Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword or section
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
6_2_akiskan_iletici_cihazlar

6_2_akiskan_iletici_cihazlar

Ratings: (0)|Views: 2 |Likes:
Published by bilsenbesergil

More info:

Published by: bilsenbesergil on Dec 26, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/04/2013

pdf

text

original

 
1
6. AKI
Ş
KANLARIN TA
Ş
INMASI
(Ref. e_makaleleri)
 6.2. Ak 
ı
ş
kan
İ
letici Cihazlar; Pompalar, Fanlar, Kompresör-ler
 Ak
ı
ş
kanlar pompalar, fanlar ve kompresörlerle hareket ettirilirler. Bunlar ak
ı
ş
kan
ı
nmekanik enerjisini art
ı
ı
r; enerjideki art
ı
ş
h
ı
z
ı
n, bas
ı
nc
ı
n veya ak
ı
ş
kan
ı
n yüksekli-
ğ
ini art
ı
rmada kullan
ı
l
ı
r. Enerji eklenmesinde en yayg
ı
n iki yöntem, d
ı
ş
kuvvetlerlepozitif yer de
ğ
i
ş
tirme ve santrifüj etkidir. Bu yöntemlerle iki s
ı
n
ı
f ak
ı
ş
kan itici cihazdizayn edilmi
ş
tir; bunlar ak
ı
ş
kana,
Do
ğ
rudan bas
ı
nç uygulayan (pozitif yerde
ğ
i
ş
tirme) cihazlar,
Tork uygulayarak dönme sa
ğ
layan (santrifüj pompalar, blowerler vekompresörler) cihazlard
ı
r.Pozitif-yerde
ğ
i
ş
tirmeli cihazlarda kuvvet, bir silindir içindeki pistonla (pistonlupompalar), veya dönen bas
ı
nç elemanlar 
ı
yla (döner pozitif yerde
ğ
i
ş
tirmeli pompa-lar) sa
ğ
lan
ı
r."Pompa, fan, blower, kompresör" sözcükleri her zaman yerli yerinde kullan
ı
lmaz.Örne
ğ
in, "hava pompas
ı
" ve "vakum pompas
ı
" bir gaz
ı
n s
ı
k
ı
ş
t
ı
ı
lmas
ı
nda yararla-n
ı
lan cihazlard
ı
r. Genel olarak pompa "bir ak
ı
ş
kan
ı
hareket ettiren", fan, blower,kompresör ise "bir gaza enerji veren" sistemlerdir. Fanlar, aç
ı
k alana veya geni
ş
 kanallara büyük hacimlerde gaz bo
ş
alt
ı
r; dü
ş
ük-h
ı
zl
ı
döner cihazlard
ı
r ve birkaç insu bas
ı
nc
ı
yarat
ı
rlar. Blowerler yüksek-h
ı
zl
ı
döner cihazlard
ı
r, pozitif yerde
ğ
i
ş
tirme veya santrifüj kuvvet kullan
ı
rlar; yarat
ı
lan en yüksek bas
ı
nç 35 lb
/in
2
dir. Kompresörler 35 lb
/ in
2
den binlerce atmosfere kadar ç
ı
kan bas
ı
nçlar verir.Santrifüj veya turbo kompresörler bas
ı
nc
ı
100 lb
/ in
2
ye kadar ç
ı
kar 
ı
rlar.Pompalar ve fanlarda ak
ı
ş
kan
ı
n yo
ğ
unlu
ğ
u önemli derecede de
ğ
i
ş
mez ve s
ı
k
ı
ş
t
ı
-
ı
lamayan-ak
ı
ş
kan teorisi geçerlidir. Blowerler ve kompresörlerde yo
ğ
unluk art
ı
ş
ı
 çok büyüktür; bunlar s
ı
k
ı
ş
t
ı
ı
labilen-ak
ı
ş
kan teorisine uyar.Bu cihazlar 
ı
n hepsinde ak
ı
ş
kapasitesi (belirli bir yo
ğ
unlukta birim zamandakivolumetrik ak
ı
m), güç ve mekanik verim önemlidir. Kullan
ı
m amac
ı
na uygunluk vebak
ı
m kolayl
ı
ğ
ı
da önemli özelliklerdir.
 
2
Temel
İ
lkeler
Bir ak
ı
ş
kan
ı
n boru veya kanaldan hareketi detayland
ı
ı
ld
ı
ğ
ı
nda alt
ı
yöntemle kar-
ş
ı
la
ş
ı
l
ı
r:1. Santrifüj kuvvetle2. Mekanik olarak veya di
ğ
er ak
ı
ş
kanlar yoluyla hacimsel yerde
ğ
i
ş
tirmeyle3. Mekanik impulsla4. Di
ğ
er bir ak
ı
ş
kandan momentum transferiyle5. Elektromagnetik kuvvetle6. A
ğ
ı
rl
ı
kla (gravite) hareket Ak
ı
ş
kan
ı
n fiziksel özelliklerine ba
ğ
l
ı
olmaks
ı
z
ı
n (s
ı
k
ı
ş
t
ı
ı
labilir veya s
ı
k
ı
ş
t
ı
ı
lamaz)bu alt
ı
yöntem, ak
ı
ş
kan
ı
n ta
ş
ı
nmas
ı
ndaki tüm gerekli bilgileri içerir.
(1) Santrifüj Kuvvet Uygulanmas
ı
:
Ak
ı
ş
kana santrifüj kuvvetlerinin uygulanmas
ı
 ile kinetik enerjisinin artt
ı
ı
lmas
ı
ve bu kinetik enerjinin, ak
ı
ş
kan
ı
n h
ı
z
ı
n
ı
verimli bir 
ş
ekilde dü
ş
ürerek bas
ı
nca dönü
ş
türülmesi
ş
eklinde aç
ı
klanabilir. Pompalar vekompresörlerin büyük bölümü bu ilkeye göre çal
ı
ş
ı
r. Mekanik implus ve santrifüjkuvvetin birlikte uygulanmas
ı
yla ak
ı
ş
kan
ı
n bas
ı
nc
ı
n
ı
artt
ı
ran cihazlar, eksenselak
ı
ş
l
ı
pompa ve kompresörlerdir. Bu cihazlarda ak
ı
ş
kan, cihaz
ş
aft
ı
na paralelhareket eder; hareketi s
ı
ras
ı
nda bir seri duran veya dönen parçalar 
ı
n aras
ı
ndangeçer. Döner hareket yapan mekanik parçalar taraf 
ı
ndan verilmi
ş
olan ivmelerleak
ı
ş
kan
ı
n eksen boyunca h
ı
z
ı
artar. Bunun sonucu olarak eksen boyunca bir ba-s
ı
nç profili olu
ş
ur. Cihaz içinde her bir kademedeki net bas
ı
nç art
ı
ş
ı
, iki etkenin(santrifüj kuvvet+mekanik olarak itici kuvvet) mü
ş
terek sonucudur.Santrifüj kuvvetlerine dayanarak ak
ı
m ileten ekipmanlar 
ı
n a
ş
a
ğ
ı
da belirtilen 4özelli
ğ
i vard
ı
r: (a) ç
ı
k
ı
ş
ak
ı
m
ı
nda titre
ş
im ve sal
ı
n
ı
mlar yoktur, (b) bu tip ekipman-lar hemen her kapasite için dizayn edilebilirler; uygulamada bir kapasite s
ı
n
ı
rla-mas
ı
ile kar 
ş
ı
la
ş
ı
lmaz, (c) sabit h
ı
z i
ş
letmesinde bile geni
ş
bir bas
ı
nç ve kapasitebölgesinde verimli çal
ı
ş
abilir, (d) ç
ı
k
ı
ş
bas
ı
nc
ı
ak
ı
ş
kan
ı
n yo
ğ
unlu
ğ
unun bir fonksi-yonudur.
(2) Hacimsel Yer De
ğ
i
ş
tirme:
Bir hacimdeki ak
ı
ş
kan
ı
n yerini, ba
ş
ka bir madde-nin almas
ı
veya bu i
ş
lemin mekanik olarak yap
ı
lmas
ı
ile ak
ı
ş
kan
ı
n yer de
ğ
i
ş
tirme-si yöntemidir. Bu yöntem pistonlu pompa ve kompresörlerde, diyaframl
ı
sistem-
 
3lerde, haval
ı
kald
ı
rma sistemlerinde, asit transfer tanklar 
ı
nda, döner vanalar veyadi
ş
li tip vanalarda uygulan
ı
r.Hacimsel yer de
ğ
i
ş
tirmeli ak
ı
m iletim cihazlar 
ı
çok çe
ş
itli oldu
ğ
undan bunlar 
ı
nortak özelliklerinin toplanmas
ı
zordur, ancak baz
ı
özellikler büyük bir ço
ğ
unluk içindo
ğ
rudur: (a) yüksek bas
ı
nç için uygundurlar, (b) ç
ı
k
ı
ş
ak
ı
mlar 
ı
nda bir titre
ş
im vesal
ı
n
ı
m mutlaka vard
ı
r; bunun önlenmesi isteniyorsa sal
ı
n
ı
m söndürücü cihazlar 
ı
nkonulmas
ı
gerekir, (c) mekanik yap
ı
lar 
ı
ndan dolay
ı
kapasite k
ı
s
ı
tlamalar 
ı
vard
ı
r,(d) dü
ş
ük ak
ı
mlarda daha verimli çal
ı
ş
ı
rlar.
(3) Mekanik
İ
mpuls (
İ
tici Kuvvet) Uygulamas
ı
:
Ak
ı
ş
kana mekanik olarak iticikuvvet uygulanmas
ı
, genel olarak di
ğ
er uygulamalarla birarada görülür. Santrifüjkuvvet uygulamas
ı
nda bunun örne
ğ
i verilmi
ş
tir. Türbinler ve rejeneratif pompalar bu yöntemin uyguland
ı
ğ
ı
cihazlard
ı
r.
(4) Di
ğ
er Bir Ak
ı
ş
kandan Moment Ta
ş
ı
nmas
ı
:
Bir ak
ı
ş
kan
ı
n ivmesini artt
ı
rarakkazan
ı
lan momentumun di
ğ
er bir ak
ı
ş
kana iletilmesidir. Jetler veya ejektörler bumetodun uyguland
ı
ğ
ı
cihazlard
ı
r. Bu yönteme dayal
ı
ekipmanlar korozif maddele-rin iletilmesi ve transferi, baz
ı
maddelerin derinliklerden çekilmesinde ve vakumyarat
ı
lmas
ı
nda kullan
ı
l
ı
r.Bu tip cihazlar 
ı
n verimi normalde dü
ş
üktür. Momentinden yararlan
ı
lacak ak
ı
ş
ka-n
ı
n hava veya buhar olmas
ı
halinde bu ekipmanlar 
ı
n verimi di
ğ
er gruptakilerdenbir kaç kat daha dü
ş
üktür. Di
ğ
er taraftan hareketli parçalar 
ı
n
ı
n olmamas
ı
, yap
ı
la-
ı
ndaki ve kurulmalar 
ı
ndaki basitlikleri, zorlay
ı
c
ı
 
ş
artlarda kullan
ı
mlar 
ı
n
ı
çekicik
ı
labilmektedir.
(5) Elektromagnetik Kuvvet Uygulamas
ı
:
Ço
ğ
unlukla erimi
ş
metallerde oldu
ğ
ugibi ak
ı
ş
kan
ı
n iyi bir elektrik iletken oldu
ğ
u durumlarda ak
ı
m yolunda yarat
ı
lacakbir magnetik alan, ak
ı
ş
kan
ı
n ta
ş
ı
nmas
ı
için bir itici güç olmaktad
ı
r. Bu ilke üzerinegeli
ş
tirilmi
ş
pompalar, nükleer santrallarda
ı
s
ı
iletim s
ı
v
ı
lar 
ı
n
ı
n iletilmesinde kulla-n
ı
labilmektedir.
Terimler
Herhangi bir ak
ı
ş
kan ileten cihaz
ı
n yapt
ı
ğ
ı
kullan
ı
labilir i
ş
, iki terimle tan
ı
mlan
ı
r:
Cihaz içinden geçen ak
ı
ş
kan
ı
n zaman birimindeki miktar 
ı
,
Cihazdan hemen önce ve sonra ölçülen bas
ı
nç fark
ı
n
ı
n, ak
ı
ş
kan
ı
n s
ı
v
ı
 yüksekli
ğ
i cinsinden ifadesi.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->