Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
P. 1
1848 Mülteciler Meselesi Örneğinde 19. yüzyıl Türk Diplomasisi Musa GÜMÜŞ

1848 Mülteciler Meselesi Örneğinde 19. yüzyıl Türk Diplomasisi Musa GÜMÜŞ

Ratings: (0)|Views: 12 |Likes:
Published by Üntaç Güner

1848 Mülteciler Meselesi Örneğinde 19. yüzyıl Türk Diplomasisi Musa GÜMÜŞ

1848 Mülteciler Meselesi Örneğinde 19. yüzyıl Türk Diplomasisi Musa GÜMÜŞ

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: Üntaç Güner on Jan 26, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF or read online from Scribd
See more
See less

09/17/2013

pdf

 
 
1848 Mülteciler Meselesi Örne
ğ
inde 19. yüzyıl TürkDiplomasisi
Musa GÜMÜ
Ş
*
 Özet
1848 ihtilal hareketleri sonrasında, Macar ve Leh mültecilerinin Osmanlı Devleti’ne
 ğ 
ınması, Osmanlı Devleti ile Avusturya ve Rusya arasında diplomatik krize sebep olmu
 ş
tur. Bukriz “Mülteciler Meselesi” olarak anılmaktadır. Bu makalede, Mülteciler Meselesi sırasındaOsmanlı Devleti’nin yürüttü
 ğ 
ü diplomasi incelenmi
 ş
tir. Mülteciler Meselesi, Osmanlı Devleti’ninmültecilerin Osmanlı topraklarına girmelerine izin vermeleri ile ba
 ş
lamı
 ş
tır. Bu süreçte Avusturyave Rusya, Osmanlı Devleti’nden, kendisine sı
 ğ 
ınan mültecilerin iade edilmesini talep etmi
 ş
tir. Butalep Osmanlı devlet adamları tarafından reddedilince mesele siyasî krize dönü
 ş
 ş
tür. Her ikidevlet de mültecilerin hemen iade edilmelerini içeren birer nota vermi
 ş
lerdir. Bu notalara Osmanlı Devleti tarafından olumsuz cevap verilmi
 ş
tir. Çünkü böyle bir talebin kabulü Osmanlı Devleti’ninuluslararası siyasî arenadaki saygınlı
 ğ 
ına önemli bir darbe olacaktı. Buna bir de Osmanlı devlet  felsefesi eklenince, mesele Osmanlı Devleti için oldukça önemli bir hal aldı. Osmanlı devlet adamları bütün bu gerçekleri göz önünde bulundurarak bir dı
 ş
politika izlemi
 ş
tir. Bunun yanında,her iki devletle de diplomatik ili
 ş
kiler sürdürülmeye çalı
 ş
ılmı
 ş
tır. Bunun için Fuad Efendi önce Bükre
 ş
daha sonra da St. Petersburg’a fevkalade elçi sıfatıyla gönderilmi
 ş
tir. Fuad Efendi,diplomasinin farklı yöntemlerini kullanarak meselenin seyrini de
 ğ 
i
 ş
tirmi
 ş
tir. Aynı diplomatik inceliklerle
 Đ 
ngiltere ve Fransa’nın açık destekleri alınmı
 ş
tır. Bu açık desteklerle Osmanlı Devleti Mülteciler Meselesi’ni kendi lehine çevirerek istedi
 ğ 
i
 ş
ekilde halletmi
 ş
tir. Bu siyasî olay Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyılda en parlak diplomasi örne
 ğ 
i olarak tarih sayfalarında yerini almı
 ş
tır. Anahtar Kelimeler: 1848 Mülteciler Meselesi, Osmanlı Diplomasisi, Osmanlı Devleti, Avusturya, Rusya.
 
19
th
Century Turkish Diplomacy in the Case of 1848 Refugees Question
Abstract
 After revolutionary movements of 1848, asylum of Hungarian and Polish refugees toOttaman State caused diplomatic crisis between Ottaman State, Austria and Russia. This crisis hasbeen called as “The Refugees Question”. In this article, the diplomacy that Ottoman Stateconducted during the Refugees Question has been studied. The Refugees Question had begun whenOttoman State had allowed the refugees to enter her territories. In this process, Austria and Russiarequested the return of the refugees from Ottoman State. When this request was refused by theOttoman Statesmen, the issue turned to a political crisis. Both Austria and Russia delievered notesto Ottoman State including the immediately return of the refugees. The response of Ottoman State tothese notes were negative. Because the acceptance of such a request could damage the prestige of Ottoman State in international arena. Additionally, the question became more important for Ottoman State because of her traditional state philosophy. Ottoman statesmen conducted such a foreign policy taking into account these realities. On the other hand, diplomatic relations with both Austria and Russia were tried to maintain. For this, Fuad Efendi was firstly sent to Bucharest and later to St. Petersburg with a degree of extraordinary envoy. Fuad Efendi changed the process of the question by using different ways of diplomacy. Also, the explicit supports of Britain and Francewere provided through this diplomatic attempts. Ottoman State resolved the question in favour of 
*
Ar
ş
. Görv. Mu
ş
Alparslan Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü - Mu
ş
 
 
1848 Mülteciler Meselesi Örne
ğ
inde…
252
 History Studies
Volume 2/2 2010
herself with the help of this explicit supports. This political event has taken its place in the history asthe most brilliant case of Ottoman diplomacy in 19. century.Key Words: 1848 Refugees Question, Ottoman Diplomacy, Ottoman State, Austria, Russia
 
Giri
ş
 
1789 Fransız
Đ
htilâli sonrasında ortaya çıkan yeni kavramlar, 19. yüzyıl Avrupasosyal ve siyasî hayatında önemli olaylara zemin hazırlamı
ş
tır. Bunların en önemlileriarasında sosyalist-liberal taleplerle ortaya çıkan 1830
Đ
htilalleri ve milliyetçi taleplerin a
ğ
ırbastı
ğ
ı 1848 ihtilal hareketleri bulunmaktadır. 1830 ve 1848 ihtilal hareketlerine nedenolan taleplerin fikirden eyleme dökülmesinde, 1815 Viyana Kongresi’nde alınan kararlarve statükoların çizdi
ğ
i sınırlara tepkiler önemli bir etken olmu
ş
tur. Bu kongrede, 1789Fransız
Đ
htilâli’nde ortaya konulan prensiplere zıt kararlar alınması Avrupa’da tepkimeydana getirmi
ş
tir. Ortaya çıkan bu tepki, taleplerin daha da güçlenmesine sebep olarakilk önce 1830 Liberal
Đ
htilâl hareketlerinin meydana gelmesinde önemli bir rol oynamı
ş
tır
1
.1830
Đ
htilâl hareketi Belçika ve
Đ
spanya gibi ülkelerde çok sınırlı bir ba
ş
arı kazanmı
ş
;istenilenlerin büyük bir kısmı elde edilememi
ş
tir. Ancak asıl önemlisi, bu ihtilâlhareketinin bıraktı
ğ
ı derin etkidir
2
. Bu derin etkinin, 1848
Đ
htilâl hareketlerinin meydanagelmesinde rol oynadı
ğ
ını görmekteyiz. 1830
Đ
htilâl hareketlerinin genel bir ba
ş
arısa
ğ
layamaması, 1848
Đ
htilâl hareketlerinin Avrupa’yı daha derinden etkileyece
ğ
ini degöstermekteydi. 1848
Đ
htilâl hareketleri dü
ş
ünüldü
ğ
ü gibi Avrupa’yı derinden etkilemi
ş
,sosyalist ve demokratik dü
ş
ünce kulüplerinin, yayın organlarının ve sendikalarınınetkisiyle bütün Avrupa sathında ba
ş
göstermi
ş
tir
3
.
Macar Milliyetçi Hareketi
Millî taleplerin a
ğ
ır bastı
ğ
ı 1848
Đ
htilâl hareketi, Avrupa’da birçok ülkede oldu
ğ
ugibi Avusturya-Macaristan
Đ
mparatorlu
ğ
u’nda da; Macar milliyetçilerinin Avusturya
Đ
mparatorlu
ğ
u’ndan ba
ğ
ımsızlı
ğ
ın temini maksadıyla; Avusturya’ya kar
ş
ı kendini gösterdi.Macaristan’da 1848
Đ
htilâl hareketleri 1848 Mart’ında ba
ş
ladı
4
.Macaristan’da bu ayaklanma hareketinin fikrî birikimleri 19. yüzyıl ba
ş
ındaolu
ş
maya ba
ş
lamı
ş
tır. Bir anlamda
“Macar aydınlanması”
diye tarif edebilece
ğ
imiz bu
1
Rifat Uçarol,
Siyasî Tarih,
Ankara 1979, s. 77; Fahir Armao
ğ
lu,
19. yüzyıl Siyasî Tarihi 1789-1914,
Ankara1997, s. 111; Cezmi Karasu, “1848
Đ
htilâllerinin Osmanlılar Tarafından Algılanı
ş
ı”,
Yeni Türkiye DergisiOsmanlı Özel Sayısı I.,
Sayı: 31., Ankara 2000, s. 233; Musa Gümü
ş
,
 Đ 
htilâlleri Sonrasında Osmanlı Devleti’ne
 ğ 
ınan Leh Ve Macar Mültecileri’nin Osmanlı Modernle
 ş
mesine Etkileri, (Yayınlanmamı
 ş
Yüksek LisansTezi), Ankara 2007, s. 10.
 
2
Uçarol,
a.g.e.,
s. 81; Gümü
ş
,
a.g.t.
, s. 11.
3
Abdullah Saydam, “Osmanlıların Siyasî 
Đ
lticâlara Bakı
ş
ı ya da 1849 Macar-Leh Mültecileri Meselesi”,
 Belleten,
Cilt: LXI., Sayı: 231’den ayrı basım, Ankara 1997, s. 339-340.
4
 
Đ
smail Do
ğ
an, “19. yüzyıl Macar Tarihsel Romanında Türkler”,
Türkiye’de Sosyal Bilimlerin Geli
 ş
mesi ve DilTarih-Co
 ğ 
rafya Fakültesi Sempozyumu (24-26 Nisan 1996),
Ankara 1998, 398;
Đ
bnülemin Mahmut Kemal,
Osmanlı Devleti’nde Son Sadrazamlar,
Cüz: I.,
Đ
stanbul 1955, s. 150; Vedat Onur,
Tanzimat DönemininUnutulmaz ve Büyük Devlet Adamları,
 
Đ
stanbul 1964 s. 82; Nejat Göyünç, “1849 Macar Mültecileri ve BunlarınKütahya ve Halep’e Yerle
ş
tirilmeleri ve
Đ
lgili Talimatlar”,
Türk Macar Kültür Münasebetleri I 
 ş
ı
 ğ 
ı Altında II. Rakoczi Ferenç ve Macar Mültecileri Sempozyumu (31 Mayıs 3 Haziran 1976),
 
Đ
stanbul 1976, s. 174; HamzaGüner,
Tarihte Kütahya,
Kütahya 1961 s. 13; F. Orhan Köprülü, “Fuat Pa
ş
a”,
 MEB
 
 Đ 
slâm Ansiklopedisi,
Cilt:IV.,
Đ
stanbul 1945, s. 673; John H. Komlos,
Kossuth in Amerika 1851-1852,
New York 1988, s. 35.
 
253 Musa GÜMÜ
Ş
 
 History Studies
Volume 2/2 2010
fikrî geli
ş
im hali 1830 ve 1848 ihtilâl hareketlerinin enerjisini olu
ş
turmu
ş
tur
5
.
Đş
te bude
ğ
i
ş
imin getirdi
ğ
i enerji Macarları 1848 ihtilâl hareketlerine sürüklemi
ş
tir.Macarlar, 1848 yılında kendilerine mahsus meclis kurulmasını isteyerek Kossuthvasıtasıyla,
Đ
mparator Ferdinand’a; yüksek tabakaya verilen imtiyazların ve a
ğ
ır vergilerinkaldırılması, basına hürriyet verilmesi ve bir anayasal hükümet sistemi kurulması yönündeteklifler sundular.
Đ
mparator Ferdinand bu teklifi ba
ş
langıçta kabul edince Kossuth’unmaliye bakanı oldu
ğ
u kabine 17 Mart 1848 tarihinde kuruldu. Ancak Ferdinand, bukararından vazgeçerek Hırvat milliyetçili
ğ
i ile tanınan Jozef Jellacsics’i 23 Mart 1848tarihinde Macaristan’a ba
ş
komutan olarak atadı
6
. Jozef Jellacsics sert tedbirlere ba
ş
vurmaksuretiyle otoriteyi tesis etti ve Macarların uzla
ş
macı yakla
ş
ımlarına cevap vermedi.Hırvatistan’ı Macaristan’dan ayırdı ve Viyana’ya ba
ğ
ladı. Bir süre sonra Rumenler deMacarlardan ayrıldı ve Viyana’ya ba
ğ
lılıklarını bildirdiler
7
.Macarlar, bu politikaları nedeniyle Jozef Jellacsics’in 18 Haziran 1848 tarihindegörevinden azledildi
ğ
ini ilan ettiler. Macar kabinesi tarafından 14 Temmuz 1848 tarihinde,Kossuth komutasında 200.000 ki
ş
ilik bir savunma ordusu ve müdafaa komitesi kurulmasıkarala
ş
tırıldı. Bu süreçte Kossuth oldukça etkili rol oynadı
8
.Kurulan bu ordu tecrübesiz olmasına ra
ğ
men Jozef Jellacsics kar
ş
ısında ba
ş
arılıoldu
9
. Jozef Jellacsics Viyana’dan kuvvet takviyesi aldı. Jozef Jellacsics’in ordusuMacarlar kar
ş
ında ba
ş
arılı olmaya ba
ş
ladı. Jozef Jellacsics’in ordusu destek kuvvetleri ile15 Ocak 1849 tarihinde Macaristan ba
ş
kentine girdi ve ko
ş
ulsuz olarak Macar kabinesininteslimini istedi. Ancak Windischgratz’a zafer haberleri verdi
ğ
i sıralarda
10
Györgi’ninkomuta etti
ğ
i Macar birlikleri silinme durumuna gelen ihtilâl hareketine canlılık getiren bir
5
Pal Fador, “Ondokuzuncu Yüzyılın
Đ
lk Yarısında Macar Reform Hareketleri ve 1848-49 Devrimi”,
 LajosKossuth’un Do
 ğ 
umunun 200. Yıldönümünde Lajos Kossuth 1848-1849 Osmanlı Macar 
 Đ 
li
 ş
kileri,
Editörler:Celal
Đ
nal-Naciye Güngörmü
ş
, Kütahya 2002, s. 43,47; Do
ğ
an, “a.g.m.”, s. 398; Gümü
ş
,
.a.g.t.
s. 11.
6
Ahmed Refik,
Türkiye’de Mülteciler Meselesi,
 
Đ
stanbul 1926, s. 5; Saydam, “Osmanlıların Siyasî 
Đ
lticâlaraBakı
ş
ı ya da 1849 Macar-Leh Mültecileri Meselesi”, s. 341; Charles Brevning,
The Age Of Revolution and  Reaction 1789-1850,
United Stated Of America, 1970, s. 248; Göyünç, “a.g.m.”, s. 174; Uçarol,
a.g.e.,
s. 85-86; Armao
ğ
lu,
a.g.e.,
s. 151-152; Abdullah Saydam, “Kütahya’da Mülteci bir Cumhurba
ş
kanı Louis Kossuth”,
Tarih ve Toplum
, Cilt: 28., Sayı: 167.,
Đ
stanbul 1997, s. 5; Robert Hermann,
 Do
 ğ 
umunun 200. Yıl Dönümünde Louis Kossuth 1848-1849 Macar Özgürlük Sava
 ş
ı,
(Çeviren Yılmaz Gülen), Budape
ş
te 2003, s. 55-58;Genelkurmay,
Tarihte Türk- Macar 
 Đ 
li
 ş
kileri,
Ankara 2002, s. 51-52; Enver Ziya Karal,
Osmanlı Tarihi,
Cilt:V, (6. Basım), Ankara 1994, s. 213; F. Eckhart,
 Macaristan Tarihi,
(Çeviren:
Đ
brahim Kafeso
ğ
lu), Ankara1949, s. 205; Ziya
Ş
akir, “Türkiye’ye
Đ
lticâ Eden Macar Büyükleri”,
 Resimli Tarih Mecmuası,
Sayı: 30.,
Đ
stanbul 1952, s. 1529; Nazır,
a.g.t.,
s. XV; Zoltan Halász,
 Hungary,
(English Translation By Zsuzsa Béres),Fourht Edition, Budapest 1998, s. 22;
Đ
. Hakkı Uzunçar
ş
ılı,
Kütahya
Ş 
ehri,
 
Đ
stanbul 1932, s. 276.
7
Eckhart,
a.g.e.,
s. 205-206; Nazır,
a.g.t.,
s. XV.
8
Eckhart,
a.g.e.,
s. 206;
Ş
akir, “a.g.m.”, s. 1528; Saydam, “Osmanlıların Siyasî 
Đ
lticâlara Bakı
ş
ı ya da 1849Macar-Leh Mültecileri Meselesi”, s. 341; Ayhan Öztürk, “1848 Macar Ayaklanması ve Avrupa DevletlerininTepkileri”,
Türkiye Sosyal Ara
 ş
tırmalar Dergisi,
Cilt: I., Sayı 3., Ankara 1997, s. 122; Armao
ğ
lu,
a.g.e.,
s. 151;Gümü
ş
,
a.g.t.,
s. 13.
9
Eckhart,
a.g.e.,
s. 210; Sinan Kuneralp, “Bir Osmanlı Diplomatı Kostaki Musurus Pa
ş
a”,
 Belleten,
Cilt: 36.,Sayı: 133-136., Ankara 1970, s. 430.
10
Kossuth Printing House,
The History of Capital Bubapest,
Budapest 1973, s. 34; Eckhart,
a.g.e.,
s. 210;Öztürk, “1848 Macar Ayaklanması ve Avrupa Devletlerinin Tepkileri”, s. 123.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->