KIRAL纍1

KIRALK KONAK

�

YAKUP KADRI KARAOSMANOLU

�

Iindekiler

�

Yakup Kadri Karaosmanolu'nun Hayat ve Eserleri

� �

Kiralk Konak zerine

� �

KRALIK KONAK

�

Trk Edebiyatnda Kiralk Konak

� � �

Genel BibliyografyaHAYAT

�

Yakup Kadri, onyedinci yzyln sonlarndan balayarak Saruhan Vilayeti

� � � � �

denilen Aydn ve Manisa blgesinde hkm srm Karaosmanolu slalesindendir.

� � � � � � � �

Msr'da brahim Paa konana yerleen ve orada kbal hanmla evlenen Kadri

� � � � ��

beyin oludur. 27 Mart 1889'da Kahire'de dodu. brahim Paa'nn lm zerine

� � � � � � � � �

alt yandayken ailesiyle birlikte Manisa'ya geldi. lkrenimine Fevziye

� ��

Mekteb-i ptidaisinde balad. ki yl sonra da zmir dadisi'ne gnderildi

� � � � � � � �

(1903). ahabettin Sleyman'la arkadal buradan gelir. Ama renimini

� � � ��

tamamlayamaz. Babas daha o renimine balamadan lm, kbal hanmn

� ��

satlacak mcevherleri kalmamtr. Aile yeniden Msr'a dnnce

� � � � � � � �

skenderiye'deki Freres'ler Fransz okuluna girdi. Burada da bir yl okudu.

� � �

dadi zlemi ,onu zmir'e ektiyse de, tatilini geirmek iin geldii Msr'da

� � � � � � � � �

(1906) Jn Trkler'le tant. zmir'e dnmekten vazgeti. Snavla yeniden

� � � � � � � �

girdii Freres'ler okulunda iki yl sonra bakaloryasn vererek ortarenimini

� � � � ��

tamamlad.

�

1908'de ailece yurda dndler. stanbul'a yerletiler. Yakup Kadri, Mekteb-i

� � � �

Hukuk'a girdi. Ama bitirmeden, nc snftan ayrld. Bu arada bsen'den

��

esinlenerek yazd Nirvana adl tek perdelik oyunu yaymlanm, arkada

��

ahabettin Sleyman'n araclyla Fecr-i Ati topluluuna katlmtr. Bir

� � � � ��

yandan Fecr-i Aticilere ynelik eletirilere cevap vermekte, bir yandan da

� �

Servet-i Fnun'da kk hikayeler yaymlamaktadr. Mensur rleri de bu ilk

� ��

dnemin rnleridir.

� � �

1912'de tberkloza yakalandn renir. Ama ancak 1916'da tedavi iin

� � ��

svire'ye gidebilecek, buuk yl orada kalacaktr. Bektailikle ilgisi de

� � ��

bu yllarda, svire'ye gitmeden ncedir. O sralar Paris'ten yeni dnm olan

� � � � � � �

Yahya Kemal'in de etkisiyle Yunan ve Latin kaynaklarna dayal yeni bir sanat

� �

anlayn savunmaya balamt. Ayrca Dou mitolojisiyle de ilgileniyor, bir

��

mistisizme yneliyordu. Bu eilim onu bektai tekkesine itti, Nur Baba'

� � �

romann yazd gzlemlerinden yararlanarak. Ama hem karlaaca tepkiler,

� � � � ��

hem svire'ye gidii yaymlanmasn engelledi.

� � � � � �

1913'te ilk hikaye kitabn karr: Bir Serencam. Ama nce Balkan,

� � ��

ardndan da 1'inci Dnya Savalar, bu savalarla gelen ykm, Yakup Kadri'de

� � � � � � �

bir deiime yolaacak, sanatn ahsi ve muhterem olduu dncesinden

� � � � � � ��

yava yava uzaklaacaktr. Mondros antlamasndan sonra onu kdam yazar

� � � � � � � �

olarak grrz (1919). Gncel olaylar izleyen, Kurtulu Sava'n destekleyen

� � � � � � ��

bir gazetecidir artk. Hikayeleri de Milli Mcadele ile ilgilidir. Daha sonra

� �

o gnlerin rn olan makalelerini Ergenekon'da toplayacaktr.

� � � � �

1921'de Ankara'nn ars zerine Anadolu'ya geti. Grevli olarak Ktahya,

� � � � � � � � �

Simav, Gediz, Eskiehir, Sakarya yrelerini dolat. nce Mardin (1923-31),

� � � � �

sonra Manisa milletvekili oldu (1931-34). Evlilii de bu dnemdedir.

� �

Mutasarrf Asaf Bey'in kz, Burhan Asaf Belge'nin kzkardei Leman Hanmla

� � � � � �

evlenmi (11 Ekim 1923); yine bu dnemde Kiralk Konak, Nur Baba adl

� � � �

romanlarn yaymlam, Cumhuriyet ve Hakimiyet-i Milliye gazetelerinde

� � � �

makaleler yazm (1923-25), tedavi iin ikinci kez gittii (1926) svire'den

� � � � �

Alp Dalarndan balyla izlenimlerini kaleme almtr. 1932 yl ise

� � � ��

Yakup Kadri iin ayr bir nem tar. Vedat Nedim Tr, Burhan Asaf Belge,

� � � ��

smail Hsrev Tkin ve evket Sreyya Aydemir'le birlikte Kadro' dergisini

� � � � �

karrlar. Byk yank uyandran ve tartmalara yolaan roman Yaban da ayn

��

yl yaymlanr.

� � �

Balangta ilgiyle karlanan Kadroda savunulan dnceler zararl

� ��

bulunarak derginin imtiyaz sahibi Yakup Kadri, Tiran eliliine atannca

� � �

(1934) dergi de kapanr. Bunu Prag (1935), La Haye (1939), Bern (1942),

�

elilikleri izler. Tahran eliliinden sonra (1949-51) emekli oluncaya kadar

� � �

kalaca Bern eliliine yeniden getirilecektir. Zoraki Diplomat adl

��

anlar bu yllarn rndr.

� � � � � � � �

1955'te emekli olunca yurda dnerek eitli dergi ve gazetelerde yazlarn

� � � � � �

srdrd. 27 Mays'tan sonra Kurucu Meclis yeliine seildi. 1961'de Manisa

� � � � � � �

milletvekili oldu. 1957'de de Ulus gazetesinin bayazarln yklenmiti.

� ��

1962'de Atatrk ilkelerine ters dldn ileri srerek CHP'den istifa etti.

� ��

1965'ten sonra ise politikadan ekildi. Son grevi Anadolu Ajans Ynetim

� � � �

Kurulu Bakanlyd. 13 Aralk 1974'te Ankara'da ld. stanbul'da,

� ��

Beikta'ta Yahya Efendi mezarlnda annesinin yannda yatmaktadr.

� � ��

:::::::::::::::::::ESERLER

�

Hikaye: Bir Serencam (1913), Rahmet (1923), Milli Sava Hikayeleri (1947).

�

Roman: Kiralk Konak (1922), Nur Baba (1922), Hkm Gecesi (1927),

� � �

Sodom ve Gomore (1928), Yaban (1932), Ankara (1934), Bir Srgn (1937),

� �

Panorama (2 cilt. 1953-54), Hep O ark (1956).

� �

Mensur iirler: Erenlerin Bandan (1922), Okun Ucundan (1940).

� ��

An: Zoraki Diplomat (1955), Anamn Kitab (1957), Vatan Yolunda (1958),

� � �

Politikada 45 Yl (1968), Genlik ve Edebiyat Hatralar (1969).

� � � �

Monografi: Ahmet Haim (1934), Atatrk (1946).

� �

eitli Makaleleri: zmir'den Bursa'ya (H. Edip, F. Rfk, M. Asm ile,1922),

� � � � � �

Kadnlk ve Kadnlarmz (1923), Seme Yazlar (F.Rfk, R. Eref ile, 1928),

� � � � � � � � � �

Ergenekon (2 cilt, 1929), Alp Dalarndan ve Miss Chalfrin'in Albmnden

� � � �

(1942).Kitaplamam Oyunlar: Nirvana (Resimli Kitap, s. 9, 1909), Veda

� � �

(R. Kit, s. 11), Saanak (st. ehir Tiy. Ktp.), Maara (Varlk, s. 12-17,

� � � � �

1934).KRALIK KONAK ZERNE

� � �

Kiralk Konak, Yaban'n poplerlii bir yana braklrsa gerek ierii,

� � � � � � � � �

gerek kiilerinin ilenii, gerekse kurgusu bakmndan Yakup Kadri'nin

� � � � �

romanlar arasnda nemli bir yer tutar. Trk romannn ke talarndan

� � � � � � � � �

oluu, deerini gnmzde de korumas ise konu edindii gerekliin, deiik

� � � � � � � � � � �

boyutlarda da olsa srmesinden gelir. Trk toplumunun tarihsel geliim

� � �

srecinde ilk belirtileri onsekizinci yzylda grlen ve Tanzimat'la

� � � � �

somutlaan Batllama olgusuna balayabileceimiz bir gerekliktir. Bu

� � � � � � �

Kiralk Konakla Yakup Kadri, altyapsndan styapsna bir deiim srecine

� � � � � � � � �

giren Trkiye'de, bu srecin sonucu olan bir sorunsal getirir gndeme. Zaman

� � � �

dilimi olarak da bu sorunsaln belirgin biimde yaad ikinci Merutiyet

� � � ��

dnemini seer.

� �

Hkm Gecesi'nin nsznde de belirttiim gibi, kinci Merutiyet salt

� � � � � � � �

mutlakiyeti ynetimin sona erdirildii siyasi bir devrim olarak ele alnamaz.

� � � �

Geleneksel toplum yapsnn zld, snflamann belirginletii bir tarih

� � � ��

srecinde sivil-asker brokratlarn, da baml egemen glerin desteinde

� � � � ��

ynetime el koymas olaydr temelde. Ama Trk burjuvazisi retim glerini

� � � � � � ��

gelitirecek, retimin toplumsallamasn salayp hzlandracak gte

� � � � � � � � � ��

olmad, deiim toplumun kendi i dinamiklerince belirlenmedii iin knt

��

durdurulmad, tersine hzland. Bylece, Trkiye'nin yukardan aaya

� � � � � � � ��

kapitalistlemesi sreci iinde, yap kendi i dinamiiyle deimedi. O zaman

� � � � � � � �

dorudan doruya saldrya urayan doa kendisi deil, hayat tarz, deerler,

� � � � � � � � �

ahlak, ksacas kltr oldu. (Murat Belge, Birikim, s. 2, 1975).

� � � �

Bu adan baklnca yapsal bir zln, toplumun btn kesimlerine,

��

hayata yansyan bir kntnn romandr, Kiralk Konak. Deer yarglarnn

� ��

alt st olduu bir dnemi kuaklar aras atmay odak alarak anlatr Yakup

� � � � � � � � �

Kadri. Batya yknme ve bu yknmenin yaratt toplumuna yabanclama

� � � � � ��

olgusu, dnya grnn, buna bal olarak da yaama biiminin,deimesi,

� � ��

insanlar aras ilikilerdeki yozlama romann atsn oluturur. Roman

� � � � � � � � �

kiileri de bu at iinde ve snfsal konumlaryla yanstlr.

� � � � � � � � � �

Naim Efendiler bu yaz Kanlca'ya tanmadlar. Zamanlar artk eski zamanlar

� ��

deil, iki sene iinde pek ok adetler deiti cmleleriyle balayan romann

� � � � � � � �

ilk sayfalarnda Yakup Kadri, Tanzimat'tan, Merutiyet'e stanbul'un ve

� � �

redingot dnemleri olarak ikiye ayrr yaayan tarihsel sreci. Giyimden yola

� � � � �

klarak yaplan bu saptama gerekten de bir kltr deiiminin somut

��

gstergelerini getirir. Abdlmecit dneminin stanbul'un giyinmi ll,

� � � � � � ��

zarif, namuslu birer aile babas ve kibar konak reisi olan stanbul Efendisi

� �

yerini ikinci Abdlhamit dneminin redingotlu, yan uak, yar memur, ikiyzl

� � � � � �

insanna brakm; dolaysyla grkemli konak hayat da kk hayatna

� � � � � � � � �

dnvermitir. Sonu olarak ne yaayn, ne dnn, ne giyiniin kendine

� ��

zgl kalm; her ey gelenein dna kmtr.

� � ��

Burada Yakup Kadri'nin, deiimi biri tekinin iinden kan ve birbirine

� � � � ��

bal, birbirini izleyen aamalarn oluturduu bir sre olarak toplumsal

� � � � � � � �

fonu ustalkla izdiini sylemek gerekir. Nitekim romann bakiilerinden

� � � � � � �

Naim Efendi'nin tantm hemen bu satrlarn ardndan gelir. Onu teki kiiler

� � � � � � � �

izler.Btn hatralar, btn zevkleri, btn muhabbetleri, kendisini gldren ve

� � � � � � � � � �

alatan her ey mutlaka bundan krk sene evveline ait olan Naim Efendi

� � �

redingotlu nesle mensup olmakla beraber vcudu henz krpe iken stanbul'un

� � � �

iinde teekkl ve tekemml etmi kimselerdendir. Damad Dyunu Umumiye

� � � � � � �

Mfettilerinden Servet Bey ise Alafranga hayat namna sabahtan akama kadar

� � � �

bin trl garabet yapan, krk be yanda bir zppeden baka bir ey

� � � � ��

deildir. Birbirine btnyle kart bu iki tipin yansra Naim Efendi'nin

� � � � ��

torunlar Seniha ve Cemil, yeeni Hakk Celis, Kasm Paa'nn olu Faik Bey de

� � � � � � �

nc kua olutururlar. Bylece romann ilk blmlerinde belirgin yanlar,

��

duyu, dn ve davran zellikleriyle anlataca kiileri sergileyen Yakup

� ��

Kadri, bu kiiler arasndaki ilikileri ykleyerek olay gelitirmeye balar.

� � � � � � � �

Seniha-Faik, Seniha-Hakk Celis ilikisi evresinde szn ettiim sorunsal

� � � � � � � �

kiilerinin dramn belirleyen ana olgu olarak gndeme getirir.

� � � �

Gerekten Naim Efendi'nin dram, kimi zaman benliine dek sarslsa, sonunda

� � � �

kendi iine kapanmay sese de toplumun geliimine ayak uyduramayndan ya da

� � � � ��

deimeye kar direnmesinden gelmez. Tersine, torunlarna duyduu sevgi onu

� � ��

her eye boyun emeye, btn aykrlklar kabullenmeye gtrr. Konayla

� � � � � � � � � � � ��

Category:	Uncategorized.
Rating:
Upload Date:	02/22/2009
Copyright:	Attribution Non-commercial
Tags:	This document has no tags.

Documents

People

Leave a Comment

KIRAL纍1

More From This User

Related Docuements

Documents

People

Leave a Comment

KIRAL纍1

More From This User

Related Docuements

Other login options

Signup

Why Sign up?

Login Successful