• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Enelondodelcaflo
AdalbertoCorreaNegr6n
Influenciatafnade proporcionesmfticasffu""unosdiasescuchabanlaradiorrlacanci6n,,Atr6vete_TeTe,,deCaile1-l-Sf,meaculpa,escucho"ggu.tOn.p"rodejemosmisrazonesparaotrodfa.Ahoras6loquierodecirquemientrasscuchabaIasusodichacanci6ndeCatte1ituveunmomentoepif6nico:[...]peroesteeggaet,neemeteorlosntestinospordebajodelafaldacomoLrnubmarinoytesacaodeindiotaino[...1Degolpe,sinavisar,semepresentaamiisrecrenteexpresi6nrdelarquetipoainoenelcolectiv_ouertorriqueflo.tuu"ou"--pensarenJuanAntonioCorretjer..,D.e.sequroayquienprotesteaIncrusrOnelpoetaNacionalCaile3enelmismop6rrafo.Esunatangente
fllldg:ulp"ro_oretmomento'ejemos
LaueIJdemfsicadefondo.baiit-oaranomolestarl vecino.mientrasubfro,oeLorretJer.Esosf.antesnvoquemosconCalle1Jyprosigamos:[...]yatilsabesnaparrabomamdenelnombreeAgiiefiantinohaymdsui...]
LITERAT"TIRA
5t
HAYUI{II{DIO
ElmitotainoenpuertoRicoTradicionalmentesehabladelacomposici6nridtnicapuertorriquefra,dec6molatusi6nraciatdel"d;;'spafrol,delnegroafricanoydelamerindiotainoprodujoal puertorriqueflocomoloconocemoshoy.Lacontribuci6ndelindiotainoalaformaci6ndenuestropuebloesnnegable.Entodasasiireasdenuestrodiariovivirpodemosapreciarsulegado:enell6xico,enlatoponimia,enladietayenlascreencias"iigiorur,'entreotras,comolohandemostradoinnumerablesestudiosentodososfrentesisciplinariosPeroodiferenciadeotrasnacioneshermanasenelcontinentecuyaspoblacionesindigenasanlesadoasobreviv,irhastanuestrosdiJs,enPuertoRicoelelementondigenanoestanevidenteasimplevista,al puntoquesehanstitucionalizadola posturahist6ricadelaextinci6ntaina.2Ensuaparenteausenciaseom6alifbaropuertorriquefrocomosfmboloaut6ctonodelcariicternacional,quienadem6sde
IRecientearani.queesroyenelexilio.
:iii:dilr:i,:1ff:::.;i:*li:..T:T:Jtili:ff:;
*t*t*iifr$*iry;lrtlulst'+'"-,u;ffir$;ryf.#i'py;rffit',
,T;-',;f'f"fru****l*tl*ru#i"'ttt*'^vi:i:'iyii*:i:-li",ilff
f,Ht!+i!*il?;i:lr.,*l""iiiii.xr;;rTif,t;',,#;;fj:::#:'}'1"ifi,";ffij:ffi
r:iufi***xNs***'l**lp
::$r1;:.",,"*r;*::#iiE:f:!;::,;:iill#,i1f:"i1H,:[""i1fitHi#*:i#..,idi$1f
*;;*lj*:,**,**r*ikmffi****M
I
 
RevistaICpAiio8/nrimero5/(enero-junio)2008EnelfondodclcafiohayunindioAdabertoCorrerNeeron
lamfsica,tantopopularcomoa..nuevatrova",elreggaet6n,asalsa,lmerensueyenIacreacidneunairillaccimicanlosriltimosafrosdelsigloXX ycomienzoselXXI:TureltElThino,6eRicardoAlvarez_Riv6n,culminandoconelllamadTainoRevivalMovententeos.,nuevostafnos,,enareddenformaci6nelectr6nica(Internet).7NosdiceCarmenCorchadoJuarbeonrespectoltemaennuestrasletrasque:PtrcrtoRico,comolosdentispctisesItsanoanecano.t.,.utat,s u tht.podticoconabundanteobraliricacletemandianista[.. .]conelprop1sitodedefinirnuestrapersonalidacldi puebto-ensuaspectoacial1tespiritual,contounamanifcstaci6nautoctonistainiciadctdesdeel pasadosigloXIX,cttandolapreocupacidnporladefinicidndelopuertorriquefiocomenz'amanifestarseenrodososaspectoscleuviclanacioualincluyendoaliteratura.(I53\Elimaginariontiticodelostafnosnosllegaporunsenderoazaroso.FrayRamrjnPanilograre(.ogervariosclt,susmitosporordendeCokinenlavecinasladektEspaiiolaenlo quesereconocecontoelprinterlibroescritoenlenguaeltropeaenlasAmiricasyel printcrtratadoantropologicosobreelreci4ndescubiertocontinente,ctRelacidnacercadelasantigiiedadesdelosindios.Desdeentoncesaobrctdel.frailecataltinha pasacloporrunseriedeeventualidadestist6ricasaclversas.sEsfttconstttweeltinicotestinrcniodirectopercibirsemarginadoorlainvasi6ncultural,educativa,oliticayecon6micaestadounidenseenaIsla,ambi6nsesinti6vfctirnadeella.j-Noobstantestaaparenteusencia.4a travesenuestroeveniriterarioepuedenapleciardiversaslusionesnuestroasadorecolombino,aseaenarecreaci6niterariaeosescasosmitosrecogidosporFrayRam6nPan6ensuRelaci1nacercadelasantigiiedadesdelosndiosenlaisladeLaEspafrolauranteosprimerosiajesdelDescubrimientooenaimaginaci6ncreativadenuestrosbardos.Todasestasreferenciasalotainosehanhechoforzosamenteaunpasadoemoto,perdidoenabrumahist6ricadecincocenturias.Estadistanciaist6ricaha producidounaimagenrorn6nticadelindio,quehasidoutilizadacomoarquetipoderesistenciayalirmaci6npatriaendiversosperiodospolfticosenaIsla..EstopuedeapreciarseenalgunoseJemplos,erosinimitarnosaellos,enlaliteraturadesdeelDiariodeCol6nvelcantoVIdelaElegiaalosvarones'ilu.streseIndiasdeJuandeCastellanos.pasandoorel poema.Elsalvaie.,eManuelAlonso.Continuandona::":ludel-ilustreayagiiezanougenioMariadeHostos.La peregrinacidndeBayodn,en granpartedelasobrasdeJuanAntonioCorretjeryLuisHerndndezAquino,entreotros,5legandohastaelartepopenlacomercializaci6ndelartepictogrdficotafnoenlasmodernaseriasartesanalesnpuertoRico.Tambidnen
3Hayquienesponenenterade iuicioesra.resentaci6nhist6ricadenuestraufariaenl.saiios30,ar s
obiern_ostadounidenseearizJaraili1o,i;il;:ffHffi:J::Yl#::':i,::11'^11":.,0-ar.senarar.rossruezosuel
,ppxtrru::,,{,:[rt1'fl::,;l;.;;;;id*rrtittt'#*t-]*
1""3_i$:qilffi:::""'r",'"':,ff::jl"J_fp;rukru."chodsompreto.o,p","ur.,
5 Paraunestudiodetalladodelrcr
iil.l,y*,t"i1"1.i;;;;;;.'"#ffij,"jJ"rtlilili;:l:',f:*:J#J:'T"ilovdaseCarmenorchadouarbetrtttio.urcsertciu
:1iiil?:'iiXj'f,::;i:::i::::::t,oi*,r'u,i".,,1;;*.1':":ff?#im'e85'aHavd€evara-Richards, p"i'""i,,i,')"
presencia,en" ,,,"*i,"oi,",.,.,flqiffi':,::,:;?,T:::,:::;:;:ltemaensuestudion preparaci6nitttadossntit.stu{nos:u
;'i;:::X:l:!.:r"mados',,nuevosarno,'i"nu,,r,.iJ,"y:ffi#:ffll;3j,.ii[,Ti?;,Tnfiil"."r""fl:Xil:j:i';,ff;:,,,,;;.;,";
8ReconrendamoslaRelaci6uacercttclekrsantigiierladestlelosi,dios..Mexico:sigloXXI,lggg,preparacaporJos6JuanAmom.la
;:i,::llril,':j::T:i:.n:l,:;,?:ii:aj,l:ffiHf;:11,';#x;:ffi[l*:",":fl;,t",:*:,:t,:*e,doc.men,odemds
 
quenosnformasobre-elpante1ntalno.portanto,esafuentebbligatoriaporla queaccedemoslascreenciqsdeloshabitantesprecolombinos.Noobstantee.lhechode queIalabordelfrailesellevaraacaboenktEspaflolaynoenPuertoRico,envariasocasionesafirmadlensurecopilacifinquelascreeiciasquetranscribesonhomog4neasntrelosindiostainosdeambasislqs.Deestamanera,elopfisculodepandsehaconvertidoenpiedraangularnosolamenrcenelintentodeisclarecernuestraprehistoria,sinotqmbidnenlarecreacidnestdticaquedeellasehalrcchoennlrestrqiteratwra.LotainoenJuan AntonioConetjerAlrevisarIatrayectoriaiterariadeLorretJerpreciamosasnnumerablesalusionesanuestraherenciandieenaque6stehaceensuobra.Tantoe-nlarecreaci6npo6ticadelosmitosantillanosprecolombinoscomoenelusoprivilegiadodetdrminos6xicosa"orig"no procedenciaarahuaca.Estenter6spornuestropasadoainoseevidencia{esde_surimerpoemariocuyotitulo,Agileibana(1932),aludedirectamente:l l:rbfdedoscaciquesafnosenlanlstonapuertorriquefra.eRam6n
FetivalNacionalJndipeaXVIIFotomaratOnZmOPor:GerardoBartolomei
i,!11!!frirx,1x?,111r"'ri,111.:$i?l'"":llril$';ji!t1,11ii1,1r,1?i""1,i*':?i"T:jh-J,iri,,i,1,'onnancomienc,ae,,,o,izar,a
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...