Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Organska poljoprivreda

Organska poljoprivreda

Ratings: (0)|Views: 189|Likes:
Published by sveovinu

More info:

Published by: sveovinu on Feb 19, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/23/2013

pdf

text

original

 
Organska poljoprivreda? DA !
ČETVRTAK, 04 JUN 2009 09:46
Organska proizvodnja kao deo ekološkog, održivog razvoja obuhvata proizvodnjuhrane i namirnica (primarna poljoprivreda, prerada do distribucije) ali i neke drugeproizvode biljnog i životinjskog porekla (tkanine, koža). Na osnovu bazičnihstandarda, ona se zasniva na primeni principa agroekologije. To je zakonskiregulisana proizvodnja i uključuje kontrolu i sertifikaciju proizvodnje i proizvoda.Za naše uslove je značajno da se u ekološki nenarušenim sredinama razvijaorganska proizvodnja, specifična za različite regione. Organska proizvodnja je sistemkoji proističe iz bazičnih standarda formulisanih u okviru IFOAM (InternationalFederation of Organic Agriculture Movements, osnovana 1972. god). Na timprincipima zasnivaju se dokumenta EU (Direktiva 2092/91, revidirana 1999), Codex Allimentarius iz 2001. (FAO/WHO), kao i naša zakonska regulativa (Savezni zakon oorganskoj proizvodnji, 30. juni 2000. god) i odgovarajući pravilnici (11. septembar 2002. god) a u toku su dopune i izmene.IFOAM je u bazičnim smernicama za organsku poljoprivredu i preradu istakao glavneciljeve (na kojima su građeni svi postupci i standardi) a to je i u našoj zakonskojregulativi:* Proizvodnja hrane visoke hranljive vrednosti u dovoljnim količinama. Visok kvalitetuz bezbednost hrane po ljudsko zdravlje je osnovna postavka i zahtev savremenogpotrošača. Specifične agrotehničke mere u organskoj proizvodnji stvaraju uslove dabiljke u optimalnim proizvodnim uslovima sintetišu o nagomilavaju, za vrstu i sortukarakteristične materije. Ovi proizvodi, posebno povrće, voće i aromatične vrste,imaju prirodan miris, ukus, često intenzivniju boju i veći sadržaj šećera, vitamina C ikarotinoida. a manji je sadržaj štetnog NO3.Organski proizvodi se mogu u toku berbe, transporta, pranja i distribucije zagaditimikroorganizmima (bolesti prljavih ruku) najčešće od ljudi i od neispravne vode. Zatose i u organskoj proizvodnji moraju sprovoditiosnovne sanitarne mere.* Proizvodnja je u skladu sa biološkim principima. U organskoj proizvodnji radi se uskladu sa prirodom sa zadatkom da se podstiču i intenziviraju biološki ciklusi unutar proizvodnog sistema (biotopa), uključujući mikroorganizme, zemljišnu floru i faunu,biljke i životinje.* Dugoročno održavanje i povećanje plodnosti zemljišta. Klimatski faktori opredeljujutip poljoprivredne proizvodnje i zajedno sa zemljištem čine specificnost biotopa.Zemljište svojim fizickim, hemijskim i mikrobiološkim svojstvima stvara uslove za rasti razviće biljaka odnosno za proizvodnju hrane.Plodnost se održava sistemom proizvodnje - plodoredom i u skladu sa tim jeđubrenje, a na bazi plodnosti zemljišta (organska đubriva ali i druga dozvoljena),zatim obrada zemljišta i druge mere.* Maksimalno korišćenje obnovljivih izvora energije u okviru proizvodnog sistema. Uorganskoj proizvodnji je karakteristična je reciklaža. Na taj način se uspostavlja
 
kruženje materije, inače prekinuto u konvencionalnojproizvodnji, a uspostavlja se i energetska uravnoteženost agroekosistema.Reciklaža obuhvata mikrobiološku razgradnju organske materije iz poljoprivrede(biljni ostaci, stajnak, živinsko đubrivo) van njive, odnosno na njivi pri korišćenjuzelenišnog đubriva i zelenog malca.* Osnovni cilj organskog gazdinstva je samoodrživost. Veoma je značajno dauravnoteženi odnos biljne i stočarske proizvodnje obezbedi dovoljno hrane zaishranu domaćih životinja, odnosno da stočarstvo obezbedi organsko đubrivo. Uproseku za 1 ha biljne proizvodnje potrebno je 1-2 uslovna grla krupnestoke (zavisi od vrste i intenziteta proizvodnje). Samoodrživost se ostvaruje imultifunkcionalnom poljoprivredom (raznovrsna proizvodnja) kao imultifunkcionalnošću poljoprivrednog gazdinstva posebno porodičnog tipa. To sueko-farme odnosno naši salaši.* Domaćim životinjama moraju se pružiti uslovi gajenja koji omogućavaju ispoljavanjeprirodnih funkcija i ponašanja jer one čine deo agroekološkog sistema. U prosekuoko 90 % hraniva domaće životinje ne iskoriste za svoje funkcije i proizvode, vec ihvracaju u obliku tečnih i čvrstih izlučevina – organskih đubriva bez kojih nemaodrživosti zemljišta. U organskoj proizvodnji, domaćim životinjama moraju se pružitiodgovarajući uslovi za uzgoj, računajući na njihovu dobrobit i njihovo zdravlje a uskladu sa vrstom irasom.* Na najmanju meru smanjivati sva zagađenja koja proističu iz poljoprivredneproizvodnje. Voditi računa o primeni đubriva, mehanizaciji, prevoznim sredstvima(izduvni gasovi) i primeni nekih hemijskih sredstava uključujući biološka sredstva zazaštitu biljaka.* Održavanje genetske raznovrsnosti u poljoprivrednom sistemu i ekosistemuuključujući zaštitu biodiverziteta. Opšta karakteristika života na planeti jeraznovrsnost posebno živih bića. Biodiverzitet je složen pojam koji obuhvataraznovrsnost biljnog i životinjskog sveta, zatim geobiodiverzitet, antrobiodiverzitet,antropobiogeodiverzitet i geobiodiverzitet. Očuvanje biodiverziteta i genetičkeraznovrsnosti daje organskoj poljoprivredi širi i trajan značaj u okviru mera zaštiteekosistema (Thrupp, 1998). To je značajno u integralnom sistemu ruralnog razvoja irazvoja poljoprivrede, revitalizaciji i očuvanju poljoprivrednog pejzaža u skladu saekološkim principima što sve čini deo ekološkog razvoja.Zato je u okviru bazičnih standarda IFOAM-a data preporuka da tela za sertifikacijupostave standarde za minimum poljoprivrednih površina koje će se urediti naekološkim principima (eko-koridori, vetrozaštitni pojasevi, vodene površine i dr.). Zaovu svrhu treba koristiti ekstenzivne travnate površine, zatim pašnjake, močvare,šumarke, vodotoke odnosno ono zemljište koje se ne koristi u intenzivnoj rotacijiuseva. Međusobnim povezivanjem ovakvih ekoloških jedinica uz intenzivne organskepoljoprivredne površine, stvara se prirodni poljoprivredni pejzaž koji daje povoljneuslove za prirodne biocenoze i čini prilog uspostavljanju uslova za uravnoteženosteko-sistema i očuvanje biodiverziteta (Stolton,2002).
 
* Omogućiti poljoprivrednim proizvođacima da žive u skladu sa ljudskim pravima UN,uz zadovoljenje njihovih osnovnih potreba i ostvarenje odgovarajućih zarada izadovoljstava od ove proizvodnje što uključuje i bezbednu životnu sredinu. Organskaproizvodnja je human oblik proizvodnje hrane, ali i način života. To uključujepoštovanje prava građana, proizvođača na kvalitetan, srećniji život za duži period.Održiv razvoj sa ekonomskim i ekološkim profitom iz organske proizvodnje dajemogućnost za takve uslove života.U organskoj poljoprivredi (i preradi) uobičajena agronomska znanja ugrađuju se uzakonom regulisane metode proizvodnje, pakovanja, čuvanja i transporta, čija seprimena po utvrđenoj proceduri, kontroliše (inspektori za organsku proizvodnju),ocenjuje i sertifikuje na nivou države dobijanjem zvaničnog znaka - proizvod izorganske poljoprivrede. Ovlašćene inspekcijske službe (organizacije, institucije)imaju za određeni tip proizvodnje i prerade edukovane i ovlašćene inspektore.Zadatak inspektora je procena ekoloških i agroekoloških uslova za organskuproizvodnju, zatim kontrola procesa proizvodnje (slučajan i višekratni obilazak) ikontrola propisane dokumentacije na osnovu koje se za procenjeni prinos dajesertifikat. Svi segmenti proizvodnje kontrole i sertifikacije dati su u okviru pravilnika(Sl. list SRJ, br. 51 i 67,2002).* U organskoj biljnoj proizvodnji u zavisnosti od stanja zemljišne parcele i potrebnihhemijskih analiza, (uključujući i kontrolu načina korišćenja zemljišta u prethodne trigodine i proizvodni program za prelazni period), određuje se prelazni period(konverzija) u trajanju od 2 do 3 godine. Samo parcele, koje nisu korišćene uposlednje dve godine, mogu se, ako ispunjavaju ostale uslove, odmah koristiti zaorgansku poljoprivredu.* U prelaznom periodu započinje se sa vođenjem knjige polja u kojoj svako polje imasvoj list gde se unose podaci kao što su položaj sa orjentacijom, veličina, opiszemljišta (prilog su analize zemljišta što je osnova za đubrenje), planiranaplodosmena i primenjene agrotehničke mere (od sadnje do berbe). Detaljni opisagrotehničkih mera (vreme primene, količina i dr.) omogućuje da se već sledećegodine izbegnu propusti, ali i usev prati po kritičnim tačkama proizvodnje (npr. sorta,rasad, đubrenje, pojava bolesti, štetočina i korova i efekat biološke zaštite).* U organskoj proizvodnji od prelaznog perioda neophodno je uspostavljanje "eko-koridora", traka širine 1-2 m sa mešanim jednogodišnjim i višegodišnjim aromatičnimi drugim korisnim biljkama ili samoniklim vrstama. Ovi eko-koridori se seju (sade) nasvakih 50-100 m širine parcele jer to je domet delovanja predatora. Najbolje je da jeovaj eko-koridor stalno cvetajući (privlači insekte) širine 1-2 m (sve prilagoditipostojećoj mehanizaciji) u pravcu duže strane polja odnosno podignut tako daomogućuje nesmetani rad u polju. Za ovaj pojas koriste se mešavine jednogodišnjihvrsta (mirođija, neven, bulka, kadifica, dragoljub, facelija, heljda, kamilica i dr.) sadvogodišnjim i višegodišnjim vrstama (cvetajući i samonikli lukovi, maslačak, anis,komorac, korijander, hajdučka trava, odoljen, deteline i dr.). Eko-koridori obezbeđujustanište za korisne insekte, ptice, a često su to i biljne vrste koje privlačeprouzrokovače štetočina i bolesti a, što je najvažnije, povećavaju biodiverzitet idoprinose uravnoteženju odnosa u sredini.* U organskoj proizvodnji voda za navodnjavanje mora biti I ili II klase. Mora se

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->