Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Demokratik Eğitim

Demokratik Eğitim

Ratings:

4.0

(2)
|Views: 5,277|Likes:
Published by ibrahim
Eğitimi şekillendiren felsefe ne olmalıdır? Eğitim sistemimizin bir felsefesi var mı?
Bu makale bu sorulaar cevap aramkatadır.
Eğitimi şekillendiren felsefe ne olmalıdır? Eğitim sistemimizin bir felsefesi var mı?
Bu makale bu sorulaar cevap aramkatadır.

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: ibrahim on Feb 22, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF or read online from Scribd
See more
See less

05/10/2014

 
 Demokratik E
ğ
itim Üzerine
İ
brahim Özdemir
İ
nsan ve genel olarak her ak
ı
l sahibi varl
ı
k,
ş
u veya buisteme için rasgele kullan
ı
lacak [
ı 
rf] bir araç olarak de 
ğ 
il 
, kendisi
amaç 
olarak vard
ı
r; ve gerek kendi vegerek ba
ş
ka ak
ı
l sahibi varl
ı
klara yönelen bütüneylemlerinde hep
ayn 
ı 
zamanda amaç olarak 
 görülmelidir.
Immanuel Kant
 
Bir millet hem cahil hem de özgür olmay
ı
umuyorsa,hiçbir zaman gerçekle
ş
meyecek bir
ş
eyi beklemi
ş
olur.
Thomas Jefferson
 
I Giri
ş
 Demokratik bir e
ğ
itimden söz edebilmek için öncelikledemokrasinin üzerine bina edildi
ğ
i metafizik temele/temellere i
ş
aretedilmelidir. Demokrasi kavram
ı
n
ı
n mahiyeti, ne oldu
ğ
u ve ne olmas
ı
 gerekti
ğ
i bak
ı
m
ı
ndan birkaç bin y
ı
ld
ı
r filozoflar ve dü
ş
ünürlertaraf 
ı
ndan tart
ı
ş
ı
lmaktad
ı
r. Bununla beraber demokratik sistemlerindaha çok baz
ı
geli
ş
mi
ş
bat
ı
ülkelerinde son iki yüz y
ı
ld
ı
r ortaya ç
ı
kt
ı
ğ
ı
 ve tecrübe edildi
ğ
i görülmektedir.Öncelikle demokrasi kavram
ı
n
ı
en genel
ş
ekliyle tan
ı
mlayal
ı
m.
Routledge Encyclopedia of Philosophy’ 
nin
ş
u tan
ı
m
ı
amcam
ı
z içinuygun olacakt
ı
r: “Belli bir ki
ş
i veya grup taraf 
ı
ndan yönetilme ilekar
ş
ı
la
ş
t
ı
r
ı
ld
ı
ğ
ı
nda, insanlar
ı
n yönetimi demektir. Siyasî i
ş
leyi
ş
emensup
herkesin karar alma sürecine kat 
ı 
ld 
ı 
klar 
ı 
bir sistemdir. Tümbireyler e
ş
it güce sahiptirler.”
i
Dikkat edilirse, burada anahtar kelime“halk”t
ı
r, yani tek tek bireylerden olu
ş
an topluluktur. Bu nedenledemokrasinin niteli
ğ
ini belirleyen halk
ı
olu
ş
turan “bireyin”, yaniinsan
ı
n niteli
ğ
idir denilebilir. Bundan hareketle, demokrasi tek tekbireylerin kendilerini alg
ı
lay
ı
ş
biçimi ve bu “biçimle” de sisteme veözellikle kendisiyle ilgili karar alma mekanizmalar
ı
na kat
ı
l
ı
m
ı
olaraktan
ı
mlanabilir.Buna ra
ğ
men, gerek demokrasinin tan
ı
m
ı
ve gerekse içeri
ğ
iyleilgili tart
ı
ş
malar hâlâ devam etmektedir. Özellikle de bizim gibi
 
geli
ş
mekte olan ülkelerde.
İş
te sorun da burada ortaya ç
ı
kmaktad
ı
r.Demokratik bir e
ğ
itimin imkân
ı
nedir? Böyle bir e
ğ
itimin olmazsaolmaz
ş
art
ı
nedir veya ne olmal
ı
d
ı
r? Demokratik bir e
ğ
itimin amac
ı
iyivatanda
ş
lar, iyi i
ş
çiler veya iyi teknik adamlar m
ı
yeti
ş
tirmektir? Yoksaiyi insan(lar) m
ı
yeti
ş
tirmektir? Bu soru
İ
slâmî bir bak
ı
ş
ı
s
ı
 ylacevapland
ı
r
ı
lmaya çal
ı
ş
ı
lacakt
ı
r.Bu nedenle, bu yaz
ı
n
ı
n ba
ş
taraf 
ı
nda Kant’tan (1724-1804) yap
ı
lan al
ı
nt
ı
bu çal
ı
ş
man
ı
n özünü çok iyi özetlemektedir. Bu dainsan
ı
n araç de
ğ
il, bizatihi bir amaç oldu
ğ
u olgusudur. Bu nedenlee
ğ
itim ve insan
ı
konu edinen her tür faaliyet ve model, onu bir araçolarak de
ğ
il, amaç olarak ele almal
ı
; insan(l
ı
ğ
)
ı
n onurunu korumay
ı
enbüyük ödev bilmelidir. Kant bundan hareketle hiçbir kimse/otoritenininsan
ı
bir araç veya nesne olarak ele almas
ı
na ve onu ideolojikamaçlar için kullanmas
ı
na izin verilmemesini
ı
srarla vurgular.
İ
nsan
ı
nözgürlü
ğ
ü –ki insan
ı
insan eden en önemli niteliktir- onuru ve
ş
erefiher
ş
eyden daha önemlidir. Kant aç
ı
s
ı
ndan böyle bir anlay
ı
ş
ı
n öngördü
ğ
ü e
ğ
itim modelini tahmin etmek zor de
ğ
ildir: “
Melekût âleminin 
ş 
erefli bir üyesini 
” yeti
ş
tirmek.
ii
 Ça
ğ
da
ş
bir dü
ş
ünür olan ve e
ğ
itimle ilgili görü
ş
leriyle de tan
ı
nanBertrand Russell (1872-1970), e
ğ
itimin en belirleyici özelli
ğ
inin bireyinpotansiyellerini ortaya ç
ı
karma oldu
ğ
unu vurgularken, Kant’a benzerbir anlay
ı
ş
geli
ş
tirdi
ğ
i görülmektedir. Russell’a göre e
ğ
itimin gayesi“hâkim olmaktan ziyade
ş
eylere kar
ş
ı
bir de
ğ
er duygusu vermek, özgürbir toplumun hikmet sahibi müte
ş
ebbis vatanda
ş
lar
ı
n
ı
yeti
ş
tirmeye yard
ı
m etmek; bir bahç
ı
van
ı
n fidan halindeki bir a
ğ
aca uygun toprak,su ve
ı
ş
ı
k verildi
ğ
i halde kocaman ve mükemmel bir a
ğ
aç olabilecektabiî imkânlara sahip oldu
ğ
u gözüyle bakt
ı
ğ
ı
gibi çocuklar
ı
m
ı
zabakmak ve özgürlük ve yarat
ı
c
ı
bireysellikten meydana gelenvatanda
ş
lar olabilmeleri için onlar
ı
te
ş
vik etmek”tir.
iii
Bundanhareketle
ş
öyle denebilir: Demokratik de
ğ
erlerin hâkim oldu
ğ
u bire
ğ
itim her
ş
eyden önce insan
ı
n özgürlü
ğ
ünü, özgünlü
ğ
ünü vebireyselli
ğ
ini esas almal
ı
d
ı
r. Bu da temelde insan anlay
ı
ş
ı
m
ı
zdan veinsana bak
ı
ş
ı
m
ı
zdan kaynaklan
ı
r. Bundan dolay
ı
, insananlay
ı
ş
ı
m
ı
z
ı
n e
ğ
itim anlay
ı
ş
ı
m
ı
z
ı
belirledi
ğ
i söylenebilir. Bu nedenleözgürlükçü demokrasilerin dayand
ı
ğ
ı
insan anlay
ı
ş
ı
na k
ı
saca gözatmak yerinde olacakt
ı
r.
 
II Demokrasi ve
İ
nsan
ı
n MahiyetiBugün tüm dünyada anla
ş
ı
lmaya ve içselle
ş
tirilmeye -tümdünyaya dayat
ı
lan da denebilir- çal
ı
ş
ı
lan liberal demokrasiler yukar
ı
dai
ş
aret edilen “insan
ı
n ne oldu
ğ
uyla” ilgili metafizik bir temeleoturmakta ve bu temel de mevcut
ş
ekliyle demokrasi tecrübesini“bat
ı
l
ı
” bir tecrübe olarak kar
ş
ı
m
ı
za ç
ı
karmaktad
ı
r. Zira geli
ş
mi
ş
bat
ı
 ülkelerinde gördü
ğ
ümüz
ş
ekliyle liberal demokrasiler, 17. yüzy
ı
ldanitibaren ye
ş
ermeye ba
ş
layan “insan
ı
n mahiyeti”yle ilgili felsefîgörü
ş
lere dayanmaktad
ı
r.
iv
Zaten bu yeni insan anlay
ı
ş
ı
daha öncekianlay
ı
ş
lardan -özellikle de Ortaça
ğ
ı
n insan anlay
ı
ş
ı
ndan- farkl
ı
oldu
ğ
uiçin “modern” olarak nitelendirilmektedir.
v
Rönesans’la filizlenen ve 17. yüzy
ı
ldan itibaren kökle
ş
meye ve hâkim olmaya ba
ş
layan bu yenianlay
ı
ş
ı
n en önemli niteliklerinden birisi insan
ı
n bireyselli
ğ
ini,biricikli
ğ
ini
ı
srarla vurgulamas
ı
, di
ğ
eri ise insan
ı
metafizik bir kopu
ş
agötürmesidir. Ba
ş
ka bir ifadeyle insan
ı
“özne” olarak görmesidir. Bu yeni insan
ı
n en belirleyici niteli
ğ
i olarak da “sonsuz isteklere/arzularasahip” oldu
ğ
unun vurgulanmas
ı
d
ı
r.
İ
nsan
ı
n özü bir kere böylebelirlendikten sonra, geriye insan
ı
n bu arzular
ı
n
ı
n kar
ş
ı
lanmas
ı
 kalmaktad
ı
r. Yap
ı
lmas
ı
gereken, insan
ı
n mahiyetinin tam olarakortaya ç
ı
kabilmesi için önündeki tüm engellerin kald
ı
r
ı
lmas
ı
d
ı
r.
İş
teliberal anlay
ı
ş
ı
n temeli olan “serbest piyasa” kavram
ı
n
ı
n ortaya ç
ı
kt
ı
ğ
ı
  yer de buras
ı
d
ı
r.
vi
 Bu yeni anlay
ı
ş
la e
ş
zamanl
ı
olarak geli
ş
en modern özgürlükbilincinin kayna
ğ
ı
da insanla ilgili bu tan
ı
mlamadan hareketle daha iyianla
ş
ı
labilir. J. Bentham (1744-1832) insan
ı
n özünün “faydas
ı
n
ı
 maksimize etme [faydas
ı
n
ı
en azamî s
ı
n
ı
rlara ç
ı
karmak]” olaraktan
ı
mlarken bu yeni anlay
ı
ş
ı
kast etti
ğ
i görülmektedir.
vii
Sonsuzkabiliyet ve arzular
ı
olan insan
ı
n, “sonsuz bir tüketici” hâlinegelmesinin de bu süreçte ortaya ç
ı
kt
ı
ğ
ı
söylenebilir. Böylece insan
ı
 “tüketim arzusu sonsuz bir varl
ı
k” olarak tan
ı
mlayan ilk toplumun 17. yüzy
ı
l
İ
ngilteresinde ortaya ç
ı
kan kapitalist toplum oldu
ğ
uanla
ş
ı
lmaktad
ı
r. Burada “yeni” olan husus,
insanda sonsuz isteklerin mevcut olmas 
ı 
ı 
n hem akli, hem de ahlâkî olarak me 
ş 
rula 
ş 
ı 
ı 
lmas 
ı 
ı 
.
viii
 Liberal demokrasilerin bu ilk varsay
ı
m
ı
n
ı
geli
ş
tiren en önemli dü
ş
ünürise pazar de
ğ
erlerinden daha yüksek bir de
ğ
eri, yani e
ş
itlik ilkesi(egalitarian) kavram
ı
n
ı
geli
ş
tiren J. S. Mill’dir (1806-1873).
ix
 Bu ilkenin özü, insan
ı
n sadece kendi ç
ı
karlar
ı
n
ı
azami haddeç
ı
karma de
ğ
il, aksine kendi kuvvelerini ve imkânlar
ı
n
ı
azami haddeç
ı
karmay
ı
vurgular. Ba
ş
ka bir ifadeyle, insan sadece sonsuzihtiyaçlar
ı
n
ı
kar
ş
ı
lamaya çal
ı
ş
an bir tüketici de
ğ
il, ayn
ı
zamanda

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
olur61 liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->