1 ENCYKLIKA
1.1 O Duchu\u015awi\u0119tym w\u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a i\u015bwiata
1.2 DOMINUM ET VIVIFICANTEM

3 Cz\u0119\u015b\u0107 I Duch Ojca i Syna dany Ko\u015bcio\u0142owi
3.1 1. Obietnica i objawienie si\u0142y Jezusa podczas wieczerzy paschalnej
3.2 2. Ojciec, Syn i Duch\u015awi\u0119ty
3.3 3. Zbawcze udzielanie si\u0119 Boga w Duchu\u015awi\u0119tym
3.4 4. Mesjasz namaszczony Duchem\u015awi\u0119tym
3.5 5. Jezus z Nazaretu, \u201ewyniesiony\u201d w Duchu\u015awi\u0119tym
3.6 6. Chrystus Zmartwychwsta\u0142y m\u00f3wi: \u201ewe\u017amijcie Ducha\u015awi\u0119tego!\u201d
3.7 7. Duch\u015awi\u0119ty a czas Ko\u015bcio\u0142a

4 Cz\u0119\u015b\u0107 II Duch, kt\u00f3ry przekonywa\u015bwiat o grzechu
4.1 1. Grzech, sprawiedliwo\u015b\u0107 i s\u0105d
4.2 2.\u015awiadectwo dnia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy
4.3 3.\u015awiadectwo pocz\u0105tku: pierworodny wymiar grzechu
4.4 4. Duch, kt\u00f3ry przeobra\u017ca cierpienie w odkupie\u0144cz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107
4.5 5. Krew, kt\u00f3ra oczyszcza sumienia
4.6 6. Grzech przeciw Duchowi\u015awi\u0119temu

5.2 2. Motyw jubileuszu: objawi\u0142a si\u0119\u0142aska
5.3 3. Duch\u015awi\u0119ty w immanentnym konflikcie z cz\u0142owiekiem: cia\u0142o po\u017c\u0105da
przeciwko duchowi, a duch przeciw cia\u0142u
5.4 4. Duch\u015awi\u0119ty umacnia \u201ecz\u0142owieka wewn\u0119trznego\u201d
5.5 5. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2014 Sakramentem wewn\u0119trznego zjednoczenia z Bogiem
5.6 6. Duch i Oblubienica m\u00f3wi\u0105: \u201eprzyjd\u017a!\u201d

Symbolu wiary, zwanego nicejsko-konstantynopolita\u0144skim od dw\u00f3ch Sobor\u00f3w \u2014 w Nicei (325 r.) i w Konstantynopolu (381 r.) \u2014 kt\u00f3rym zawdzi\u0119cza swoje powstanie i og\u0142oszenie. Tam. r\u00f3wnie\u017c dodano,\u017ce Duch\u015awi\u0119ty \u201em\u00f3wi\u0142 przez Prorok\u00f3w\u201d.

\u201eJe\u015bli kto\u015b jest spragniony, a wierzy we Mnie \u2014 niech przyjdzie do Mnie i pije! Jak
rzek\u0142o Pismo: Strumienie wody\u017cywej pop\u0142yn\u0105 z jego wn\u0119trza\u201d (J 7, 37 n.). I
Ewangelista dodaje: \u201eA powiedzia\u0142 to o Duchu, kt\u00f3rego mieli otrzyma\u0107 wierz\u0105cy w
Niego\u201d (J 7, 39). Symbol wody, podobie\u0144stwo wody, wyrazi\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w
rozmowie z Samarytank\u0105, gdy Chrystus m\u00f3wi o \u201e\u017ar\u00f3dle wody wytryskuj\u0105cej ku\u017cyciu
wiecznemu\u201d1. W rozmowie za\u015b z Nikodemem g\u0142osi potrzeb\u0119 nowego \u201enarodzenia si\u0119
z wody i Ducha\u201d, aby \u201ewej\u015b\u0107 do kr\u00f3lestwa Bo\u017cego\u201d (por. J 3, 5).

Ko\u015bci\u00f3\u0142 tedy, pouczony s\u0142owem Chrystusa, czerpi\u0105c z do\u015bwiadczenia Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy i
w\u0142asnych \u201edziej\u00f3w apostolskich\u201d, od pocz\u0105tku g\u0142osi wiar\u0119 w Ducha\u015awi\u0119tego, jako
O\u017cywiciela, poprzez kt\u00f3rego niezg\u0142\u0119biony Tr\u00f3jjedyny B\u00f3g udziela si\u0119 ludziom,
zaszczepiaj\u0105c w nich zadatek\u017cycia wiecznego.

w\u015bwiadomo\u015bci Ludu Bo\u017cego. W ostatnim stuleciu dokona\u0142o si\u0119 to kilkakrotnie: od
Leona XIII, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142 encyklik\u0119 Divinum illud munus (1897) ca\u0142kowicie
po\u015bwi\u0119con\u0105 Duchowi\u015awi\u0119temu, do Piusa XII, kt\u00f3ry w encyklice Mystici Corporis
(1943 r.) odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do Ducha\u015awi\u0119tego jako do\u017cyciodajnej zasady Ko\u015bcio\u0142a w
kt\u00f3rym dzia\u0142a On w jedno\u015bci z G\u0142ow\u0105 Cia\u0142a Mistycznego, Chrystusem2; do Soboru
Watyka\u0144skiego II, kt\u00f3ry podni\u00f3s\u0142 potrzeb\u0119 o\u017cywienia nauki o Duchu\u015awi\u0119tym, jak to
podkre\u015bli\u0142 Pawe\u0142 VI, m\u00f3wi\u0105c: \u201ePo chrystologii, a zw\u0142aszcza eklezjologii Soboru winno
nast\u0105pi\u0107 nowe studium i nowy kult Ducha\u015awi\u0119tego, w\u0142a\u015bnie jako nieodzowne
dope\u0142nienie nauczania soborowego\u201d3.

Jeste\u015bmy wi\u0119c w naszej epoce na nowo wezwani odwieczn\u0105, a zawsze now\u0105 wiar\u0105
Ko\u015bcio\u0142a, aby zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do Ducha\u015awi\u0119tego-O\u017cywiciela. Z pomoc\u0105 i zach\u0119t\u0105
przychodzi nam tutaj r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3lne dziedzictwo z Ko\u015bcio\u0142ami Wschodnimi, kt\u00f3re
wiernie przechowa\u0142y ogromne bogactwo nauki Ojc\u00f3w o Duchu\u015awi\u0119tym. St\u0105d te\u017c
mo\u017cna powiedzie\u0107,\u017ce jednym z donios\u0142ych wydarze\u0144 ostatnich lat sta\u0142a si\u0119 1600.
rocznica I Soboru Konstantynopolita\u0144skiego, kt\u00f3ra by\u0142a obchodzona r\u00f3wnocze\u015bnie w
Konstantynopolu i w Rzymie w uroczysto\u015b\u0107 Zielonych\u015awi\u0105t 1981 roku. Wtedy te\u017c,
poprzez rozwa\u017canie tajemnicy Ko\u015bcio\u0142a, lepiej poznali\u015bmy Ducha\u015awi\u0119tego jako Tego,
kt\u00f3ry wskazuje drogi prowadz\u0105ce do zjednoczenia chrze\u015bcijan; co wi\u0119cej, jako
najwy\u017csze\u017ar\u00f3d\u0142o tej jedno\u015bci, kt\u00f3ra pochodzi od Boga samego, a kt\u00f3rej\u015bw. Pawe\u0142
da\u0142 szczeg\u00f3lny wyraz w s\u0142owach u\u017cywanych cz\u0119sto na pocz\u0105tku liturgii

eucharystycznej: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 Boga Ojca,\u0142aska Pana naszego Jezusa Chrystusa i dar
jedno\u015bci w Duchu\u015awi\u0119tym niech b\u0119d\u0105 z wami wszystkimi\u201d (Msza\u0142 Rzymski; por. 2
Kor 13, 13).

Z tego wezwania wzi\u0119\u0142y poniek\u0105d sw\u00f3j pocz\u0105tek i natchnienie poprzednie encykliki:
Redemptor Hominis oraz Dives in misericordia, kt\u00f3re s\u0142awi\u0105 wydarzenie naszego
zbawienia, jakie dokonuje si\u0119 w Synu pos\u0142anym na\u015bwiat przez Ojca, \u201eaby\u015bwiat
zosta\u0142 przez Niego zbawiony\u201d (J 3, 17) i \u201eaby wszelki j\u0119zyk wyzna\u0142,\u017ce Jezus Chrystus
jest Panem \u2014 ku chwale Boga Ojca\u201d (Flp 2, 11). Obecnie za\u015b rodzi si\u0119 z tego
wezwania niniejsza encyklika o Duchu\u015awi\u0119tym, kt\u00f3ry od Ojca i Syna pochodzi; kt\u00f3ry
z Ojcem i Synem wsp\u00f3lnie odbiera uwielbienie i chwa\u0142\u0119: jest On Osob\u0105 Bosk\u0105, kt\u00f3ra
znajduje si\u0119 w centrum wiary chrze\u015bcija\u0144skiej i jest\u017ar\u00f3d\u0142em i moc\u0105 odnowy
Ko\u015bcio\u0142a4. W ten spos\u00f3b zosta\u0142a ona zaczerpni\u0119ta z g\u0142\u0119bi dziedzictwa soborowego.
Sob\u00f3r bowiem poprzez swoj\u0105 nauk\u0119 o Ko\u015bciele \u2014 a zarazem o Ko\u015bciele w\u015bwiecie \u2014
wzywa nas do tego, aby\u015bmy na nowo wnikali w trynitarn\u0105 tajemnic\u0119 Boga samego,
id\u0105c szlakiem ewangelicznym, patrystycznym i liturgicznym: do Ojca \u2014 przez
Chrystusa \u2014 w Duchu\u015awi\u0119tym.

W ten spos\u00f3b Ko\u015bci\u00f3\u0142 daje odpowied\u017a na pewne g\u0142\u0119bokie pragnienia, kt\u00f3re odczytuje
w sercach ludzi wsp\u00f3\u0142czesnych, jak potrzeba nowego odkrycia Boga w Jego
nadprzyrodzonej rzeczywisto\u015bci Ducha niesko\u0144czonego, tak jak Go Jezus przedstawia
Samarytance; potrzeba oddawania Mu czci \u201ew Duchu i prawdzie\u201d (por. J 4, 24);
nadzieja znalezienia w Nim tajemnicy mi\u0142o\u015bci i si\u0142y \u201enowego stworzenia\u201d (por. Rz 8,
22; Ga 6, 15): tak, w\u0142a\u015bnie Tego, kt\u00f3ry daje\u017cycie.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 czuje si\u0119 wezwany do takiego pos\u0142annictwa g\u0142oszenia Ducha\u015awi\u0119tego, gdy
przybli\u017ca si\u0119 wraz z rodzin\u0105 ludzk\u0105 do ko\u0144ca drugiego tysi\u0105clecia po Chrystusie. Na
tle \u201eprzemijania nieba i ziemi\u201d szczeg\u00f3lnie wymowne staj\u0105 si\u0119 s\u0142owa, \u201ekt\u00f3re nie
przemin\u0105\u201d (por. Mt 24, 35). S\u0105 to s\u0142owa Chrystusa o Duchu\u015awi\u0119tym, kt\u00f3ry jest
niewyczerpanym \u201e\u017ar\u00f3d\u0142em wody wytryskuj\u0105cej ku\u017cyciu wiecznemu\u201d (J 4, 14) jako
prawda i jako zbawcza\u0142aska. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragnie rozwa\u017ca\u0107 te s\u0142owa, g\u0142osi\u0107 je wiernym i
wszystkim ludziom podczas przygotowa\u0144 do uroczystego obchodu wielkiego
Jubileuszu \u2014 kt\u00f3ry w swoim czasie zostanie og\u0142oszony \u2014 dla zaznaczenia przej\u015bcia
od drugiego do trzeciego Milenium chrze\u015bcija\u0144stwa.

Oczywist\u0105 jest rzecz\u0105,\u017ce rozwa\u017cania te: nie zamierzaj\u0105 do ko\u0144ca zg\u0142\u0119bi\u0107 przebogatej nauki o Duchu\u015awi\u0119tym ani te\u017c opowiada\u0107 si\u0119 za konkretnymi rozwi\u0105zaniami kwestii dot\u0105d otwartych; maj\u0105 natomiast przyczyni\u0107 si\u0119 do wzrostu\u015bwiadomo\u015bci Ko\u015bcio\u0142a,\u017ce \u201eDuch\u015awi\u0119ty (...) przynagla go do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania, aby spe\u0142ni\u0142 si\u0119 skutecznie zamys\u0142 Boga, kt\u00f3ry uczyni\u0142 Chrystusa\u017ar\u00f3d\u0142em zbawienia dla ca\u0142ego\u015bwiata\u201d5.