• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Εργαλεία Οργάνωσης και Επεξεργασία Υλικού Βιβλιοθηκών καιΑρχείων
Η εμφάνιση και η εδραίωση του Διαδικτύου έφερε ριζικές αλλαγές και ανακατατάξεις τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στην κοινωνία γενικότερα. Το ψηφιακό περιβάλλον έχει διεισδύσει πλέον σε όλους τους τομείςτης ανθρώπινης δραστηριότητας και διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο δράσης.Ο χώρος της πληροφόρησης δεν έμεινε ανεπηρέαστος από αυτό το γενικόκλίμα αλλαγών. Αντιθέτως, διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στηναξιοποίηση του νέου υλικού που παράγεται και διακινείται μέσω του Διαδικτύου.Αυτό γίνεται με την την προσαρμογή των παλιών εργαλείων και την ανάπτυξη νέων για την επεξεργασία και την οργάνωση του ψηφιακού υλικόυ. Τα νέαεργαλεία βασίζονται στα ήδη υπάρχοντα, αξιοποιούν την προηγούμενηερμπειρία και τεχνογνωσία, παράλληλα όμως στοχεύουν στο να ικανοποιήσουνάλλες ανάγκες και απαιτήσεις.Προς το παρόν το περιβάλλον της πληροφόρησης φαίνεται να διατηρεί μιαυβριδική μορφή. Παρόλο δηλαδή που υπάρχει ραγδαία αύξηση του ψηφιακούυλικού και μεγάλη διείσδυση του Διαδικτύου στην κοινωνική ζωή, το συμβατικόυλικό δε φαίνεται να υποχωρεί. Απεναντίας, συνεχίζει να διεκδικεί δυναμικά μιαθέση στο χώρο της πληροφόρησης κι αυτό δεν προβλέπεται να αλλάξει για τιςεπόμενες τουλάχιστον δεκαετίες. Έτσι, τα παλιά και τα νέα εργαλείααναπτύσσονται και χρησιμοποιούνται παράλληλα, αλληλοσυμπληρώνονται και επηρεάζονται αμφίδρομα.Το γεγονός αυτό δημιουργεί επιπλέον προβλήματα για το χώρο τηςπληροφόρησης αφού θα πρέπει να γίνει συνετή διαχείριση του υβριδικού αυτούπεριβάλλοντος με στόχο τη διατήρηση της ισορροπίας. Προκύπτουν θέματαόπως το κατά πόσο είναι σκόπιμο και εφικτό να επιμείνουν οι επαγγελματίεςτου χώρου στον παραδοσιακό τρόπο επεξεργασίας του υλικού, ή πόσο κοστίζει και αν είναι απαραίτητη η επανεκπαίδευση του προσωπικού των βιβλιοθηκών.
 
Εδώ επιχειρείται μια προσπάθεια παρουσίασης των εργαλείων εκείνων, πουέχουν σημαίνον ρόλο στην εξέλιξη της σύγχρονης βιβλιοθηκονομικήςπραγματικότητας.
Κατηγορίες των Νέων Εργαλείων
Τα νέα εργαλεία μπορούν να κατηγοριοποιηθούν με διάφορους τρόπους.Κατ’ αρχάς υπάρχουν τα αμιγώς νέα εργαλεία, τα εργαλεία δηλαδή πουδημιουργήθηκαν για το ψηφιακό υλικό και περιβάλλον και τα παλιά εργαλείαπου τροποποιήθηκαν και εξελίχθηκαν για να ανταποκριθούν στις νέες ανάγκες.Στη συνέχεια, μπορούμε να χωρίσουμε τα εργαλεία ανάλογα με τηβιβλιοθηκονομική επεξεργασία που εξυπηρετούν, σε εργαλεία βιβλιογραφικής ήθεματικής περιγραφής. Η διάκριση αυτή όμως δεν είναι αρκετά σαφής αφούείδαμε ότι τα μεταδεδομένα του ψηφιακού περιβάλλοντος περιλαμβάνουν πολύπερισσότερες πληροφορίες από ότι τα απλά βιβλιογραφικά στοιχεία.Μια πιο αναλυτική κατηγοριοποίηση μπορεί να γίνει ανάλογα με την υπηρεσίαπου προσφέρουν. Έτσι, έχουμε τις γλώσσες κωδικοποίησης, τα εργαλείαπεριγραφής και παραγωγής μεταδεδομένων, τα εργαλεία αναζήτησης, ταεργαλεία ταύτισης και τα εργαλεία θεματικής οργάνωσης. Ας δούμε ενδεικτικάμερικά από τα εργαλεία που περιλαμβάνει η κάθε κατηγορία
 Γλώσσες και σχήματα κωδικοποίησης
Η λογική της ανάλυσης της βιβλιογραφικής εγγραφής στα τυπικά δομικάτης στοιχεία και η κωδικοποίηση αυτών των στοιχείων αναπτύχθηκε στο χώροτων βιβλιοθηκών για την ανταλλαγή βιβλιογραφικών δεδομένων. Αποτέλεσμααυτής της προσπάθειας ήταν το MARC. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν και άλλες γλώσσες κωδικοποίησης για την αντιμετώπιση του ψηφιακού υλικού. Σήμερα ηεπικρατέστερη γλώσσα κωδικοποίησης στον Ιστό είναι η XML που αποτελεί απλοποίηση της παλαιότερης SGML.Ας δούμε όμως λίγα πράγματα για κάθε ένα από αυτά τα εργαλεία.
 
MARC- MARC XML
1
. Το MARC είναι μια διάταξη ανταλλαγήςβιβλιογραφικών εγγραφών που κωδικοποιεί τα βιβλιογραφικά στοιχεία με τημορφή πεδίων και υποπεδίων. Αναπτύχθηκε το 1965 από τη βιβλιοθήκη τουΚογκρέσου. Έκτοτε υπέστη διάφορες μετατροπές και εξελίξεις. Μια από τις πιοπρόσφατες τροποποιήσεις ήταν η δημιουργία του MARC21 το 1999. Το MARC 21περιλαμβάνει 5 επιμέρους διατάξεις. Τη βιβλιογραφική (bibliographic), τουςκαθιερωμένους τύπους (authorities), τις επικεφαλίδες (holdings), την ταξινόμηση(classification) και τις πληροφορίες για την κοινότητα (community).Το MARC υλοποιεί την κωδικοποίηση ISO 2709. Ωστόσο, το ISO 2709απευθύνεται σε μια συγκεκριμένη κοινότητα, τη βιβλιοθηκονομική. Με τηνεμφάνιση του Διαδικτύου προέκυψε η ανάγκη προσαρμογής του MARC στηνXML έτσι ώστε να μπορούν όλες οι κοινότητες να το εντοπίσουν στον ιστό. Έτσι,το 2002 η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου σε συνεργασία με το Research Library Group(RLG) και το Online Computer Library Center (OCLC) δημιούργησαν το MARCXML. Σκοπός ήταν να περάσει το MARC από την κωδικοποίηση ISO 2709 στηνκωδικοποίηση XML χωρίς απώλεια δεδομένων, έτσι ώστε να μπορεί η μετατροπή να γίνει και αντίστροφα από MARC XML σε MARC 2709. Στόχος είναι η ευελιξίακαι η επεκτασιμότητα για να μπορούν οι χρήστες να αξιοποιούν τα δεδομένα σεMARC όπως θέλουν.Η βάση του MARC XML είναι ένα απλό XML schema που περιλαμβάνει δεδομένα MARC. Έχει επεκτάσιμη αρχιτεκτονική και υποστηρίζει όλες τιςεπιμέρους διατάξεις του MARC. Η κωδικοποίηση του MARC σε XML επιτρέπει σεεγγραφές MARC να μετατραπούν σε άλλα σχήματα όπως το DC ή ναεπεκταθούν σε METS.Το MARC τροποποιείται για να προσαρμοστεί στο ψηφιακό περιβάλλον.Παράλληλα, νέα εργαλεία όπως το MODS και το MADS για τα οποία θαμιλήσουμε παρακάτω, αποτελούν εξελίξεις του MARC.
1
 http://www.loc.gov/standards/marcxml.Library of Cogrees, MARC XML.
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...