Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

1
CommentGo Back

Download

มลภาวะทางอากาศ

บทนำามลภาวะทางอากาศ

หรือ

มลพิษทางอากาศ

(Air Pollution)

หมายถึง ภาวะของอากาศที ่มีสารเจือปนอยู ใน ปริมาณที ่มากพอ และเป็นระยะเวลานานพอที ่จะทำาให้เกิดผลเสียตอสุขภาพ อนามัยของมนุษย์ สัตว์ พืช และวัสดุ ตางๆ สารดังกลาวอาจเป็นธาตุหรือสารประกอบ ที ่เกิดขึ นเองตามธรรมชาติหรือเกิดจากการกระทำาของมนุษย์หรือ อาจอยู ในรูปของก๊าซ หยดของเหลว หรืออนุภาคของแขงกได้ สารมลภาวะอากาศหลักที ่สำาคัญคือ ฝุ น ละออง

(SPM)

ตะกั ่ว

(Pb)

ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์

(SO

)

ก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจน

(NOx)

และก๊าซโอโซน

)

ระบบภาวะมลภาวะอากาศ

(Air pollution System)

มีสวนประกอบ

สวน ที ่มีความสัมพันธ์กัน คือแหลงกำาเนิดสารมลภาวะ

(Emission Sources)

อากาศหรือบรรยากาศ

(Atmosphere)

และผู ้รับผลเสียหรือผลกระทบ

(Receptor)

แสดงเป็นแผนภูมิความสัมพันธ์ดังรูป แผนภูมิที ่1 ระบบภาวะมลพิษทางอากาศ ที ่มา : http://www.aqnis.pcd.go.th/basic/pollution_basic.htm

(1)

แหลงกำาเนิดมลภาวะทางอากาศ

(Emission Sources)

เป็นแหลงกำาเนิดที ่กอให้เกิดมลภาวะทางอากาศ และระบายออกสู อากาศภายนอก โดยที ่ชนิดและปริมาณของสารมลภาวะอากาศที ่ถูกระบายออกสู อากาศขึ นอยู ๋กับ ประเภทของแหลงกำาเนิดสารมลภาวะอากาศ และวิธีการควบคุมการระบายสารมลภาวะอากาศ แหลงกำาเนิดมลภาวะทางอากาศ ได้แก

(2)

อากาศหรือบรรยากาศ

(Atmosphere)

เป็นสวนของระบบที ่รองรับสารมลภาวะอากาศที ่ถูกระบายออกจากแหลงกำาเนิดตางๆ และเป็นตัวกลาง

(Medium)

ให้สารมลภาวะอากาศที ่ถูกระบายออกสู อากาศ มีการแพร กระจายออกไป โดยมีปจจัยทางอุตุนิยมวิทยา เชน อุณหภูมิของอากาศ ความเรว และทิศทางกระแสลม รวมทั ่งลักษณะภูมิประเทศ เชน ภูเขา หุบเขา และอาคารบ้านเรือน เป็นตัวกำาหนดลักษณะการแพรกระจายของสารมลภาวะ ในอากาศ

(3)

ผู ้รับผลเสียหรือผลกระทบ

(Receptors)

เป็นสวนของระบบที ่สัมผัสกับสารมลภาวะในอากาศ ทำาให้ได้รับความเสียหาย หรืออันตรายโดยผู ้รับผลเสียอาจเป็นสิ ่งที ่มีชีวิต เชน คน พืช และสัตว์ หรือเป็นสิ ่งที ่ไมมีชีวิต เชนเสื อผ้า อาคาร บ้านเรือน วัสดุและสิ ่งกอสร้างตางๆ ความเสียหายหรือหรือผลกระทบที ่เกิดขึ น จะมีความรุนแรง มากหรือน้อย ขึ นอยู กับความเข้มข้น ของสารมลภาวะในอากาศและระยะเวลาที ่สัมผัส ผลกระทบจากมลภาวะทาง อากาศสามารถสรุปได้ดังตอไปนี  1.เป็นอันตรายตอสุขภาพของมนุษย์ โดยเฉพาะระบบหายใจ มะเรงผิวหนัง ระบบประสาท และอาจสะสมในเนื อเยื ่อรางกายมลสารแตละชนิดจะเป็นผลกระทบตอสุขภาพตางกัน 2.สารพิษที ่ระบายออกสู บรรยากาศ บางชนิดคงตัวอยู ในบรรยากาศได้เป็นเวลานาน และแพรกระจาย ออกไปได้ไกล บางชนิดเป็นปฏิกิริยาตอกันและเกิดเป็นสารใหมที ่เป็นอันตราย 3.ทำาให้เกิดฝนกรด โดยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ซึ ่งเกิดจากการเผาไหม้ของเชื อเพลิงที ่มีสารกำามะถัน เจือปน เมื ่อทำาปฏิกิริยารวมตัวกับนำ าและกลั ่นตัวเป็นฝน จะมีฤทธิ เป็นกรด ซึ ่งเป็นอันตรายตอสิ ่งมีชีวิตและสิ ่ง กอสร้าง4.ทำาให้เกิดปรากฏการณ์เรือนกระจก (Greenhouse Effect) เกิดจากก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ คาร์บอนไดออกไซด์ ก๊าซมีเทน ออกไซด์ของไนโตรเจน โอโซน และสารคลอโรฟลูออโรคาร์บอน (CFC) เมื ่อลอย ขึ นไปบนชั นบรรยากาศ จะปกคลุมมิให้รังสีความร้อนจากผิวโลกระบายขึ นสู บรรยากาศระดับสูงขึ นได้ ทำาให้เกิด การสะสมความร้อนของผิวโลก

ปัญหามลภาวะทางอากาศ

ปญหามลภาวะทางอากาศเป็นสวนหนึ ่งของปญหาสิ ่งแวดล้อมเป็นพิษ ซึ ่งนับวันจะทวีปญหาเพิ ่มขึ น และ ปจจุบันกจัดวาเป็นปญหาทางสิ ่งแวดล้อมของโลกที ่มีความสำาคัญยิ ่งในการควบคุมและปองกัน ทั งนี เป็นผลเนื ่อง มาจากจำานวนประชากรโลกที ่เพิ ่มขึ นอยางรวดเรวการนำาเทคโนโลยีที ่ทันสมัยมาใช้เป็นเครื ่องอำานวยความสะดวก แกมนุษย์ขบวนการผลิตทางอุตสาหกรรมที ่เพิ ่มขยายมากขึ นทั งประเภทและปริมาณโดยที ่ประเทศตางๆทั ่วโลกได้ หันมาสนใจการพัฒนาประเทศมาสู ระบบอุตสาหกรรมมากขึ น ทำาให้เกิดของเสียที ่ปลอยออกมาสู อากาศภายนอก จากโรงงานอุตสาหกรรมเป็นจำานวนมาก รวมทั งจำานวนยวดยานพาหนะบนท้องถนนที ่นับวาเป็นตัวการสำาคัญใน การทำาให้เกิดมลภาวะทางอากาศ จากควันเสียและก๊าซพิษในเขตเมืองหลวงของประเทศตางๆในชวง 60 ปที ่ผานมา ที ่อยู ในรูปของก๊าซชนิดตางๆมากขึ น (gaseous pollution) อันเป็นผลมาจากการใช้นำ ามัน และจากยวดยานพาหนะ บนท้องถนน ซึ ่งบางพื นที ่กประสบปญหามลภาวะทางอากาศจากโรงงานอุตสาหกรรม มลพิษทางอากาศที ่เกิดขึ นโดยควันนั นเป็นผลเนื ่องมาจากการเผาไหม้ที ่ไมสมบูรณ์ของถานหิน ที ่ใช้ใน บ้านเรือนและโรงงานอุตสาหกรรม สำาหรับออกไซด์ของซัลเฟอร์นั นสวนใหญจะเกิดจากการใช้ถานหิน และนำ ามัน ปโตรเลี ่ยมเป็นเชื อเพลิงจึงเกิดการศึกษาค้นคว้าหาแหลงพลังงานอื ่นที ่จะสามารถมาทดแทนและแก้ปญหามลพิษ ทางอากาศในชวงกอนป ค.ศ. 1900 ปริมาณการใช้นำ ามันปโตรเลี ่ยมเป็นเชื อเพลิงมีเพียงไมมากนัก แตในชวงหลังๆ ได้มีการเพิ ่มปริมาณใช้มากขึ นเรื ่อยๆ จนถึงปจจุบัน ซึ ่งมีผลให้มีปริมาณของออกไซด์ของซัลเฟอร์ที ่ถูกปลอยออก

3มามีปริมาณเพิ ่มมากขึ น และได้มีการนำาเอานำ ามันเบนซินและ นำ ามันดีเซลมาใช้ในยวดยานพาหนะ ซึ ่งทำาให้เกิดมล สารอันเป็นผลมาจากยวดยานพาหนะทางบกอันได้แกคาร์บอนมอนนอกไซด์ ไฮโดรคาร์บอน อัลดีไฮด์ ออกไซด์ ของไนโตรเจน และออกไซด์ของซัลเฟอร์ซึ ่งปญหาของมลพิษทางอากาศจะมากน้อยเพียงใด พิจารณาได้จากระดับ หรือปริมาณของมลสารในอากาศ

องค์ประกอบของอากาศ

อากาศบริสุทธิ ประกอบด้วยก๊าซไนโตรเจนร้อยละ 78.09 โดยปริมาตร และก๊าซออกซิเจน ร้อยละ 20.94โดยปริมาตร สวนที ่เหลืออีกร้อยละ 0.97 ประกอบด้วย ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ก๊าซฮีเลียม ก๊าซอาร์กอน ก๊าซคริป ตอน ก๊าซซีนอน ก๊าซอนินทรีย์และอินทรีย์ ซึ ่งจะมีปริมาณเปลี ่ยนแปลงไปตามสภาพการณ์และเวลา และสถานที ่ โดยประมาณ ร้อยละ 1-3 โดยปริมาตร ปริมาณไอนำ าเหลานี อาจจะอยู ในรูปของก๊าซหรือรวมตัวกันเป็นกลุ มเมฆ (could) หมอก (fog) หรือละอองไอนำ า (mist) ฝุ นละออง ซึ ่งมีขนาดตั งแตขนาดโมเลกุลจนหลายสิบไมครอน สำาหรับอากาศบริสุทธิ ตามชนบทสามารถที ่จะมีก๊าซ NO

, O

, SO

, CO และ NH

ประกอบอยู ได้ ก๊าซเหลานี จะมา จากขบวนการทางธรรมชาติ แตมีในปริมาณที ่น้อยมาก โดยปกติแล้วก๊าซเหลานี ถูกจัดวาเป็นมลสารที ่ทำาให้เกิด มลพิษทางอากาศ

แหล่งกำาเนิดสารมลพิษทางอากาศ

แหลงกำาเนิดมลพิษทางอากาศโดยทั ่วไปแบงออกเป็น 2 แหลง ด้วยกันคือ

1. แหล่งกำาเนิดที เกิดจากการกระทำาของธรรมชาติ (Natural Sources)

เป็นแหลงกำาเนิดที ่กอให้เกิดสารมลพิษอากาศตามกระบวนการทางธรรมชาติ ไมมีการกระทำาของมนุษย์เข้าไปเกี ่ยวข้องแตอยางใด เชน ภูเขาไฟระเบิด ไฟปา ทะเล และมหาสมุทร ซึ ่งเป็นแหลงกำาเนิดของละอองเกลือ เป็นต้น 1.1 ภูเขาไฟภูเขาไฟ เป็นแหลงที ่กอให้เกิดมลพิษโดยทางธรรมชาติ มักจะปลอยสารมลพิษได้แก ฟลูม ควันหรือ แก๊สตางๆ เชน SO

, H

S, CH

ฯลฯ1.2 ไฟไหม้ปาไฟไหม้ปา เป็นการเกิดขึ นโดยธรรมชาติโดยเฉพาะในฤดูร้อนซึ ่งอากาศในบรรยากาศมีอุณหภูมิ สูงและการเสียดสีของต้นไม้ใบหญ้าที ่อยู ในปาทำาให้เกิดการลุกไหม้เป็นไฟขึ น สารมลพิษที ่อาจปลอยออกมาจาก การเกิดไฟไหม้ปา ได้แกควัน เถ้า หรือแก๊สตางๆ เชน CO, NO

, HC, SO

เป็นต้น1.3 การเนาเป อยและการหมัก การเนาเป อยและการหมักสารอินทรีย์หรือสารอนินทรีย์โดยจุลินทรีย์หรือปฏิกิริยาเคมีอาจทำาให้เกิดสารมลพิษออกสู บรรยากาศ ได้แกออกไซด์ของคาร์บอน แอมโมเนีย ไฮโดรเจนซัลไฟต์ 1.4 การฟุ งกระจายการฟุ งกระจาย ของดิน เมลดพืช สปอร์หรือเกสรของพืชอาจกอให้เกิดการปลอยสารมลพิษในรูป ของอนุภาคของของแขง เชน ฝุ น เปลือกของเมลดพืช หรือการฟุ งกระจายของนำ าทะเลหรือนำ าในมหาสมุทร อาจกอ