• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
The Project Gutenberg EBook of Ethica, by Benedictus de SpinozaThis eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and withalmost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away orre-use it under the terms of the Project Gutenberg License includedwith this eBook or online at www.gutenberg.netTitle: EthicaIn meetkundigen trant uiteengezet, vertaald, ingeleid en toegelichtdoor Jhr. Dr. Nico van Suchtelen Author: Benedictus de SpinozaRelease Date: March 29, 2005 [EBook #15497]Language: DutchCharacter set encoding: ISO-8859-1*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ETHICA ***Produced by Miranda van de Heijning, Tony Browne and the OnlineDistributed Proofreading Team.BENEDICTUS DE SPINOZAETHICAVERTAALD, INGELEID EN TOEGELICHT DOORJHR. DR. NICO VAN SUCHTELENMET 2 PORTRETTENETHICAWERELDBIBLIOTHEEKONDER LEIDING VAN L. SIMONS.
 
UITGEGEVEN DOOR DE MAATSCHAPPIJ VOOR GOEDE EN GOEDKOOPE LECTUUR.AMSTERDAMBENEDICTUS DE SPINOZAETHICAIN MEETKUNDIGEN TRANT UITEENGEZETVERTAALD, INGELEID EN TOEGELICHT DOOR Jhr. Dr. NICO VAN SUCHTELENMET 2 PORTRETTENGEDRUKT TER DRUKKERIJ "DE DEGEL," AMSTERDAM[Illustratie: SPINOZA op 33- of 34 jarigen leeftijd(Schilder onbekend)]* * * * *VOORWOORD* * * * *Baruch, later genaamd Benedictus de Spinoza (de Espinoza) werdden 24sten November 1632 te Amsterdam geboren. Zijn oudersbehoorden beiden tot een naar Holland uitgeweken geslacht vanPortugeesche Joden. Van zijn zevende jaar af werd hij opgevoed opde Talmoed-Thora-school, waar hij onderwezen werd in deHebreeuwsche taal, schriftgeleerdheid en filosofie, alsook in hetSpaansch; de laatste jaren onder leiding van den bekenden rabbijnMorteira. Zijn buitengewone scherpzinnigheid trok reeds vroeg deaandacht zijner leermeesters en deed hen groote verwachtingenomtrent hem koesteren, maar al spoedig bracht zij hem in botsingmet het dogmatisch wetsgeloof. Het conflict werd steeds scherper,en ofschoon men den jongen geleerde herhaaldelijk, zoowel doorbedreiging als door beloften (een jaargeld van duizend gulden dathem werd aangeboden op voorwaarde dat hij zich althans uiterlijkaan de kerk zou onderwerpen, werd door hem van de hand gewezen)voor het Jodendom trachtte te behouden, verwekten zijn kritiek enverzet tenslotte zulk een ergernis dat hij den 27sten Juli 1656plechtiglijk door den banvloek uit de Joodsche gemeenschap werdgestooten. Een tijd lang was de uitgebannen Jood nu huisgenoot enleerling van den katholieken medicus Dr. Franciscus van denEnden, een hoogst bekwaam man doch berucht vrijgeest, die een
 
gunstig bekende en druk bezochte Latijnsche school bestuurde.Spinoza, die tot dusver slechts de Joodsche wetenschappenbeoefend had, werd door hem in het Latijn onderwezen en tevensgrondig ingewijd in de filosofie van Descartes en deverschillende natuurwetenschappen. Bij van den Enden, en ookonder de Collegianten (Doopsgezinden) wier vergaderingen hijherhaaldelijk bezocht, ontmoette hij zijn eerste vrienden enaanhangers; voor welken kleinen kring hij tusschen 1658 en 1660de "Korte Verhandeling van God, de Mensch en deszelfs welstand"schreef, een werk dat als het eerste ontwerp der Ethica is tebeschouwen. Het werd door de vrienden als handschrift voorgelezenen besproken (evenals later de brieven van den wijsgeer onder hencirculeerden) en verscheen eerst na zijn dood in druk. In denlaatsten tijd van zijn verblijf bij van den Enden, toen hij zijnleermeester bij diens onderwijs behulpzaam was, schreef hijwaarschijnlijk ook het onvoltooid gebleven "Tractatus deIntellectus Emendatione" (Verhandeling over de verbetering desVerstands) waarin de schoone inleiding over de redenen die hemnoopten zijn leven aan de wijsbegeerte te gaan wijden[V1]. Hetschijnt dat het gestook der teleurgestelde en verbitterderabbijnen Spinoza aanleiding gaf Amsterdam te verlaten; misschienook dreef hem behoefte aan minder drukke omgeving: in 1661althans vestigde hij zich in Rijnsburg. Hier schreef enpubliceerde hij (1663) een ten behoeve van een leerlinggeschreven verhandeling over de beginselen der filosofie vanDescartes (Principia philosophiae cartesianae) met een aanhangsel"Cogitata metaphysica" (Metaphysische overdenkingen). In 1663verhuisde hij naar Voorburg, vandaar trok hij in 1669 naar DenHaag, waar hij tot zijn dood, den 21sten Februari 1677 bleef.[Voetnoot 1: De vertaling dier inleidende beschouwing doe ik aande Ethica voorafgaan.]Ofschoon Spinoza's leven niet z eenzaam en teruggetrokken was
��
als men vroeger meende--hij onderhield omgang, soms zeer drukkenomgang, met tal van personen, waaronder verscheidene geleerde enaanzienlijke lieden, die het gezelschap van den diepzinnigen,maar bescheiden en beminnelijken denker gaarne zochten--bleef hijtoch zeldzaam onafhankelijk van menschen en omstandigheden. Alwas zijn leer volstrekt niet asketisch, in de praktijk stelde hijzich met uiterst weinig tevreden. Zijn karig levensonderhoudverdiende hij met het slijpen van brilleglazen en lenzen, in welkambacht hij, naar het oordeel van mannen als Christiaan Huygens,een groote bedrevenheid bezat. Een jaargeld, hem door eenbewonderaar aangeboden, weigerde hij en eerst toen het hem alslegaat werd vermaakt, aanvaardde hij er een klein gedeelte van.Ook een Fransch jaargeld wilde hij niet aannemen. Hetprofessoraat te Heidelberg, hem in 1673 door den keurvorst KarlLudwig van de Palts aangeboden, sloeg hij af. Alle hebzucht,ijdelheid en eerzucht waren hem vreemd. Maar ook alle valschebescheidenheid. Als hij zijn vrienden verzocht toch vooral zijnleer niet aan de groote klok te hangen en er in 1675, na eenverwoede agitatie der geestelijkheid en der Cartesianen, vanafzag de Ethica nog tijdens zijn leven te publiceeren, zoo washet geen bescheidenheid en nog minder vrees die hem daartoebewogen. Door de publicatie in 1670 van zijn "Tractatustheologico-politicus" (Godgeleerd-staatkundig vertoog), een werkwaarvan ieder wist, hoewel het anoniem verscheen, dat hj de
�
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...