Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword or section
Like this
0Activity
P. 1
polimer_uniteleri

polimer_uniteleri

Ratings: (0)|Views: 28|Likes:
Published by bilsenbesergil
Bilsen Beşergil
Bilsen Beşergil

More info:

Published by: bilsenbesergil on Dec 27, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/13/2015

pdf

text

original

 
1
PETROK 
İ
MYA KOMPLEKS
İ
 3. POL
İ
MER ÜN
İ
TELER 
İ
 
Polimer endüstrisinin, 1839'da Goodyear'in vulkanizasyon i
ş
lemini bulmas
ı
ylaba
ş
lad
ı
ğ
ı
söylenebilir. Hevea kauçu
ğ
u, baz
ı
kullan
ı
m alanlar 
ı
bulunmas
ı
na ra
ğ
-men, vulkanizasyon i
ş
lemi ile önemli bir ham madde oldu. Otomobil endüstrisininbüyümesiyle kauçu
ğ
a olan talep h
ı
zla artt
ı
.1912'de izoprenin polimerizasyonu ile ba
ş
layan sentetik ürünler üzerindeki çal
ı
ş
-malar 20. Yüzy
ı
l
ı
n ‘Sentetikler Yüzy
ı
l
ı
’ olarak tan
ı
mlanmas
ı
na neden olan çokçe
ş
itli yapay polimerlerin elde edilmesiyle sürdürüldü. Günümüzde elimizin alt
ı
n-daki hemen hemen her malzeme herhangi bir tür polimerle ili
ş
ki içindedir.
TEMEL POL
İ
MER ÜRÜNLER 1. Polietilen
Polietilen süt beyaz
ı
ve yar 
ı
 
ş
effaf bir termoplastiktir; etilenin polimerizasyonuylaüretilir. Polimerizasyon i
ş
lemi, uygulanan prosese göre radikal, anyonik veyakatyonik mekanizma üzerinden yürür; elde edilen polimerler birbirinden farkl
ı
özel-likler gösterir.
H
2
CH
2
CCH
2
H
2
Cnnkatalizör 
 Polietilenin mekanik özellikleri polimer zincirlerinin uzunlu
ğ
una ve dallanma dere-celerine, kristal yap
ı
ya ve molekül a
ğ
ı
rl
ı
ğ
ı
na göre de
ğ
i
ş
ir. K
ı
sa zincirli ürünler k
ı
ı
lgan ve waks yap
ı
l
ı
d
ı
r, uzun zincirli yap
ı
lar sert plastiklerdir. Poliolefinin yo
ğ
un-lu
ğ
u artt
ı
kça yumu
ş
ama noktas
ı
, bulan
ı
kl
ı
k ve ya
ğ
lara dayan
ı
kl
ı
l
ı
k özellikleri deartar.
 
2Polietilenler mekanik özelliklerine ba
ğ
l
ı
olarak a
ş
a
ğ
ı
da belirtilen s
ı
n
ı
flara ayr 
ı
l
ı
rlar,
Ultra yüksek molekül a
ğ
ı
rl
ı
kl
ı
polietilen (UHMWPE),
Yüksek yo
ğ
unluklu polietilen (HDPE),
Alçak yo
ğ
unluklu polietilen (LDPE),
Lineer alçak yo
ğ
unluklu polietilen (LLDPE).UHMWPE s
ı
n
ı
ı
na giren polietilenlerin molekül a
ğ
ı
rl
ı
klar 
ı
milyonlarlar seviyesin-dedir. Yüksek molekül a
ğ
ı
rl
ı
klar 
ı
n
ı
n anlam
ı
polimer zincirlerinin kristal yap
ı
içindeçok s
ı
k
ı
bir biçimde yerle
ş
ti
ğ
i veya paketlendi
ğ
idir, polimer çok serttir. UHMWPEmetallosen genellikle katalizörlerle üretilir.HDPE’nin yo
ğ
unlu
ğ
u 0.94-0.97 g/cm
3
aras
ı
nda de
ğ
i
ş
ir, molekül morfolojisiLDPE’den farkl
ı
d
ı
r; uzun karbon zincirleri üzerinde dallanmalar yok denecek ka-dar azd
ı
r, dolay
ı
s
ı
yla kristalin (veya yar 
ı
-kristalin) bir polimerdir; dolay
ı
s
ı
yla molemoleküler kuvvetler 
ş
iddetlidir ve polimerin gerilme kuvveti yüksektir. Dallanmala-
ı
n belirli seviyeler alt
ı
nda tutulmas
ı
özel katalizörlerle (örne
ğ
in,Ziegler-Natta katalizörleri gibi) ve reaksiyon ko
ş
ullar 
ı
yla sa
ğ
lan
ı
r. Yap
ı
sal özellikleri HDPE’nindaha s
ı
k
ı
, sert, ve kuvvetli olmas
ı
n
ı
sa
ğ
lar; kullan
ı
m alanlar 
ı
aras
ı
nda darbeyedayan
ı
kl
ı
tanklar, paketleme malzemeleri, borular, v.s. say
ı
labilir.LDPE’nin yo
ğ
unlu
ğ
u 0.91-0.93 g/cm
3
aras
ı
nda de
ğ
i
ş
ir, polimer zincirlerinde bulu-nan fazla uzun dallanmalar nedeniyle amorf yap
ı
dad
ı
r, esnektir, kopmaya kar 
ş
ı
 çok dirençlidir ve kimyasal maddelerden etkilenmez; moleküller aras
ı
kuvvetler zay
ı
ft
ı
r ve dipol-tesirle olu
ş
an dipol etkile
ş
imi dü
ş
üktür. Bu özellikler polimeringerilme kuvvetinin dü
ş
ürür, çekilebilirli
ğ
inin (ductilite) yükseltir. HDPE serbestradikal polimerizasyonuyla üretilir. LDPE talebi en fazla olan polimerlerden biridir;ucuzdur,
ş
i
ş
e, valiz, dondurulmu
ş
yiyecek paketleri, oyuncaklar, v.s. gibi pek çokplastik ürünün elde edilmesinde kullan
ı
l
ı
r. LLDPE do
ğ
rusal yap
ı
l
ı
d
ı
,k
ı
sa dallanma-lar vard
ı
r, uzun-zincirli olefinlerle etilenin kopolimerizasyonuyla elde edilir.Polietilen kokusuzdur, pelletler halinde sat
ı
l
ı
r, çok çe
ş
itli ürünlere dönü
ş
türülür,inert ve kararl
ı
d
ı
r, kimyasal maddelere dayan
ı
kl
ı
d
ı
r. En yayg
ı
n kullan
ı
m alan
ı
filmüretimidir.
 
3Polietilenler, türüne göre baz
ı
katk
ı
maddeleri içerir,
Stabilizasyon katk
ı
maddeleri; polimerin son ürün haline dönü
ş
türülmesive depolanmas
ı
s
ı
ras
ı
nda yap
ı
ş
ma ve jelle
ş
mesini önler,
Kayd
ı
ı
c
ı
; sürtünme katsay
ı
s
ı
n
ı
ş
ürerek film üretiminde polimere esnek-lik kazand
ı
ı
r ve filmin metal yüzeylere yap
ı
ş
mas
ı
n
ı
önler,
Anti-blokla
ş
ma katk
ı
maddesi; polimerin özellikle büyük filmler üretimindeblokla
ş
mas
ı
n
ı
engelleyerek üretimi kolayla
ş
t
ı
ı
r,
Ultraviole (UV) katk
ı
maddeler; özellikle sera filmleri gibi güne
ş
 
ı
ş
ı
ğ
ı
alt
ı
n-daki kullan
ı
mlarda filmin kullan
ı
m süresini uzat
ı
r.
a. Yüksek Bas
ı
nç Polietileni; LDPE
ş
ük yo
ğ
unluklu polietilen (LDPE) yüksek bas
ı
nçta (1000-3000 atm.) ve 70-200
0
C s
ı
cakl
ı
kta, katalizörsüz ko
ş
ullarda üretilir; reaksiyonlar serbest radikal zincir mekanizmas
ı
üzerinden yürür. Serbest radikal ba
ş
lat
ı
c
ı
oksijen veya organik bir peroksittir. (Reaksiyon mekanizmas
ı
için Bak. I. 1.3.2. Zincir ReaksiyonuPolimerizasyonu; a. Serbest Radikal Polimerizasyonu.)Yüksek bas
ı
nç teknolojilerinde genellikle kar 
ı
ş
t
ı
ı
c
ı
l
ı
bir otoklav veya bir tüplü re-aktör kullan
ı
l
ı
r (
Ş
ekil-3.4). Proseste etilen gaz
ı
iki-kademeli bir kompresörde1000-3400 atmosfere s
ı
k
ı
ş
t
ı
ı
larak bas
ı
nçland
ı
ı
l
ı
r; yüksek bas
ı
nç, kat
ı
lma-polimerizasyon mekanizmas
ı
n
ı
kolayla
ş
t
ı
ı
r. S
ı
k
ı
ş
t
ı
ı
lm
ı
ş
etilen otoklava (veyatüplü reaktöre) verilir; burada oksijen veya benzoil peroksit gibi bir serbest-radikalba
ş
lat
ı
c
ı
yla kar 
ı
ş
t
ı
ı
l
ı
r. Olu
ş
acak polimerin molekül a
ğ
ı
rl
ı
ğ
ı
bir zincir transfercimadde (propan veya di
ğ
er alkanlar) ilavesiyle kontrol alt
ı
nda tutulur.Polimerizasyon reaksiyonu çok ekzotermiktir, dolay
ı
s
ı
yla fazla miktarlarda
ı
s
ı
 ç
ı
kar;
ı
s
ı
n
ı
n etilenin parçalanmas
ı
na (karbon, hidrojen ve metan) neden olmamas
ı
 için s
ı
cakl
ı
k çok yak
ı
ndan izlenmeli ve gereken önlemler al
ı
nmal
ı
d
ı
r.Reaktörden ç
ı
kan ergimi
ş
polimer vidal
ı
bir ekstrudere verilerek pelletler halinegetirilir. Pelletler s
ı
cak havayla kurutulur ve su resayk
ı
l edilir. Reaktör ko
ş
ullar 
ı
n
ı
ndalgalanmas
ı
s
ı
ras
ı
nda olu
ş
an standart d
ı
ş
ı
polimer ayr 
ı
ca toplan
ı
r, kar 
ı
ş
t
ı
ı
l
ı
r vebazan ekstruderden geçirilerek ‘ikinci kalite’ ürün olarak sat
ı
l
ı
r.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->