1 |

Page

KULTURA NG MGA BANSAMORO

Date posted in http://dxup.multiply.com/Feb 6, '09 10:35 AM(Part ng script na sinulat ni Alih Anso para sa programang Bantay Bayan Boses ng Sambayan, segment na Bantay Kultura at Kaugalian- part ngBangsamoro -7-8 ng umaga Feb. 6, 2009)

Ang ibig sabihin ng kultura ay ang paraan ng pamumuhay ng mga tao nagpapakita ng kaugalian,tradisyon,mga sining, sistema ng edukasyon, musika at pamahalaan.Kilalanin ang Kultura ng mga Bangsamoro?Bago pa man dumating dito sa mga pulo o lupang nasa Silangan ang mga Kastila, noong 1521 ay maykultura na ang mga naunang naninirahan.Likas sa tao na ayaw pasakop sa dayuhan, kaya naman ang mga ninuno natin ay nagtanggol sa kanilangmga kaharian para hindi masakop ng dayuhan, ngunit dahil sa makabagong armas ng kanilangkalababan, sila ay natalo at nasakop ng Espania. Ngunit ang mga Kapatid na taga Mindanao na ngayon aylalong kilala sa bansag na Bangsamoro ay hindi nasakop, at magpahanggang sa ngayon ay patuloy pa rinipinagtatanggol ang kanilang kultura at relihiyon.Dahil ang mga mamayan sa Lupang Silangan (na tinawag ng Espania na Pilipinas, na ang ibig sabihin ay"tao ni Haring Felipe") ay nasakop ang mga Pilipino (tawag sa taong nasa Pilipinas). Ang kanilang mgakultura ay dahan-dahan nakalimutan at nangawala at di man nawala ay nadagdagan o sadyang nabagosa pagdaan ng panahon, at napapalitan ito ng kulturang banyaga.Samantala sa bandang Mindanao, Sulu at Palawan (MINSUPALA) ay nahirapan ang Espania na sakupin.Ang dahilan nito ay noon pa man bago dumating ang mananakop na Espania ay ng matatag na bansaang mga Bangsamoro. Sila ay may sarili ng pamamahala o gioberno. Bagamat hindi gaano makabago angarmas, ng kanilang tanggulang bansa (national defense) ay organisado at may kaalaman mgatagapagtanggol o hukbong sadatahang lakas ng Sultanato. Dahil sa paglaban ng ito ng mga Bangsamoroay hindi basta-basta nakapagtatag ng kanilang goberno dito sa MINSUPALA ang mga dayuhangmananakop na Espaniol. Ngunit gumamit ng isang stratehiya militar ang mga dayuhan, ginamit nilang"hostage" ang pamilya ng mga "Pilipino", kaya naman, napilitan o labag man sa kanilang kalooban nalabanan ang kanilang kadugo ay wala silang magagawa kundi sumunod sa gusto ng nasa puwersa. Atdito dahil sa tulong ng mga kapatid na ngayon ay tinawag na Pilipino (na walang magawa kundi sundinang utos ng mananakop, kaya sila napilitang maging mandirigma na nagsisilbi para sa Espanya) ay natalonila ang depensa ng mga Bangsamoro. Unang naitala sa history na sa Sambuwangan (Zamboanga), aynatalo ang tanggulan o depensa ng mga Bangsamoro at nakuha ito ng Espania , at tinawag nila itong"cota del pilar".Dahil sa hindi nasakop nanatili (intact) ang kultura ng mga Bangsamoro (Moro ang tawag ng Espania samga tao na katulad ng kanilang nakalaban sa Morocco. At Bangsa ang ibig sabihin sa Malay aynangangahulugan ng angkan- kaya angkan ng mga Moro=Bangsamoro)

2 |

Page

Ang relihiyon ng mga Bangsamoro noon pa man ay Islam. Ang ibig sabihin ng Islam ay pagtalima atpagsuko sa nag-iisang Diyos. Ang tagasunod ng Islam ay tinatawag naman na Muslim na ang ibig sabihinay naniniwala, mga taong tumalima sa kautusan ng Allah (ang tawag sa Poong Lumikha o Diyos).At dahil sa paniniwala sa Islam ang kanilang mga kultura ay nilimbag sa katuruan ng nasabing relihiyon.Napaalis o sadyang umalis ang mga Espaniol, dumating ang Amerikano (tawag sa taga Amerika),naglaban ang dalawang malalakas na bansa noon, natalo naman nila ang Espania at sila ay napaalis ditosa Pilipinas, (ngunit ang totoo ay "mack war" o kunwaring giyera lamang dahil ang totoo ay ipinagbili angmga mga Pilipino, hindi kasama ang mga Bangsamoro, sa halagang dalawampung libong piso lamang, ).Umalis na ang Espania ngunit ang kanilang kamandag ay nanatili nanalaytay pa rin sa dugo ng mgaPilipino.Nasakop na naman ng Amerika ang mga Pilipino ngunit hindi ito nagtagal, bakit ? dahil marahil wala nasilang makakatas, dahil nasaid na marahil ng Espania ang tamis nito, kaya iyon marahil ang dahilan naibinigay na nila ang "pagsasarili" (independence) sa mga Pilipino noong 1945.Ang masakit lang nito ay isinama nila ang mga kapatid na nasa Mindanao na hindi man lang nilakinunsulta, ong papayag ba sila o hindi. Sa kabila ng katotohanan na sila ay nagsisigaw na ibalik sa kanilaang kanilang dating pagsasarili.Nagplano ng mga programa ang bagong nagsasariling bansa (ang Pilipinas) kong papaano magkaisa(integration program) sa paniniwala at kultura ang Pilipino at ang ayaw na matawag na Pilipino. Sila aynakipagsalamuha, naging kapit bahay at ang iba ay naging kabiyak, at dito sa prosesong ito ay dahan-dahan, nabuo ang mga kultura at kaugalian na hindi ginagawa ng mga ninuno ng mga Bangsamoro attaliwas sa katuruan ng Islam.Ang tanong ano ang mga ito, na mga kultura at kaugalian na wala sa mga ninuno at hindi itinuturo ngrelihiyong Islam?Narito ang ilan na makikita mo sa mga Bangsamoro :1. Pagdiriwang sa araw ng kapanganakan (Birthday)2. Pagpapaputok sa araw ng Id3. Kalilang (ceremonial of marriage)4. Pagdadamit5. pag-inom ng alak na makalasing (kamer)1. Pagdiriwang sa araw ng kapanganakan (Birthday)Ang mga "assimilated" na Bangsamoro sa ngayon ay nagdiriwang na rin ng kaarawan ng kanilang mgaanak katulad ng mga Pilipino o yaong ngayon ay tinatawag na "settlers".

3 |

Page

(Cultural assimilation the process whereby a minority group gradually adopts the customs and attitudesof the prevailing culture )

Assimilation Sociology

The blending or fusing of minority groups into the dominant society. It is the process by which individualsor groups are absorbed into and adopt the dominant culture and society of another group.The term assimilation is generally used with regard to immigrants to a new land, such as the variousethnic groups who have settled in the United States. New customs and attitudes are acquired throughcontact and communication. The transfer of customs is not simply a one-way process. Each group of immigrants contributes some of its own cultural traits to its new society. Assimilation usually involves agradual change and takes place in varying degrees; full assimilation occurs when new members of asociety become indistinguishable from older members.

Ang mga ninuno ng mga Bangsamoro ay may sarili silang pagdiriwang sa mga anak na bagong panganak,pagkapanganak ay tatawag sila ng Azan o bang sa tabi ng kanilang anak. Ilang araw o linggo aymagtatakda sila ng kaduli na tinatawag na "gunting" dito bibibigyan ng pormal ng pangalan ang bata. Saibang tribung Bangsamoro (Maguindanaon, Iranon) mayroon din silang tinatawag na "likat sa lantay" isadin itong uri ng kanduli (thanksgiving).Papaano nagdiriwang ang mga ibang Pilipino ng kaarawan? Kanilang hinalaw marahil sa kanluraningkultura.Ang pagdiriwang ng kaarawan ay bantog na bantog noon pa sa mga paganong Greko at Romano. Ito ayipinagdiriwang sa pamamagitan ng pagdarasal, pag-aalay, masaganang kainan, at ang pagbibigay ngregalo sa may kaarawan.Diyan marahil nahango ang pagdiriwang sa kaarawan ng kapangakan ni Jesus o Iesa (kapayapaan aysasakanaya).Tanong:

"…

bakit kayong mga Bangsamoro ay ipinag diriwang ang Kaarawan ni Propeta Muhammad kongtawagin ninyo ay Maulidin Nabi

"Ito ay sadyang napakalungkot na nangyayar

i. Bagama’t ang mga Muslim ay may maliwanag na patnubay

na nananatiling nasa orihinal na anyo hanggang sa ngayon, hindi pa rin maiwasan ng iba ang pagsagawang mga bagay na salungat sa itinuturo ng Islam. Ito ay dulot ng kamangmangan sa pananampalataya atsa pagnanais na tularan ang ginagawa ng iba.Si Propeta Muhammad ay nagsabi:

"Anumang bagong bagay na isinasama sa ating pananampalatayang ito (Islam), ay hayaan itongitakwil