yêDÏ »´ XÊK ÄBÛq+˝À Oqï
ø£+ô|˙ ]õÁcÕºs¡ T ø±sê´\j· T+ ø£+ô|˙\T ‘·|ü ⁄Œ #˚dæq ‘·sê«‘·H√,
~yêfi≤ rXÊeTì Á|ü ø£ {Ï+∫q ‘·sê«‘·H√ s¡+>∑+˝ÀøÏedü TÔ+~ ‘·|ü Œ
ˇø£kÕ] ø£+ô|˙ ]õdü ºs¡T nsTTq ‘·sê«‘·<ëì $~Û$<Û ëHê\T,
q&É‘·, q&É ø£rs¡ Tô|’n»e÷sTTw”#˚ ùd neø±X¯+ ˝Ò<ä T. á
|ü]dæ ú‘· T\≈£ î ‘√&É T Á|ü|ü+Nø£s¡ D H˚|ü<∏ ä ´+˝À ‘·˝…‘˚ Ôb˛{°ì ‘· ≥Tº ≈£ îì
ì\yê\+fÒìs¡+‘·s¡+ n<äq|ü ⁄ ô|≥Tºã&É T\T düeT≈£ Ls¡ TÃ≈£ î+≥÷
O+&Ü*. Ä kÕeTs¡ ú ´+ ˝Òq|ü ⁄Œ&É T ô|≥Tºã&É T\T |ü ⁄wü ÿ\+>± Oqï≥T¢
bò˛E ô|≥º≥+ <ë«sêHÓ’Hê e÷¬sÿ{Ÿ ˇ&ç<äT&ÉT≈£î\ qT+&ç\_›bı+<ë*. yÓ TC≤]{°ø£+ô|˙\ ˝≤uÛ ≤\ |ü‘·q+‘√ ìs¡+‘·s¡+
ô|≥Tºã&É T\T düeT≈£ Ls¡ TÃ≈£ îH˚+<ä T≈£ î >∑\ neø±XÊ\T Áø£ y˚ TD≤
‘·–Zb˛‘·THêïsTT. n+<äTe\¢H˚ ø£+ô|˙\T ¬s+&√ e÷sêZìï m+#·T≈£ î+≥THêïsTT. dü‘·´+ O<ä+‘·+ á ¬s+&√ e÷sêZìï
m+#· T≈£ îqï |üs¡ ´ekÕqy˚ T.
á |ü]dæ ú‘· T˝À¢ø±s=Œπ s{Ÿ >∑e¬ sïHé ‡ π øe\+ ø£+ô|˙
uÀs¡ T¶s¡ ÷eTT\π ø |ü]$T‘·+ nsTTq $wüj· T+ nì nqT≈£ îqï|ü ⁄Œ&É T
ø£+ô|˙ ˝≤uÛ Ñ+ eùdÔ|ü+#· T‘· T+~, qwü º+ eùdÔeTT+#· T‘· T+~ nqï
$<Û ëq+‘√ dü]ô|≥Tº ø√yê*. ø±˙ mø£ ÿ&É@ dü+øå √uÛ Ñ+ ‘·˝…‹ÔHê
‘· ø£ å Dy˚ T dü<äs¡ T u≤~Û‘· T\T Á|üuÛ Ñ T‘· « dü Vü‰j· T+ ø√dü+ #˚sTT
#êdü TÔHêïs¡ T. Á|üuÛ Ñ T‘· «+ ≈£ L&Ü j· TT{Ï◊ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D+ ‘·sê«‘·Ä
u≤´+≈£ îqT ‹]– ì\u… ≥º {≤ìøÏ$$<Û äs¡ ÷bÕ˝À¢20y˚\ ø√≥¢es¡ ≈£ î
yÓ∫Ã+∫+~. ø£˙dü+ ì<ÛäT\T düeT≈£L]Ã+<äì #Ó|üŒe#·TÃ. ø£+ô|˙\‘√ e´eVü ≤]+#˚ ≥|ü ⁄Œ&É T ≈£ L&Ü Á|üuÛ Ñ T‘· «+ yÓ ’ K]˝À Oqï
yÓ ’s¡ T<Û ä ´y˚ T á |ü]dæ ú‘· T\≈£ î <ë]rdü TÔ+~. qwü º+
ø±s=Œπ s{Ÿ >∑ e¬ sïHé ‡ π øe\+
ø£+ô|˙ uÀs¡ T¶s¡ ÷eTT\π ø
|ü ]$T‘·+ nsTTq $wüj· T+
nqT≈£ îqï|ü ⁄Œ&É T ø£+ô|˙
˝≤uÛ Ñ + eùdÔ|ü+#· T‘· T+~,
qwü º+ eùdÔeTT+#· T‘· T+~
nqï $<Û ëq+‘√dü ]ô|≥Tº ø√yê*. ø±˙ mø£ ÿ&É@ dü+øå √uÛ Ñ +
‘· ˝… ‹Ô Hê ‘· ø£ å Dy˚ T dü <ä s¡ T
u≤~Û ‘· T\T Á|ü uÛ Ñ T‘· «
dü Vü ‰j· T+ ø√dü+ #˚ sTT
#êdü TÔ Hêïs¡ T. Á|ü uÛ Ñ T‘· «+
≈£ L&Ü j· TT{Ï ◊ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D+
‘· sê«‘·Ä u≤´+≈£ îqT ‹]–
ì\u… ≥º {≤ìøÏ$$<Û ä
s¡ ÷bÕ˝À¢20y˚ \ ø√≥¢
es¡ ≈£ î yÓ ∫Ã+∫+~. ø£ ˙dü+
ì<Û ä T\T dü eT≈£ L]Ã+<ä ì
#Ó |ü Œe#· TÃ. ø£+ô|˙\‘√
e´eVü ≤]+#˚ ≥|ü ⁄Œ&É T ≈£ L&Ü
Á|ü uÛ Ñ T‘· «+ yÓ ’ K]˝À Oqï
yÓ ’ s¡ T<Û ä ´y˚ T á |ü ]dæ ú ‘· T\≈£ î
<ë]rdü TÔ+~. qwü º+
e∫Ãq|ü ⁄Œ&É T ø£+ô|˙ì
ì\u… ≥º ≥+, eTT+<ä T≈£ î
rdü T¬ øfi¯ ¢ ≥+ Á|ü uÛ Ñ T‘· «
u≤<Û ä ´‘·nì uÛ ≤$+∫, Á|ü C≤
<Û ä Hêìï <ë] eT[¢+∫ eTØ
ø£+ô|˙\T ø±bÕ&É T ‘· Tqï|ü ⁄Œ&É T ø£+ô|˙\
ìs¡ «Vü ≤D $wüj· T+˝À
Á|ü uÛ Ñ T‘· « CÀø±´ìï m+<ä T≈£ î
‘· –Z+#ê* nqï Á|üX¯ ï
O<ä sTT+#· ø£e÷q<ä T.
` ø=+&É ÷] Ms¡ j· T´
dü
10
˝À...
qT dü+#·\q+ dü èwæ º+∫q dü‘· ´+ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D+ ø±ø£\T
r]q ø±s=Œπ s{Ÿ |ü+&ç‘· T\qT ôd’‘·+ n+‘· T˝Òì
ÄX¯ Ãsê´ìøÏ>∑ T]#˚dü TÔqï~. BìøÏø±s¡ D+ ˇø£ {Ï
≈£ î+uÛ Ñ ø√D+ rÁe‘·nsTT‘˚, ¬ s+&Ée~ <ëìø√dü+
nqTdü]+∫q |ü<ä ∆‘· T\T @$T{Ïnqï~ Ç|ü Œ{Ï ø°n+‘· Tã≥º ø£
b˛e&É+. dü‘· ´+ n~ÛH˚‘·sêeT*+>∑sêE ‘·q+‘·‘êqT>±
møö+{Ï+>¥neø£‘·eø£\≈£ î bÕ\Œ&ܶqì yÓ\¢&ç+#˚es¡ ≈£ î mes¡ ÷
á $wüj·T+˝À Äj·TqqT Á|ü•ï+#·˝Ò<äT. ø£˙dü+nqTe÷Hê\HÓ ’Hê e´ø£ Ô+ #˚j· T˝Ò<ä T. m+<ä T≈£ î Ç˝≤ $Tqï≈£ îHêïs¡ T
n+fÒ- yê]øÏdü‘· ´+ e´eVü ‰sê\T, rs¡ T‘ÓqTï\ô|’dü+<˚ Vü ‰\T
˝Ò ø£b˛e&É+ e\¢nì nqTø√˝ÒeTT. n‘· ´~Û ø£ø±s=Œπ s{Ÿ dü+dü ú\T
m+‘√ ø=+‘·ìã+<Û äq\ O\¢+|ò ü Tq≈£ î bÕ\Œ&É ≥+ dü Vü ≤»+
ø±e&É+ e\¢H˚yês¡ T n˝≤ e´eVü ≤]+#ês¡ T. dü‘· ´+ ≈£ î+uÛ Ñ ø√D+
ePVæ ≤+#·ì eT\T|ü ⁄\T ‹s¡ T>∑ T‘·Tqï Áø£eT+˝À Ç˝≤+{Ïyês¡ T
‘·|ü Œìdü] |ü]dæ ú‘· T˝À¢H√s¡ T ‘Ó]∫ yêdü Ô yê\T yÓ\¢&ç+#·&É+
Äs¡+uÛ ÑeTsTT+~. ˇø£ ÿ dü‘· ´y˚ T ø±<ä T, mHÓ ïH√ï ø±s=Œπ s{Ÿ dü+dü ú\T
ìã+<Û äq\qT >±*øÏe~˝Òdü TÔHêïj· Tì yês¡ T ‘Ó\|ükÕ>±s¡ T.
ø±s=Œπ s{Ÿ bÕ\q nì >=|ü Œ>± #ÓãT‘· Tqï~ m+‘·ã÷≥ø£+>±
e÷]+<√ yês¡ T ˇø=ÿø£ ÿ{Ï>± ãj· T≥ô|&É T‘· THêïs¡ T.
U≤‘ê\ neø£‘·eø£\≈£ î eTT<ä T›ù|s¡ T ªdü è»Hê‘· àø£
møö+{Ï+>¥ µ. H√ãT˝Ÿ Á>∑ ÷|tnH˚n+‘·sê® rj· T ôd≈£ L´]{°\
|ü]XÀ<Û äHê dü+dü ú ≈£ î nqTã+<Û ä+>± Oqï eTT+u≤sTT˝Àì øÏ ¢j· TsY
ø±´|æ ≥˝Ÿ nH˚dü+dü ú>∑‘·@&Ü~ eT<Û ä ´˝À u§+u≤sTT kÕº ø˘
mπ øÃ+CŸ ˝Àì _mdt Ç-500 dü+dü ú\≈£ î dü+ã+~Û+∫q møö+{Ï+>¥
˝≤yê<˚ M\ô|’»]|æq n<Û ä ´j· THêìï yÓ\¢&ç+∫+~. Bì Á|ü ø±s¡+
60 dü+dü ú\T ¬ s$q÷´ neø£‘·eø£\≈£ î bÕ\Œ&É T‘· THêïsTT. M{Ï˝À
m≈£ îÿe uÛ ≤>∑+ neTàø±\T »s¡>∑ ≈£ î+&ÜH˚»]>±j· Tì ¬ s$q÷´qT
m≈£ îÿe #˚dæ#· ÷|ü&É+, Ä ≥s√ïesYÄ<Û ës¡+>± Äj· ÷ dü+dü ú\T
‘·eT Ä<ëj· ÷\T, ˝≤uÛ ≤\T ≈£ L&Én~Û ø£+>± O+{≤j· Tì #Ó|ü Œ&É+
#˚dü TÔHêïj· Tì Ä n<Û ä ´j· Tq+ ù|s=ÿ+~. n+‘˚ ø±<ä T, M{Ï˝À
15 dü+dü ú\T ‘·eT &Ó ’ ¬ sø£ ºs¡ ¢ ≈£ î H˚s¡ T>± Á|üjÓ ÷»q+ Oqï Ç‘·s¡
dü+dü ú\≈£ î ˝ÀqT¢, n&Ü«qT‡\ s¡ ÷|ü+˝À ì<Û ä T\T n+~+#êj· Tì
≈£ L&Éá |ü]o\q ‘Ó *|æ+~. á yÓ TT‘· Ô+ 500 dü+dü ú\˝À
100 dü+dü ú\≈£ î dü+ã+~Û+∫ Ä&ç {Ÿ #˚j· Tø£eTT+<ä T yÓ\¢&ç+∫q
$esê\≈£ î, Ä&ç {Ÿ #˚dæq ‘·sê«‘·‘˚ *q $esê\≈£ î eT<Û ä ´ ‘˚&Ü\T
Oqï≥T¢dü Œwü ºeTsTT+<äì ≈£ L&É#Ó|æ Œ+~.
dü‘· ´+ $wüj· T+˝À Ä&ç {Ÿ #˚dæq ‘·sê«‘·≈£ L&É, nB
≈£ L&Én+‘·sê® rj· T+>± ô|<ä ›ù|s¡ Tqï Áô|’dtyê≥sY≈£ L|üsY ‡
nH˚dü+dü ú ≈£ î uÛ ≤s¡‘·<˚X¯+˝À nqTã+<Ûä+>± |üì#˚dü TÔqï dü+dü ú
Ä&ç {Ÿ ìs¡ «Væ ≤+∫q ‘·sê«‘·ôd’‘·+ neø£‘·eø£\T ìyê]+#·ã&É ø£
b˛e&É+ n+<ä]˙ ÄX¯ ´s¡ ´+˝À eTT+#Ó‹Ô+~. Bì˝À Ä&ç ≥s¡ ¢
e´eVü ‰s¡XË ’ *ô|’H˚|ü\T Á|üX¯ ï\T ˝ÒeHÓ‘· Ôã&ܶsTT. kÕ<Û ës¡ D+>±
Ädü TÔ\T, Ä<ëj· ÷\T m≈£ îÿe #˚dæ#Ó|ü Œ&É+ ø=+‘·‘˚ *ø£. ø±ì
˝Òì u≤´+≈£ î u≤´\Hé ‡ Oqï≥T¢#· ÷|ü&É+- m˝≤>√ me]øÏns¡ ∆+
ø±e&É+ ˝Ò<äT. kÕ<Ûës¡D+>± Ä&ç≥s¡T¢ ‘·≥düúyÓ’K]‘√e´eVü ≤]dü TÔ+{≤s¡ T. Ábıd” »s¡ T¢, ø£+Á{Àfi¯ ó¢, ]ø±s¡ T¶\T- yÓ TT<ä˝… ’q
yê{Ïì XÊ+|ü ⁄˝Ÿ ‡ Ä<Û ës¡+>± |ü]o*dü TÔ+{≤s¡ T. Ä&ç ≥s¡ T¢@y√
neø£‘·eø£\T »]– O+{≤j· Tì eTT+<ä T>±H˚nqTe÷ì+∫
yê{Ïì ìeè‹Ô#˚dü T≈£ îH˚|ü<ä ∆‹˝À ø±≈£ î+&Ü, ÇHÓ «dü ºs¡ T¢, s¡ TD<ë‘·\
Á|üjÓ ÷»Hê\qT <ä èwæ º˝À O+#· Tø=ì yê{Ï øÏuÛ Ñ+>∑+ ø£\>∑ì
Ø‹˝À e´eVü ≤]dü TÔ+{≤s¡ì #ÓãT‘· THêïs¡ T. dü‘· ´+ ˝≤+{Ïdü+dü ú,
˝Òì u≤´+≈£ î u≤\Hé ‡ Oqï≥T¢#· ÷|ü&É+, n~ nH˚ ø£u≤´+≈£ î\
møö+≥¢≈£î nedüs¡yÓTÆq kÕ|òtºy˚sY Áb˛Á>±eTT\qTs¡÷bı+~+#·&É+˝À >∑&ç+∫q nqTuÛÑyêìï Bìø√dü+<äT]«ìjÓ÷>∑+ #˚j·T&É+ <ë«sê »]–+<äì ø=+<äs¡TuÛ ≤$dü TÔHêïs¡ T.
dü‘· ´+ O<ä+‘·+‘√ π s{Ï+>¥dü+dü ú\T #Ó ù|Œ ìsê∆s¡ D\ô|’
$X¯ «dü ˙j· T‘·≈£ L&É dü+<˚Vü ‰dü Œ<ä+>± e÷]+~. <˚ oj· T,
n+‘·sê®rj· T πs{Ï+>¥ dü+düú\T Äj·÷ ø±s=Œπ s{Ÿ dü+dü ú\
rs¡ T‘ÓqTï\ >∑ T]+∫ n+#·Hê ø£ {Ï ºπ s{Ï+>¥qT ìs¡ ísTTdü TÔ+{≤sTT.
ø±ì π s{Ï+>¥m+‘√ $Tqï>± Oqï dü+dü ú\T ôd’‘·+ ~yêfi≤
rdü TÔ+&É ≥+ á ø±\+˝À ‘·s¡#· ÷ ø£ì|ædü TÔqï~. Ç$ ≈£ L&É
ìcÕŒøÏ å ø£+>± e´eVü≤]+#·&É+ ˝Ò<äì Ç˝≤+{Ïyê{Ï<ë«sê
Äs¡ úeTe⁄‘· T+~. nyÓ T]ø±≈£ î #Ó+~q eT÷&ûnH˚π s{Ï+>¥dü+dü ú
dæÇz πseT+&é yÓ Tø˘ &Üìj·T˝Ÿ nø√ºãs¡T 2007˝À ˇø£n+‘·s¡+–ø£ düe÷y˚X¯+˝À e÷{≤¢&ÉT‘·÷ πs{Ï+>¥ dü+dü ú\
$X¯ «dü ˙j· T‘·Á|üe÷<ä+˝À |ü&ç+<äì n+^ø£]+∫q≥T¢Ç{°e\
ˇø£_õHÓdt|üÁ‹ø£‘Ó *|æ+~. kÕº+&ÉsY ¶n+&é|ü PsYnH˚eTs=ø£
ù|s¡ Tqï π s{Ï+>¥dü+dü úy˚ TH˚ õ+>¥&Ó ’ ¬ sø£ ºsYÁbò Õ+ø˘¬ ssTT≥sY2008
nø√ºãs¡ T˝À ˇø£bÕs¡ ¢yÓ T+≥T ø£$T{°m<ä T≥
` >∑ T&ç|ü P&ç$»j· Tsêe⁄
ô|
neø£ ‘· eø£ \T mìï+{Ï øÏbÕ\Œ&ç Hê Ä]ú ø£e´edü úeT+∫
eP|ü ⁄˝À Oqï|ü⁄&ÉT n+‘ê ø=≥Tº ≈£ î b˛‘· T+~. ø±ì Ä]ú ø£
|ü]dæú‹ øÏ¢wüº+>± e÷] dü+øå√uÛÑ+ HÓ\ø=qï|ü⁄&ÉT ‘·|ü&ÉT |ü qT\˙ï ‘· |ü Œìdü ]>± ãj· T≥|ü&É T‘· T+{≤sTT. n<ä T“¤ ‘· yÓ TÆ q
Ä]ú ø£|ò ü *‘ê\qT ø£ *Œ+∫ #· ÷|æ Hê, nqTuÛ Ñ eE„ ˝… ’ q dü «‘·+Á‘·
&Ó’ ¬sø£ ºs¡T¢ OHêïs¡ ì Á|ü#ês¡+ #˚dü T≈£ îHêï- ny˚M dü+øå √uÛ Ñ+
qT+&çø±bÕ&É ˝Ò e⁄. dü ‘· ´+ $wüj· T+˝À »]–+~<˚. Ç|ü &É T
yÓ \¢&É sTT+~ ˇø£ ÿ dü ‘· ´+ e´eVü ‰s¡+ e÷Á‘· y˚ T nsTTq|ü Œ{Ï ø°
eTT+<äT eTT+<äT eT]ìï O<ä+‘ê\T, ≈£î+uÛÑø√D≤\T ãj· T≥|ü&ç ‘˚ÄX¯ Ãs¡ ´|ü&Ü*‡q nes¡dü s¡+ ˝Ò <ä T.
10
˝À...
‘· dü+e‘·‡s¡+ ˇø£ ìØí‘· düeTj·T+˝À e⁄qï <Û äs¡\kÕúsTTì, Á|üdü TÔ‘·dü+e‘· ‡s¡+ n<˚düeTj· T+˝À
e⁄qï <Û äs¡\‘√ b˛*Ãq|ü ⁄Œ&É T e⁄qï <Û äs¡\ ô|s¡ T>∑<ä\qTµ
Á<ä y√´\“D+ (ÇHé ù|ò ¢wüHé) n+{≤s¡ T. Bìï Á<ä y√´\“D+ π s≥T>±
e´ø£ Ô+ #˚kÕÔs¡ T. Ä]∆ ø£e´edü ú˝À ˝… ø£ ÿ≈£ î $T+∫q düs¡ T≈£ î\ ñ
‘· Œ‹Ô, $ìjÓ ÷>∑+‘√ dü Vü ‰ $$<Û äs¡ ø±\ <Û äs¡\kÕ∆sTT ñ+≥T+~.
düs¡ T≈£ î\ìï+{ÏÁ<ä y√´\“D kÕ∆sTT, ô|s¡ T>∑T<ä\≈£ î düeTÁ>∑ yÓ TÆq
ø=\e÷q+ @sêŒ≥T #˚j·T{≤ìøÏ ªªÁ<äy√´\“D dü÷∫µµ(ÇHé ù|ò ¢wüHéÇ+&Ó ø˘ ‡) ˝… øÏ ÿ+#·ã&ç+~. á Á<ä y√´\“D dü ÷∫
˝… øÏÿ+#· ≥+ ø√dü+ Á|ü‹ düs¡T≈£ î<Û äs¡\kÕ∆sTTì ˇø£ìØí‘·
düeTj· T+˝À 100>± |ü]>∑ DÏ+#ês¡ T. Ä]∆ ø£e´edü ú˝À düs¡ T≈£ î
jÓ TTø£ ÿ $ìjÓ ÷>∑ÁbÕeTT K´‘·qT ã{Ï º, Á|ü‹ düs¡ T≈£ î≈£ î ìØí‘·
yÓsTTfÒ CŸqT π ø{≤sTT+#ês¡ T. Á|ü‹ düs¡ T≈£ î <Û äs¡\ dü ÷Nì, Ä
düs¡ T≈£ î yÓsTTfÒ CŸ‘√ >∑ TDÏ+∫, düs¡ T≈£ î\ìï+{Ï<Ûäs¡\ dü ÷∫˙
‘·j· ÷s¡ T#˚kÕÔs¡ T. <Û äs¡\T ô|]π >≥|ü ⁄Œ&É T ˝Ò<ë ‘· π >Z ≥|ü ⁄Œ&É T Ä
dü ÷N\˝À ô|s¡ T>∑ T<ä\/‘·>∑ TZ<ä\ ÁbÕ‹|ü~ø£>± Á<ä y√´\“D π s≥TqT
˝… øÏ ÿdü TÔHêïs¡ T.
eTq<˚X¯+˝À Á<äy√´\“D+ ˝…øÏÿ+|ü⁄˝À eT÷&ÉT|ü<ä∆‘·T\T e⁄HêïsTT. n$ {À≈£î <Ûäs¡\ dü÷N |ü<ä∆‹,$ìeTj· T<Û äs¡\ dü ÷N |ü<ä ∆‹, C≤rj· T Ä<ëj· T &ç ù|ò ¢ ≥sY|ü<ä ∆‹.
eTq Á|üuÛ Ñ T‘· «+ n~Û ø±]ø£+>± Á|ü ø£ {Ïdü TÔqï Á<ä y√´\“D π s≥T
{À≈£î<Ûäs¡\ dü÷∫ (ôVA˝Ÿùd˝Ÿ Áô|’dt Ç+&Óø˘‡) |ü<䛋q˝… øÏ ÿ+#·ã&ç+~. á |ü<ä ∆‹ Á|ü ø±s¡+ {À≈£ î yê´bÕs¡<Û äs¡\T
˝Ò<ë ñ‘· Œ‹Ô<ës¡ T\ <Û äs¡\ ÁbÕ‹|ü~ø£>± Á<ä y√´\“Dπ s≥TqT
ìs¡ ísTTkÕÔs¡ T. Bìï ñ‘· Œ‹Ô<ës¡ T\ Á<ä y√´\“D+ ˝Ò<ë ôV≤&é˝… ’Hé
Á<ä y√´\“DeTì ≈£ L&Ü n+{≤s¡ T. {À≈£ î <Û äs¡\ dü ÷N |ü<Û ä ›‹˝À
435 s¡ ø±\ düs¡ T≈£ î\ |ü]>∑ D˝ÀøÏrdü T≈£ îHêïs¡ T. 1993`94
dü+e‘· ‡sêìï ÁbÕ‹|ü~ø£>± (uÒdtÇj· TsY) uÛ ≤$+#ês¡ T. ô|’q
ù|s=ÿqï düs¡ T≈£ î\ yÓsTTfÒ CŸì 100 >± nqT≈£ îHêïs¡ T. <ëìï
eT÷&É T uÛ ≤>±\T>± $uÛ Ñ õ+∫ yê{Ï øÏ$&ç$&ç>± yÓsTTfÒ CŸ\qT
π ø{≤sTT+#ês¡ T. ÁbÕ<Û ä$Tø£düs¡ T≈£ î\T (98 düs¡ T≈£ î\T) ` yÓsTTfÒ õ
22.02%, Ç+<Û äq+, $<ä T´‘YyÓ\T‘· Ts¡ T \÷Á_¬ ø+{Ÿ‡ (19
düs¡ T≈£ î\T) ` yÓsTTfÒ õ 14.23%, bÕ]ÁXÊ$Tø£ñ‘· Œ‘· TÔ\T (318
düs¡ T≈£ î\T) ` yÓsTTfÒ õ 63.75%. ÁbÕ<Û ä$Tø£düs¡ T≈£ î*ï ÄVü ‰s¡
düs¡ T≈£ î\T (yÓsTTfÒ CŸ 15.42 XÊ‘·+), ÄVü ‰π s‘·s¡düs¡ T≈£ î\T
(yÓsTTfÒ CŸ 6.1 XÊ‘·+), KìC≤\T (yÓsTTfÒ õ 0.5 XÊ‘·+) ñ
|üuÛ ≤>±\T>± $uÛ Ñ õ+#ês¡ T. $T–*q ¬ s+&É T uÛ ≤>±\qT $$<Û ä
ñ|üuÛ≤>±\T>± $uÛÑõ+∫ yÓsTTfÒõ\qT πø≥sTT+#ês¡T. ¬ s+&É Tyêsê\ ÁøÏ‘·+ ñqï {À≈£ î <Û äs¡\ dü ÷∫ Ä<Û ës¡+>± Á|ü‹
>∑ Ts¡ Tyês¡+ á |ü<Ûä ›‹q Á<ä y√´\“¤D π s≥TqT Á|üø£ {ÏkÕÔs¡ T.
ñ<ëVü ≤s¡ D≈£ î á yês¡+ dü ÷∫ 226 bÕsTT+≥T¢e⁄+&ç, >∑‘·
dü+e‘· ‡s¡+ Ç<˚yês¡+ 210.4 bÕsTT+≥T¢e⁄+fÒÁ<ä y√´\“D
ô|s¡ T>∑ T<ä\ 15.6 bÕsTT+≥T¢. {À≈£ î <Û äs¡\ dü ÷N˝À ô|s¡ T>∑<ä\
XÊ‘·+ 15.6/210.4 I 100 R 7.41 XÊ‘·+. BH˚ ï Á<ä y√´\“D
π s≥T>± Á|üuÛ Ñ T‘· «+ Á|ü ø£ {Ïdü TÔ+~. π ø+Á<äbÕ]ÁXÊ$Tø£eT+Á‹‘· «
XÊK˝Àì Ä]∆ ø£dü\Vü ‰<ës¡ Tì ø±sê´\j· T+ á >∑ D≤+ø±\qT
dü MTø£]+∫ ˝… øÏ ÿdü TÔ+~. ‘· ≈£ îÿe e´e~Û˝À <Û äs¡\ ôV≤#· TÑ·>∑ TZ\qT
˝… øÏ ÿ+#·&É y˚ T á |ü<ä ∆‹ Á|ü‘˚ ´ø£‘·. $ìjÓ ÷>∑<ës¡ T&É T n+‹eT+>±
#Ó *¢+#˚<Û äs¡\ Ä<Û ës¡+>±H˚Á<ä y√´\“Dπ s≥T ìs¡ ísTT+#·ã&Ü\ìï~
ì|ü ⁄DT\ n_ÛÁbÕj· T+. {À≈£ î<Û äs¡\ Ä<Û ës¡+>± ˝… øÏ ÿ+#˚á
|ü<ä ∆‹ á ~X¯˝À ˝Ò ø£b˛e&É+ Á|ü<Û ëqyÓ TÆq ˝À|ü+. kÕe÷qT´&É T
n‘· ´~Û ø£+>± $qjÓ ÷–+#˚ÁbÕ<Û ä$Tø£düs¡ T≈£ î\ø£+fÒeT÷&É T¬ s≥T¢
yÓsTTfÒõ bÕ]ÁXÊ$Tø£ ñ‘·Œ‘·TÔ\øÏe«&É+ á |ü<ä∆‹˝À$yê<ëdü Œ<ä yÓ TÆq~.
$ìeTj· T <Û äs¡\ dü ÷∫ (ø£q÷‡ ´eTsYÁô|’dtÇ+&Ó ø˘ ‡)
Hê\T>∑ Ts¡ ø±\T>± ñ+~. bÕ]ÁXÊ$Tø£ø±]à≈£ î\T (2001 uÒdt
dü+e‘· ‡s¡+), |ü ≥º D HêHée÷qT´e˝Ÿ e⁄<√´>∑ T\T (1984`85
uÒdt dü+ˆˆ) e´ekÕj· T ø±]à≈£ î\T, Á>±MTD ø±]à≈£ î\≈£î
(1986`87 uÒdtdü+ˆˆ) $&ç$&ç>± dü ÷N\T ˝… øÏ ÿdüTÔHêïs¡ T.
M{Ï˝À bÕ]ÁXÊ$Tø£ø±]à≈£ î\ $ìeTj· T dü ÷N Á|üeTTKyÓ TÆ+~.
Bìï C≤rj· T XÊ+|æ˝Ÿ dü π s« dü+dü úÄ<ëj· T e´j· ÷\
eTq<˚X¯+˝À Á<äy√´\“D≤ìï
m˝≤ ˝…øÏÿkÕÔs¡T ?
` ¬ ¬ øm˝Ÿ |æ
>∑
10
˝À...
Leave a Comment