Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
sayisal12

sayisal12

Ratings:

5.0

(2)
|Views: 258|Likes:
Published by Fahri UZUN

More info:

Published by: Fahri UZUN on Feb 28, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/16/2009

pdf

text

original

 
 3
 MATEMAT 
 İ 
 K 
 – ÖSS Ortak 
 
-MEF
İ
LE HAZIRLIK 14. SAYI-
 
OLASILIK
 
OLASILIKTan
ı
m:
Bir deney sonucunda elde edilen tüm ç
ı
kanlardanolu
ş
an kümeye
örnek uzay
denir. Örnek uzay kümesi Eile gösterilir. Örnek uzay
ı
n herhangi bir alt kümesine
olay
denir.E örnek uzay
ı
na
kesin olay
ve bo
ş
kümeye
olanaks
ı
zolay
denir.
ÖRNEK 1Bir zar pe
ş
pe
ş
e 2 kez at
ı
l
ı
yor.a) Bu deneydeki örnek uzay
ı
n eleman say
ı
s
ı
kaçt
ı
r?b) Üste gelen say
ı
lar toplam
ı
n
ı
n 10 olma olay
ı
A ise,n(A) kaçt
ı
r?c) Üste gelen say
ı
lar toplam
ı
n
ı
n 5 ile kalans
ı
z bölü-nebilmesi olay
ı
B ise, n(B) kaçt
ı
r?d) A ve B olaylar 
ı
ayr 
ı
k olaylar m
ı
d
ı
r?e) Üste gelen say
ı
lar toplam
ı
n
ı
n 13 ten küçük olmaolay
ı
C ise, C nas
ı
l bir olayd
ı
r?ÇÖZÜMa)
Bir zar at
ı
ld
ı
ğ
ı
nda örnek uzay, (1, 2, 3, 4, 5, 6) oldu-
ğ
undan, iki zar at
ı
ld
ı
ğ
ı
nda örnek uzay;E = {1, 2, 3, 4, 5, 6} x {1, 2, 3, 4, 5, 6} = {(1, 1), (1, 2),(4, 3), …} olup, n(E) = 6.6 = 36 d
ı
r.
b)
A = {(4, 6), (6, 4), (5, 5)} olup, n(A) = 3 tür.
c)
B = {(1, 4), (4, 1), (2, 3), (3, 2), (4, 6), (6, 4), (5, 5)}olup, n(B) ) = 7 dir.
d)
A
B = {(4, 6), (6, 4), (5, 5)} olup, A
B
Ø oldu-
ğ
undan, A ve B olaylar 
ı
ayr 
ı
k de
ğ
ildir.
e)
 
İ
ki zar at
ı
ld
ı
ğ
ı
nda üste gelen say
ı
lar toplam
ı
en çok12 olup, 13 ten küçük olaca
ğ
ı
ndan, C olay
ı
kesinolayd
ı
r. C = E dir.
OLASILIK FONKS
İ
 YONUTan
ı
m:
A
E olsun.
 
A dan [0,1] aral
ı
ğ
ı
na tan
ı
mlanan ve a
ş
a
ğ
ı
daki aksiyomlar 
ı
 gerçekleyen P fonksiyonuna
olas
ı
l
ı
k fonksiyonu
denir.A n
ı
n P fonksiyonu alt
ı
ndaki P(A) görüntüsüne de
A ola-y
ı
n
ı
n olas
ı
l
ı
ğ
ı
denir.
1)
0
P(A)
1
 2)
P(
) = 0, P(E) = 1
 3)
P(A
B) = P(A) + P(B) – P(A
B)
NOT: 1
E = { a
1
, a
2
, a
3
, ... a
n
} örnek uzay
ı
nda,P(a
1
) = P(a
2
) = P(a
3
) = ... = P(a
n
) ise, E örnek uzay
ı
na
e
ş
 olumlu
örnek uzay denir.E
ş
olumlu bir örnek uzayda bir A olay
ı
n
ı
n olas
ı
l
ı
ğ
ı
,n(A)P(A)n(E)
=
dir.
NOT: 2
P(A) bir olay
ı
n olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
, P(A
ı
) ayn
ı
olay
ı
n olmamaolas
ı
l
ı
ğ
ı
ise, P(A) + P(A
ı
) = 1 dir.
ÖRNEK 2
E = {A, B, C} örnek uzay
ı
nda; A, B, C üç ayr 
ı
k olayd
ı
r.
57P(AB),P(BC)99
= =
oldu
ğ
una göre,
P(A), P(B), P(C) yi bulal
ı
m.ÇÖZÜM
5P(AB)P(A)P(B)(ABoldu
ğ
undan)97P(BC)P(B)P(C)(BColdu
ğ
undan)9
= + = = = + = =
 P(E)P(ABC)P(A)P(B)P(C)1(ABColdu
ğ
undan)Budenklemlerden,423P(C)P(A)veP(B)bulunur.999
= = + + = = = = =
 
ÖRNEK 3
A ve B isimli iki ki
ş
i bir madeni paray
ı
atma oyunu oynu-yorlar. Paray
ı
yaz
ı
atan oyunu kazan
ı
yor. Paray
ı
önce A,sonra B atarak, oyunu herhangi biri kazan
ı
ncaya kadar bus
ı
rada paray
ı
atmaya devam ediyorlar.
Bu para atma oyununu A n
ı
n kazanma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?
 
 4
 MATEMAT 
 İ 
 K 
 – ÖSS Ortak 
ÇÖZÜM
Oyunu A n
ı
n kazanma olas
ı
l
ı
ğ
ı
x olsun. B nin kazanmas
ı
 için, A n
ı
n kazanamamas
ı
gerekir. O halde oyunu B ninkazanma olas
ı
l
ı
ğ
ı
 
1x2
tir.
-MEF
İ
LE HAZIRLIK 14. SAYI-
 
12xx1den,P(A)xtü23
+ = = =
.
 
ÖRNEK 4
A ve B ayn
ı
evrensel kümede iki olayd
ı
r.
21P(A),P(B)veP(AB)74
= =
16
=
oldu
ğ
una göre,
P(A
B), P(B – A) ve P(B
ı
 
A) y
ı
bulal
ı
m.ÇÖZÜM
ı
242114P(A),P(B),P(AB)84848431k31P(AB)84k847k1P(BA)84k1210k5P(BA)dir.84k42
= = == == == =
 
ÖRNEK 5
6 erkek ve 4 bayandan ola
ş
an 10 ki
ş
i aras
ı
ndan rasgele 4ki
ş
i seçiliyor.
Seçilen bu ki
ş
ilerin 2 sinin erkek ve 2 sinin bayan ol-ma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?ÇÖZÜM
10n(E)210dur.464n(A)90d
ı
r.22n(A)903P(A)dir.n(E)2107
= =⎛ ⎞ = =⎜ ⎟ ⎝ ⎠ = = =
 
ÖRNEK 6
Her çocu
ğ
a en az bir tane oyuncak vermek ko
ş
uluyla, öz-de
ş
6 oyuncak; A, B ve C isimli üç çocu
ğ
a rasgele da
ğ
ı
-t
ı
lm
ı
ş
t
ı
r.
Bu da
ğ
ı
t
ı
mda, A isimli çocu
ğ
a 3 oyuncak verilmi
ş
ol-ma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?ÇÖZÜM
n tane özde
ş
oyuncak, her ki
ş
iye en az bir tane vermekko
ş
uluyla, p ki
ş
iye
n1p1
⎛ 
farkl
ı
biçimde da
ğ
ı
t
ı
labilir.
5n(E)10dur.2
= =
 A isimli çocu
ğ
un 3 oyuncak alm
ı
ş
olma say
ı
s
ı
;ABC321312biçimindeolup,n(A)2dir.n(A)21P(A)tir.n(E)105
== = =
 BA
Ğ
IMSIZ OLAYLARTan
ı
m:
A ve B iki olay olsun. Bu olaylardan birinin gerçek-le
ş
mesi, di
ğ
erinin gerçekle
ş
mesine veya gerçekle
ş
meme-sine ba
ğ
l
ı
de
ğ
ilse, bu olaylara
ba
ğ
ı
ms
ı
z olaylar 
denir. Ave B ba
ğ
ı
ms
ı
z iki olay ise, P(A
B) = P(A).P(B) dir.
ÖRNEK 7Bir zar pe
ş
pe
ş
e üç kez at
ı
l
ı
yor.a)
İ
lk iki at
ı
ş
ta 6 ve üçüncü at
ı
ş
ta 5 gelme olas
ı
l
ı
ğ
ı
 kaçt
ı
r?b) Bu at
ı
ş
lar 
ı
n ikisinde 6, birinde 5 gelme olas
ı
l
ı
ğ
ı
 kaçt
ı
r?c) Bu at
ı
ş
lar 
ı
n en az birinde 6 gelme olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?d) Bu at
ı
ş
lar 
ı
n üçünde de üste gelen say
ı
lar 
ı
n farkl
ı
 olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?ÇÖZÜM
Zar 
ı
n üç kez pe
ş
pe
ş
e at
ı
lmas
ı
olay
ı
ba
ğ
ı
ms
ı
z olayd
ı
r.
a)
Zar 
ı
n 665 biçiminde gelmesi isteniyor.
1111P(A)d
ı
r.666216
= ⋅ ⋅ =
 
b)
Zar 
ı
n 665, 656, 566 biçimlerinde gelmesi isteniyor.
1111P(B)3dir.66672
= ⋅ ⋅ ⋅ =
 
c)
Zar 
ı
n üç at
ı
ş
ta da 6 gelmeme olas
ı
l
ı
ğ
ı
n
ı
bulal
ı
m.
ıı
555125P(C)d
ı
r.66621612591P(C)1P(C)1d
ı
r.216216
= ⋅ ⋅ == = =
 
 
 5
 MATEMAT 
 İ 
 K 
 – ÖSS Ortak 
d)
 
İ
lk at
ı
ş
ta 6 say
ı
dan herhangi biri, ikinci at
ı
ş
ta geri ka-lan 5 say
ı
dan herhangi biri ve üçüncü at
ı
ş
ta da gerikalan 4 say
ı
dan herhangi biri gelmesi isteniyor.
6545P(D)dur.6669
= ⋅ ⋅ =
 
ÖRNEK 8A torbas
ı
nda 4 siyah, 3 beyaz ve B torbas
ı
nda 5 siyah,9 beyaz top vard
ı
r.a) Bu torbalar 
ı
n her birinden birer tane top al
ı
nd
ı
-
ğ
ı
nda, bu toplar 
ı
n ayn
ı
renkli olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaç-t
ı
r?b) Torbalardan herhangi birinden bir top al
ı
nd
ı
ğ
ı
n-da, bu topun beyaz olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?c) A torbas
ı
ndan bir top al
ı
n
ı
p B ye at
ı
l
ı
yor. Sonra Bden çekilen bir topun beyaz olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?ÇÖZÜMa)
Toplar 
ı
n SS veya BB biçiminde olmas
ı
isteniyor.
453947P(A)dir.71471498
= + =
 
b)
Torbalar 
ı
n herhangi birini seçme olas
ı
l
ı
ğ
ı
 
12
dir.A dan beyaz ve B den beyaz top çekme olas
ı
l
ı
ğ
ı
,
131915P(B)dir.2721428
= + =
 
c)
A dan B ye at
ı
lan top siyah veya beyaz olabilir.
SBBB4931022P(C)tir.71571535
= + =
 
ÖRNEK 9Bir torbada 2 siyah, 4 beyaz ve 6 k
ı
rm
ı
z
ı
top vard
ı
r.Torbadan üç top al
ı
n
ı
yor.a) Bu toplar 
ı
n üçünün de k
ı
rm
ı
z
ı
olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaç-t
ı
r?b) Bu toplar 
ı
n üçünün de farkl
ı
renkte olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
 kaçt
ı
r?c) Bu toplar 
ı
n en az birinin beyaz olma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaç-t
ı
r?d) Toplar 
ı
n ikisinin siyah, di
ğ
erinin siyah olmamaolas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?ÇÖZÜM
Torbadan üç topu birlikte çekme deneyi ile toplar 
ı
birer bi-rer çekip, her defas
ı
nda çekilen topun yerine konmamas
ı
 deneyi ayn
ı
sonucu veren deneylerdir.Bu sorunun çözümünü her iki yoldan da yapal
ı
m.
a)
 
126n(E)220,n(A)2033
= = = =
 n(A)201P(A)dir.n(E)22011
= = =
 
a
ı
)
 
KKK
6541P(A)dir.12111011
= ⋅ =
 
b)
 
246n(B)48111
= ⋅ ⋅ =
 n(B)4812P(B)tir.n(E)22055
= = =
 
b
ı
)
 
SBK
24612P(B)3!tir.12111055
= ⋅ ⋅ × =
(3!, S, B, K nin dizili
ş
 say
ı
s
ı
d
ı
r.)
c)
Toplar 
ı
n beyaz olmama olas
ı
l
ı
ğ
ı
 
ııı
8n(C)563n(C)56141441P(C),P(C)1tir.n(E)220555555
= == = = = =
 
c
ı
)
 
ı ı ı
BBB
ı
8761441P(C),P(C)tir.1211105555
= = =
 
d)
210n(D)1021
= =
 n(D)101P(D)dir.n(E)22022
= = =
 d
ı
)
ı
SSS
21103!1P(D)dir.1211102!22
= ⋅ × =
(
3!2!
SSS
ı
nün dizili
ş
 say
ı
s
ı
d
ı
r.)
 ÖRNEK 10
22233344 say
ı
s
ı
n
ı
n rakamlar 
ı
n
ı
n yerleri de
ğ
i
ş
tirilerek tüm8 basamakl
ı
say
ı
lar yaz
ı
l
ı
yor.
Bu say
ı
lardan rasgele biri seçildi
ğ
inde, bu say
ı
da enaz iki tane 2 nin yan yana bulunma olas
ı
l
ı
ğ
ı
kaçt
ı
r?
-MEF
İ
LE HAZIRLIK 14. SAYI-
 

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->