Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Bülent Öztürk, Batı Karadeniz'de Bir Antik Kent Kazısı Tios (Filyos), Arkeoloji Sanat Dergisi 127 (2008) 133-146

Bülent Öztürk, Batı Karadeniz'de Bir Antik Kent Kazısı Tios (Filyos), Arkeoloji Sanat Dergisi 127 (2008) 133-146

Ratings: (0)|Views: 10 |Likes:
Published by Bülent Öztürk

More info:

Published by: Bülent Öztürk on Nov 05, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/29/2013

pdf

text

original

 
133
BATI KARADENİZ’DE BİR ANTİK KENT KAZISI:
TIOS (FİLYOS)
İHSAN F. SÖNMEZ* - BÜLENT ÖZTÜRK**
* Klasik filolog.** Klasik filolog, Doktora öğrencisi, Marmara Üniversitesi, Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı.Konu üzerinde çalışmamıza müsaade eden ve gerekli ön bilgileri sağlamamıza yardımcı olan kazı başkanı Prof. Dr. Sü-mer ATASOY’a; fotoğraf arşivinden yararlandığımız Yard. Doç. Dr. Özkan ERTUĞRUL ve Öğr. Gör. Dr. Eser KOR-TANOĞLU’na teşekkür ederiz.
TIOS (FİLYOS): EXCAVATIONS AT AN ANCIENT CITY ON THE WESTERN BLACK SEAAbstract
The ancient city of Tios is located in the Filyos township of the Çaycuma District of Zonguldak province,in the western Black Sea region. The archaeological excavations at Tios were started with the co-opera-tion of the Museum of Karadeniz Ereğli and the Department of Archaeology, University of Trakya in thesummer of 2006, and continued in the summer of 2007, under the direction of Prof. Dr. Sümer ATASOY.The excavations are financed by the Governorship of Zonguldak and Ministry of Culture and Tourism.Visible remains of the ancient city – the coastal defensive walls, castle walls, aquaduct, theatre, defensivetower, vaulted gallery, a number of tombs and the port with its breakwaters – dated to the Roman andByzantine periods. Field work in 2007 included excavations at the acropolis, city centre, theatre andnecropolis, surface artefact collections were made, and geomagnetic studies were carried out. In the citycentre the remains of a nymphaeum, bath, and paved roads were partially uncovered; many small findswere made. In addition, work started on evaluating the Greek and Latin inscriptions of the city.
Key words:
Tios, Tieion, Ancient City, Filyos, Çaycuma, Zonguldak, Black Sea, Roman,Byzantine, Archaeology.
Özet
Tios Antik Kenti, Batı Karadeniz Bölgesi’nde, Zonguldak İli, Çaycuma İlçesi, Filyos Beldesi’nde bulun-maktadır. Zonguldak Valiliği İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği ile Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafın-dan desteklenen arkeolojik kazılar, Karadeniz Ereğli Müzesi ve Trakya Üniversitesi işbirliğinde, Prof.Dr. Sümer Atasoy’un başkanlığında yürütülmekte olup, 2006 yılında bitki örtüsü temizlik çalışmalarıve test sondajları olarak başlatılmış, 2007 yılında ise bilimsel kazılar şeklinde devam etmiştir.Antikkentten Roma ve Bizans devirlerine ait kale duvarları, liman surları, liman, iki mendirek, su kemeri,tiyatro, savunma kulesi, tonozlu galeri ve mezar kalıntıları görülebilmektedir. 2007 yılı çalışmaları; ak-ropol, kent merkezi, tiyatro ve nekropol alanındaki kazıları, yüzey araştırmasını ve jeomagnetik çalış-maları kapsamaktadır. Kent merkezinde bir nymphaeum, hamam ve taş döşeli yollar kısmen ortaya çı-karılmış; birçok küçük buluntu ele geçirilmiştir. Bunlara ek olarak kente ait Hellence ve Latince yazıt-ların değerlendirilmesine başlanmıştır.
Anahtar Sözcükler:
Tios, Tieion, Antik Kent, Filyos, Çaycuma, Zonguldak, Karadeniz, Roma,Bizans, Arkeoloji.
 
Tios Antik Kenti, Zonguldak’ın kuzeydoğu-sunda, Çaycuma İlçesi’ne bağlı bir sahil bel-desi olan Filyos’ta bulunmaktadır (Harita1). Bugüne kadar gözardı ve ihmal edilmişolan bu antik kent, burada başlayan bilim-sel arkeolojik kazılarla birlikte gün yüzüneçıkarılacak ve böylece önemini arttıracaktır.Kentin tarihine ilişkin antik kaynaklardanedinebildiğimiz bilgiler oldukça sınırlıdır.Bu bilgiler ışığında kentin M.Ö. 7. yy’da Ti-os adlı bir rahibin önderliğinde kurulan,Miletos kolonisi olduğunu öğrenmekteyiz;zira kentin taşıdığı “Tios” adı da kurucusun-dan gelmektedir.
1
 Ancak kent, söz konusukaynaklarda “Tieion” ve “Teion” adlarıyla daanılmaktadır. Kent, günümüzde kullanılan“Filyos” adını ise, yerleşimin hemen doğu-sunda denize dökülen Billaios Irmağı’ndanalmış olmalıdır.Tarihi boyunca, Herakleia Pontika (= Ereğli)ve Amastris’in (= Amasra) gölgesinde kalankent, M.Ö. 70 yılına kadar, bölgede bulu-nan çeşitli krallıklara bağlı olarak varlığınısürdürmüş; bu tarihte ise Romalılar tarafın-dan yıkılıp yağma edilmiştir. Daha sonra ye-niden inşa edilerek tüm Roma İmparatorlukDevri boyunca Roma eyaletlerine bağlı, bir
134
ticaret ve balıkçı kenti olarak yaşamına de-vam etmiştir. Bizans Devri’nde önemli birpiskoposluk merkezi hâline gelmiş olankent, Selçuklu ve Osmanlı devirlerinde gi-derek önemini yitirerek küçük bir balıkçıkasabasına dönüşmüş, bugün ise belde ola-rak hâlâ bu konumunu sürdürmektedir.19. yy’ın ikinci yarısından itibaren kentle il-gili çoğu yabancı araştırmacılar ve seyyahlartarafından olmak üzere arkeolojik, tarihsel,epigrafik ve nümizmatik araştırmalar yapıl-mış ve bu araştırmaların sonuçları yayım-lanmıştır;
2
fakat 2006 yılına kadar buradaherhangi bir bilimsel arkeolojik kazı çalış-ması yapılmamış, sadece yüzeyde görülenkalıntıların kayıtlara geçilmesi ile yetinil-miştir.
TIOS ANTİK KENTİARKEOLOJİK KAZILARI
Zonguldak Valiliği İl Özel İdaresi GenelSekreterliği ile Kültür ve Turizm Bakanlığıtarafından desteklenen arkeolojik kazılar,Karadeniz Ereğli Müzesi ve Trakya Üniversi-tesi işbirliğinde, Prof. Dr. Sümer Atasoy’unbaşkanlığında yürütülmekte olup, 2006 yı-
Harita 1: Roma Devri Bithynia Haritası, MAREK 2003.
 
lında bitki örtüsü temizlik çalışmaları vetest sondajları olarak başlatılmış, 2007 yı-lında ise bilimsel kazılar şeklinde devam et-miştir.2007 yılı kazı ekibinde 6 öğretim üyesi, 4uzman-arkeolog, 2 uzman-epigrafist ve 15arkeoloji-sanat tarihi öğrencisi bulunmakta-dır. Ekip üyeleri Trakya, Marmara, İstanbul,Eskişehir, Çanakkale, Uludağ ve Ege Üni-versiteleri mensuplarıdır. Ayrıca ekip içinde Avustralya Melbourne Üniversitesi’nden birkeramik uzmanı da görev almıştır.Filyos Beldesi’nin bulunduğu alanda antikkentten toprak üstü kalıntısı olarak; kale vesahil surları, su kemeri, tonozlu galeri, tiyat-ro, savunma kulesi ve mezarlara ait kalıntı-lar görülebilmektedir. Kentin ayrıca bir li-manı ve bugün tamamen su altında bulunaniki mendireği mevcuttur. Bu sene yapılançalışmalarda ise kısmen taş döşeli yollar, ha-mam ve
nymphaeum
olarak düşünülen mi-mari yapılar ile pek çok küçük buluntu or-taya çıkarılmıştır.
Akropol / Kale Tepesi:
İlk yerleşim yeri,kentin kuzeyindeki, denize dik olarak uza-nan Antik Tios Kenti’nin akropolü konum-daki Kale Tepesi üzerindedir (Resim 1d).Bugün burada, Orta Çağ kalesine ait duvar-lar ile Hellenistik-Roma devirlerine tarihle-nen bir kule kalıntısı bulunmaktadır (Resim1a). Kalenin duvarları 2003 yılında restoreedilerek yenilenmiştir.Bu sene yapılan kazı çalışmalarında ise birsarnıç ve altındaki platform (Resim 1c) ilekünk kalıntısı ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca,açılan bir sondajda (Resim 1b) Arkaik De-vir’e ait olabileceği düşünülen siyah figürlüçanak-çömlek parçaları ile Hellenistik, Ro-ma ve Bizans devirlerine ait çeşitli çanak-çömlek parçaları bulunmuştur.
Doğu Tepesi:
Kale Tepesi’nin doğusunda,bugün Elektronik-Radar Mevzi Komutanlı-ğı’nın yer aldığı Doğu Tepesi üzerinde yapı-lan yüzey araştırmalarında, mermer sütunve kaidesi, yazıtlı bir mezar steli, taş lahitlerve tuğla mezarlar olduğu tespit edilmiştir.
135
Harita 2: Tios Antik Kenti Haritası. (ROBERT 1937: 270, fig. 2)

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->