Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
02 Arh Na Prelazu u 20st

02 Arh Na Prelazu u 20st

Ratings:
(0)
|Views: 35|Likes:
Published by Bubišarbi

More info:

Published by: Bubišarbi on Oct 05, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/05/2012

pdf

text

original

 
 
Amir Pa
šić: Historija arhitekture
 Arhitektura poslije 1850.godine (2)
 27
PRVE MODERNE
MODERNIZACIJA I INDUSTRIJALIZACIJA
Gledajući unatrag, evropski napredak neizbježno povezujemo sa Prvim Svjetskim ratom. Na početkustoljeća velike sil
e- Engleska, Francuska, Austro-
Ugarska i Njemačka, prijetili su jedni drugima.
 
Istovremeno, odnos snaga, koji je bio utemeljen na kraju 19.
stoljeća, počeo se opet pojavljivati. Nacionalističke snage ponovo se javljaju, i sukobi i nepovjerenje između evropskih nacija postaje sveveće. I u politici i ekonomiji, postojao je nacionalistička sebičnost, vođen nezdravim natjecateljskim
 
duhom, diktirao je postupke moćnih država. Ubistvo nadvojvode Franza Ferdinanda
, nasljednika Austro-ugarskog trona, u Sarajevu 28. juna 1914.godine, uprkos tajnoj diplomatiji, samo je ubrazlo proces i nakr
aju dovelo do početka Prvog svjetskog rata
. Ali eufori
čnaratna groznica bila je kratka vijeka
. Godinedržanja istih pozicija u "rovovima na Verdunu ili na Sommi je brzo razjasnio Englezima, Francuzima iNijemcima da je ovaj rat bio je dnevni horor. Prvi sv
 jetski rat je bio u stvari kraj 19.stoljeća.
Era koja je
 
započela sa francuskom revolucijom 1789.godine konačno završava u
krvavoj groznici svjetskog rata.
 
Njemački Werkbund
 
 Na početku 19. stoljeća razlika u ekonomskom razvoju između Velike Britanije i Njemačke je jošuvijek bio ogroman. Ogromni napori su uloženi na Kontinentu da izazovu neosporivu nadmoć britanskeimperije i natječu se u pogledu industrijalizacije. Ali Njemačka je morala proći velik put prije nego što jemogla izaći na svjetsko tržište.
Dok su William Morris i njgov pokret Umjetnost i zanat, težili za
 povratkom starih srednjovjekovnih zanata, reformatori u Njemačkoj su otišli u drugom smjeru. Koristeći
 
industrijalizaciju i mehanizaciju, njohov cilj je bio da naprave kvalitetne, dobro dizajnirane proizvode kaoi da osmisle novi stil u arhitekturi
. Zajedničko nastojanje industrijalaca, umjetnika
i obrtnika osnovana je1907.godine "Deutsche Werkbund
(njemačka umjetnička unija)
. Prosvijetljeni cilj Werkbunda je bio
 postići bolji kvalitetu d
izajna predmeta za svakodnevnu upotrebu u svakodnevnom životu.Soci
opolitički i ekonomski interesi
su objedinjeni u
Werkbundu u cilju reforme njemačkogzanatstva. Među osnivačima bili su važni arhitekti kao što su kao Hermann Muthesius, čiji su spisi imali
velik utjecaj na stambene
zgrada u Njemačkoj, i Peter Behrens, koji je postao kućni arhitekt i dizajner 
 AEG.
Henry van de Velde, Werkbund Exhibition teatar (lijevo), iGropius & Meyer, Werkbund Paviljon, Keln, 1914
 
 
Amir Pa
šić: Historija arhitekture
 Arhitektura poslije 1850.godine (2)
 28
Bruno Taut, Stakleni Paviljon, Izložba u Kelnu, 1914.
Arhitekti 19.stoljeća uglavnoim su koristili staklo samo kao racionalni materijal. Bruno Taut je okazao njgovu novu primjenu u svom staklenom paviljonu za njemačku izložbu stakla. Želio je i istaknuti svoj stav u svijetu nad kojim se
nadvila sjena rata,
 praveći unutrašnjost u kojoj su bila ogledala i bojeno staklo. Od krova do stepenica, uključujući istklenu kaskadu koja je imala mjehuriće vode. Taut je kasnije razvio seriju fantastičnih skica kristala „kruna grada“,od kojih ni jedna nije bila izgrađena
.
Werkbund je imao velik utjecaj na
savremenu arhitekturu u Njemačkoj sve do 1933, i prvi predsjednik je
bio arhitekt iz Münchena, Theodor Fischer. On je bio kreator Gamisonskirche u Ulmu, bio
 je takođeuticajan učitelj mnogim arhitektima budućih naraštaja.
Werkbundova izložba održana u Kelnu nekoliko
sedmica prije izbijanja Prvog svjetskog rata, nudi pregled različitih arhitektonskih struja i vremena
. Henry
 
van de Velde pozvao je na snažniji
razvitak individualizma, i veću
orijentaciju prema zanatstvu. On jebioo prvaj Jugendstial i izgradio je Werkbundtheater za izložbu. Ova svojevrsna retrospektivna pozicijabila je uspješno opozvana od strane Hemana Mathesius-a, koji je smatrao da fokus treba biti naindustrijsku proizvodnju.Na Werkbund-ovoj izložbi u Kelnu 1914.godine, gdje je Bruno Taut podigao stakleni paviljon.
Postaljen na vijugavoj osnovi, objekat je imao kupolu napravljenu od staklenih ploča. Sa vrlo osjetljivom
vanjskom i unutr
ašnjom rasvjetom objekat je predstavljao kombinaciju njemačkog ekspresionizma sa
primjesama gotike. Tautova staklena arhitektura bila je inspirisana utopijskim stihovima Paol Schreebert-
a, čiji aforistički tekst veliča fasade paviljona njegovog priatelja
: Staklo nam donosi novo doba, doba cigledonjelo nam je samo bol.Godinu dana ranije, Bruno Taut je sagradio zaizložbu željeznih konstrukcija u Laipziguspomenik od željeza, za promoviranje novihmaterijala i oblika.
Umjesto historicističkih
ukrasa ili cvjetnih dekoracija Jugendstil,spomenik pokazaje veliko poštovanjematerijala.
Bruno Taut, Željezni objekat (
Iron Building),International Exhibition Leipzig, 1913 (na slici desno)
 
 
Amir Pa
šić: Historija arhitekture
 Arhitektura poslije 1850.godine (2)
 29
Walter Gropius i Adolf Meyer, Fabrika Fagos
, opšti pogled (gore) idetalj stepeništa (lijevo)Fabrika Fagus bila je prva Gropiusova važnija zgrada. Duga radionica
za izradu cipela, je ubjeđujuće, prekrasne jednostavnosti. I njoj on biraizmeđu nosive strukture i nenosive fasade, koja je građena kao zastor.
Utisak svijetlosti stvaraju ugaoni prozori
, čije vertikalne plohe izgledajukao da vise sa izbočenog vijenca. Obzirom da ispod njih nema stubova,
stepenište slobodno lebdi u svom staklenom tornju. Ovi elementi kao i
činjenica da jesvim dijelovima ove zgrade data ista važnost, stvara od
Fagusove fa
 brike stilistički model moderne arhitekture.
To su ta ista načela
primjenjena su kod fabrike cipela, Fagus u Alfeld der Leine, djelo arhitekata Adolf Meyer i Walter Gropius-a. To se s pravom smatra jednim od prvih ostvarenja
Modernističke
arhitekture u20.s
toljeću
. Do tada u Europi nije relaizovana tako jasna i`funkcionalna industrijsku zgrada u kojoj jesvaki
građevinski element bio bez šare.
 
Model za ove nove fabričke zgrade
sa svojim funkcionalnim,
tehničkim jezikom
 
 bili su američki si
losi i industrijske
zgrade, čija funkcionalnost je pokazala da ima iestetsku dimenziju. Objavljivanje Gropiusove zbirke američke "industrijske
arhitekture 'u Werkbund's
časopisu za
1913. dovela je do rasprostranjenog uvažavanjatih objekata.Isto tako u E
vropi su ostavili uticaj fabričke
zgrade s betonskim kosturima AlbertKahn-a i inženjera Ernest Ransome podignutih za industrijalaca Henry Ford's i njegovu novu fabrikuautomobila u Detroitu.
Ime Ford se još uvijek povezuje sa uspjehom u automobilskoj industriji u 20. stoljeću.
Njegoverevolucionarne privredne i društvene inicijative su bile združivanje proizvodnih zgrada bile su
revolucionarne. Ford Motor Company je počeo proizvodnju automobi
la 1903. Njegov recept za uspjeh jebio signal u svojoj modernosti: samo nekoliko masovno proizvedenih dijelovai bili potrebna su za
sklapanje svakog automobila. Stroga racionalnost koja je slijedila svaki zadatak, povećavala je podjelu
rada, a za rezultat je imao niske troškove proizvodnje i stvorio od Henry Forda jedanog od najuspješnijih
 proizvođača automobila njegovog doba. Relativno visoke plaće i kraći radni dan bili su osnovna
motivacija njegovim radnicima.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->