• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Η
 
προστασία
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
στα
 
δάση
:
το
 
παράδειγ
µ
α
 
του
 
Quercus euboica
Α
ΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ
 
Χ
.
Π
ΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ
,
 Ν
ΙΚΟΛΑΣ
 
Κ 
ΑΡΑΒΑΣ
,
Μ
ΑΡΙΝΑ
 
Σ
ΥΜΒΟΥΛΙ∆ΟΥ
,
Τ
ΑΤΙΑΝΑ
 
Α
ΙΓΙΝΙΤΟΥ
 
και 
 
Μ
ΑΡΙΑ
 
∆
ΑΣΚΑΛΑΚΗ
 WWF
Ελλάς
,
Φιλελλήνων
26,
1
0558
Αθήνα
(forest@wwf.gr 
 
) 
Εισαγωγή
 
Η
 
προστασία
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
στα
 
δάση
 
και 
 
στα
 
φυσικά
 
οκοσυστή
µ
ατα
 
γενικότερα
 
έχει 
 
αποτελέσει 
 
αντικεί 
µ
ενο
 
διεθνών
 
συνθηκών
,
παγκόσ
µ
ιων
 
συσκέψεων
,
συζητήσεων
,
βιβλίων
 
και 
 
πανεπιστη
µ
ιακών
 
παραδόσεων
,
αλλά
 
ταυτόχρονα
 
έχει 
 
απασχολήσει 
 
περιβαλλοντικές
 
οργανώσεις
, µ
έσα
µ
αζικής
 
ενη
µ
έρωσης
 
και 
 
ο
µ
άδες
 
πολιτών
.
 Έχει 
 
επίσης
 
αναφερθεί 
 
πολλές
 
φορές
 
ότι 
 
τα
 
ελληνικά
 
δάση
 
είναι 
 
πλούσια
 
σε
 
βιοποικιλότητα
 
και 
 
ότι 
 
απαιτούνται 
µ
έσα
 
προστασίας
 
για
 
τη
 
διατήρησή
 
της
.
Ταυτόχρονα
 
ό
µ
ως
 
διαπιστώνει 
 
κανείς
 
ότι 
 
κυριαρχεί 
µ
ια
 
ασάφεια
 
ως
 
προς
 
την
 
έννοια
 
της
 
βιοποικιλότητας
,
ως
 
προς
 
τους
 
τρόπους
µ
έτρησης
 
αυτής
 
και 
 
ως
 
προς
 
τη
 
φύση
 
των
µ
έτρων
 
προστασίας
 
που
 
πρέπει 
 
 να
 
ληφθούν
.
Στην
 
εργασία
 
αυτή
 
θα
 
προσπαθήσου
µ
ε
 
 να
 
περιγράψου
µ
ε
 
την
 
έννοια
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
και 
 
 να
 
αναφέρου
µ
ε
 
τα
 
κυριότερα
 
χαρακτηριστικά
 
της
.
Ταυτόχρονα
 
θα
 
προσπαθήσου
µ
ε
 
 να
 
συνδέσου
µ
ε
 
την
 
παραπάνω
 
έννοια
µ
ε
 
τη
 
σύγχρονη
 
ανάγκη
 
για
 
προστασία
 
του
 
περιβάλλοντος
 
και 
 
 να
 
περιγράψου
µ
ε
 
τους
 
τρόπους
µ
ε
 
τους
 
οποίους
µ
πορεί 
 
 να
 
ενταχθεί 
 µ
ια
 
αυτή
 
στην
 
αναπτυξιακή
 
διαδικασία
µ
ιας
 
περιοχής
.
Τέλος
 
θα
 
παρουσιαστεί 
 
η
 
περίπτωση
 
της
 
ευβοϊκής
 
δρυός
 
στη
 
Βόρειο
 
Εύβοια
,
ως
 
παράδειγ
µ
α
 
ενός
 
δασικού
 
είδους
 
για
 
το
 
οποίο
 
πρέπει 
 
 να
 
παρθούν
 
αναγκαία
µ
έτρα
 
προστασίας
 
για
 
τη
 
διαφύλαξη
 
της
 µ
οναδικής
 
του
 
ποικιλότητας
.
Η
 
έννοια
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
και
 
η
 
προστασία
 
της
 
Ο
 
όρος
 
βιοποικιλότητα
(biodiversity)
είναι 
 
σύνθεση
 
των
 
λέξεων
 
βιολογική
 
ποικιλότητα
 (biological diversity)
και 
 
χρησι 
µ
οποιήθηκε
 
ίσως
 
για
 
πρώτη
 
φορά
 
από
 
τον
W
ALTER 
G.R 
OSEN
 
κατά
 
την
 
προετοι 
µ
ασία
 
ενός
 
συνεδρίου
 
στις
 
Η
.
Π
.
Α
.
το
 
1
986 (H
ARPER 
andH
AWKSWORTH
 
1
994)
και 
 
δη
µ
οσιεύτηκε
 
για
 
πρώτη
 
φορά
 
στα
 
πρακτικά
 
της
 
συνάντησης
 
αυτής
 
που
 
είχαν
 
το
 
γενικό
 
τίτλο
«
Βιοποικιλότητα
» (W
ILSON
 
1
988).
Ο
 
πρώτος
 
επίση
µ
ος
 
ορισ
µ
ός
 
του
 
όρου
 
βιοποικιλότητα
 
είχε
 
ως
 
εξής
(U.S. O
FFICE OF
T
ECHNOLOGICAL
A
SSESSMENT
1
987): «
Η
 
 Βιολογική
 
 Ποικιλότητα
 
αναφέρεται 
 
στην
 
ποικιλότητα
 
ανά
µ
εσα
 
στους
 
ζώντες
 
οργανισ
µ
ούς
 
και 
 
τα
 
οικολογικά
 
σύνολα
 
στα
 
οποία
 
αυτοί 
 
προκύπτουν
».
Στο
 
ίδιο
 
κεί 
µ
ενο
 
αναφέρεται 
 
πως
 
η
 
βιοποικιλότητα
 
αφορά
 
στοιχεία
 
που
 
είναι 
 
οργανω
µ
ένα
 
σε
 
διαφορετικά
 
επίπεδα
,
από
 
οικοσυστή
µ
ατα
,
είδη
 
έως
 
και 
 
γονίδια
.
Το
 
1
99
1
,
οι 
 
διεθνείς
 
περιβαλλοντικοί 
 
οργανισ
µ
οί 
IUCN
1
, UNEP
2
 
και 
WWF
3
 
δη
µ
οσίευσαν
µ
ια
 
διεθνή
 
στρατηγική
 
για
 
την
 
αειφόρο
 
ανάπτυξη
,
όπου
 
δίνουν
 
τον
 
εξής
 
ορισ
µ
ό
 
για
 
τον
 
όρο
 
βιοποικιλότητα
: «
Η
 
ποικιλία
 
της
 
ζωής
 
σε
 
όλες
 
τις
µ
ορφές
,
τα
 
επίπεδα
 
1
International Union for Conservation of nature
2
United Nations Environmental Programme
3
World Wide Fund for Nature
 
και 
 
τους
 
συνδιασ
µ
ούς
 
της
.
Περιλα
µ
βάνει 
 
την
 
ποικιλότητα
 
των
 
οικοσυστη
µ
άτων
,
των
 
ειδών
 
και 
 
τη
 
γενετική
 
ποικιλότητα
(IUCN, UNEP and WWF,
1
99
1
).
Ο
 
όρος
 
βιοποικιλότητα
 
έγινε
 
ευρύτατα
 
γνωστός
µ
ετά
 
το
«
Συνέδριο
 
για
 
το
 
Περιβάλλον
 
και 
 
την
 
Ανάπτυξη
»
που
 
έγινε
 
το
 
1
992
στο
Rio de Janeiro
της
 
Βραζιλίας
,
όπου
 
συ
µ
ετείχαν
 
πολλοί 
 
αρχηγοί 
 
κρατών
.
Στο
 
συνέδριο
 
αυτό
,
αντιπρόσωποι 
 
από
 
1
58
χώρες
 
 υπέγραψαν
 
το
 «
Σύ
µ
φωνο
 
για
 
τη
 
Βιοποκιλότητα
»,
που
 
αποδέχτηκαν
 
άλλες
 
1
66
χώρες
 
στη
 
συνέχεια
4
.
ορισ
µ
ός
 
της
 
βιοποικλότητας
 
που
 
δόθηκε
 
εδώ
 
ακολουθεί 
 
όλους
 
τους
 
 υπόλοιπους
 
που
 
δόθηκαν
 
αργότερα
 
και 
 
αναφέρεται 
 
κυρίως
 
στην
 
ποικιλότητα
 
της
 
ζωής
 
σε
 
διαφορετικά
 
επίπεδα
.
Παρά
 
την
 
απλότητα
 
του
 
ορισ
µ
ού
,
αυτός
 
σε
 
πρακτικό
 
επίπεδο
 
δεν
 
θεωρείται 
 
ικανοποιητικός
,
ειδικά
 
όταν
 
θέλου
µ
ε
 
 να
 
εκτι 
µ
ήσου
µ
ε
 
τη
 
βιοποικιλότητα
µ
ιας
 
περιοχής
 
ή
 µ
ιας
 
ευρύτερης
 
γεωγραφικής
 
ενότητας
 
και 
 
 να
 
χαράξου
µ
ε
 
πολιτική
 
προστασίας
 
και 
 
διαχείρισης
 
βασισ
µ
ένη
 
σε
 
προτεραιότητες
.
Τα
 
προβλή
µ
ατα
 
κατανόησης
 
που
 
συναντού
µ
ε
 
συνοψίζονται 
 
στα
 
παρακάτω
 
βασικά
 
ση
µ
εία
:
1
.
Η
 
βιοποικιλότητα
 
δεν
µ
πορεί 
 
να
µ
ετρηθεί 
,
αφού
 
 υπάρχει 
 
ταυτόχρονα
 
σε
 
πολλαπλά
 
επίπεδα
.
 Έτσι 
 
δεν
µ
πορού
µ
ε
 
 να
 
θεωρήσου
µ
ε
µ
ια
 
περιοχή
µ
ε
 
δυο
 
οικοσυστή
µ
ατα
 
πιο
 
πλούσια
 
από
µ
ια
µ
ε
 
ένα
µ
όνο
,
αν
 
αποδειχτεί 
 
ότι 
 
αυτό
 
το
 
ένα
 
έχει 
 
τεράστιο
 
πλούτο
 
σε
 
άλλα
 
στοιχεία
,
όπως
 
είδη
 
και 
 
γενετική
 
ποικιλότητα
.
Επίσης
 
δεν
 
 υπάρχουν
 
στοιχεία
 
ταυτόχρονα
 
για
 
όλα
 
τα
 
επίπεδα
,
ακό
µ
α
 
και 
 
σε
 
περιοχές
 
περιορισ
µ
ένης
 
έκτασης
.2.
Η
 
αδυνα
µ
ία
µ
έτρησης
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
έχει 
 
οδηγήσει 
 
τους
 
ερευνητές
 
και 
 
αυτούς
 
που
 
ασχολούνται 
µ
ε
 
την
 
προστασία
 
της
 
φύσης
,
 να
 
εξετάζουν
 
κυρίως
 
το
 
επίπεδο
 
της 
 
ποικιλότητας 
 
των
 
ειδών
,
κάτι 
 
που
 
είναι 
 
πιο
 
εύκολα
µ
ετρήσι 
µ
ο
.
Αυτό
 
ό
µ
ως
 
δη
µ
ιουργεί 
 
τεράστιες
 
ελείψεις
 
και 
 
παρερ
µ
ηνείες
,
καθώς
 
αγνοούνται 
 
άλλα
 
βασικά
 
επίπεδα
 
και 
 
κυρίως
 
αυτό
 
της
 
γενετικής
 
ποικιλότητας
 
σε
 
επίπεδο
 
πληθυσ
µ
ών
,
οι 
 
οποίοι 
 
αποτελούν
 
την
«
εξελικτική
µ
ονάδα
»
και 
 
συχνά
 
δια
µ
ορφώνουν
 
καινούρια
 
είδη
.
Η
µ
έτρηση
 
και 
 
ο
 
συνυπολογισ
µ
ός
 
της
 
γενετικής
 
ποικιλότητας
 
έχει 
 
εγκαταλειφθεί 
 
από
 
τους
 
περισσότερους
 
ερευνητές
 
της
 
βιοποικιλότητας
,
αφού
 
θεωρείται 
 
αδύνατη
 
και 
 
τρο
µ
ερά
 
δαπανηρή
(
π
.
χ 
. D
OBSON
 
1
998),
αποκλείοντας
 
έτσι 
 
και 
 
κάθε
 
πληροφορία
 
σχετικά
µ
ε
 
την
 
εξελικτική
 
δυνα
µ
ική
 
που
 
 υπάρχει 
µ
έσα
 
στα
 
είδη
(P
APAGEORGIOU
1
997).
Αυτό
 
ό
µ
ως
 
είναι 
 
το
 
πιο
 
ση
µ
αντικό
 
στοιχείο
 
για
 
την
 
προσαρ
µ
ογή
 
και 
 
επιβίωση
 
των
 
βιολογικών
 
κοινοτήτων
 
και 
 
η
 
παράλειψή
 
του
 
κάνει 
 
την
 
εικόνα
 
που
 
σχη
µ
ατίζου
µ
ε
 
για
 
τη
 
φύση
 
η
µ
ιτελή
,
κάτι 
 
που
 
επηρεάζει 
 
αναγκαστικά
 
και 
 
τα
µ
έτρα
 
που
 
θα
 
ληφθούν
 
για
 
την
 
προστασία
 
της
(C
HADWICK 
 
1
993).3.
Ακό
µ
α
 
και 
 
σε
 
αυτό
 
το
 
επίπεδο
 
των
 
ειδών
 
δεν
 
είναι 
 
δυνατή
µ
ια
 
συνολική
 
απογραφή
 
και 
µ
ελέτη
,
αφού
 
 υπολογίζεται 
 
ότι 
 
σή
µ
ερα
 
παρα
µ
ένουν
 
εκατο
µµ
 ύρια
 
είδη
 
άγνωστα
.
Για
 
λόγους
µ
ετρησι 
µ
ότητας
 
και 
 
λόγω
 
των
 
χρη
µ
ατοδοτήσεων
 
που
 
δίνονται 
 
σή
µ
ερα
 
στην
 
έρευνα
 
και 
 
προστασία
 
της
 
φύσης
,
οι 
 
προσπάθειες
 
επικεντρώνονται 
 
κυρίως
 
σε
 
είδη
 
που
 
είναι 
 
εύκολα
 
αναγνωρίσι 
µ
α
 
και 
 
των
 
οποίων
 
τα
 
προβλή
µ
ατα
 
είναι 
 
γνωστά
.
Αν
µ
άλιστα
 
λάβει 
 
κανείς
 
 υπόψη
 
του
 
και 
 
την
 
πίεση
 
της
 
κοινής
 
γνώ
µ
ης
 
πάνω
 
στους
 
χρη
µ
ατοδοτικούς
µ
ηχανισ
µ
ούς
,
βλέπει 
 
κανείς
 
πως
 
οι 
 
περισσότερες
 
προσπάθειες
 
4
 
Το
 
πλήρες
 
κεί 
µ
ενο
 
του
 
συ
µ
φώνου
 
και 
 
άλλες
 
πληροφορίες
 
σχετικά
µ
ε
 
την
 
πρόοδο
 
της
 
εφαρ
µ
ογής
 
της
 
βρίσκονται 
 
στις
 
ιστοσελίδες
 http://www.biodiv.org/ 
και 
 http://www.unep.ch/bio/ratif.html.
 
προστασίας
 
αφορούν
 
κυρίως
 
ζωϊκά
 
είδη
,
που
 
είναι 
 
γνωστά
 
και 
 
συχνά
 
χαριτω
µ
ένα
(!)
και 
 
περιλα
µ
βάνονται 
 
στον
 
ειρωνικό
 
όρο
«
χαρισ
µ
ατικά
µ
εγαλοπανίδα
».
Και 
 
αυτό
 
αποτελεί 
 
απόκλιση
 
από
 
την
 
αληθινή
 
διάσταση
 
της
 
βιοποικιλότητας
,
αφού
 
σπανίως
 
γνωρίζου
µ
ε
 
τις
 
απώλειες
 
σε
 
είδη
 
ερπετών
,
εντό
µ
ων
, µ
 υκήτων
 
και 
 
φυτών
,
ή
 
ακό
µ
α
 
περισσότερο
 
των
 
διαφόρων
 
πληθυσ
µ
ών
µ
έσα
 
στα
 
είδη
 
αυτά
.4.
Στην
 
προσπάθεια
 
της
 
ιεράρχησης
 
των
 
στοιχείων
 
της
 
βιοποικιλότητας
(
κυρίως
 
ειδών
)
έχουν
 
κατά
 
καιρούς
 
δη
µ
ιουργηθεί 
 
λίστες
 
και 
 
κατάλογοι 
 
απειλού
µ
ενων
 
ειδών
 
και 
 
περιοχών
 
προτεραιότητας
 
για
 
προστασία
.
Αν
 
και 
 
τα
 
κριτήρια
 
που
 
χρησι 
µ
οποιούνται 
 
είναι 
 
βιολογικά
 
σωστά
,
συχνά
 
δη
µ
ιουργούν
 
την
 
αντίληψη
 
ότι 
 
άλλα
 
συχνά
 
είδη
, µ
ε
 µ
οναδικές
 
 υποποικιλίες
 
και 
 
ση
µ
αντικές
 
επιπτώσεις
 
στην
 
ισορροπία
 
των
 
οικοσυστη
µ
άτων
 
δεν
 
είναι 
 
ση
µ
αντικά
.
Επίσης
 
καλλιεργείται 
 
η
 
εντύπωση
 
ότι 
 
το
 «
διαφορετικό
»
είναι 
 
και 
 
το
«
πιο
 
ση
µ
αντικό
»,
κάτι 
 
που
 
α
µ
φισβητείται 
 
από
 
πολλούς
 
επιστή
µ
ονες
 
και 
 
εξαρτάται 
 
ανάλογα
µ
ε
 
την
 
περίσταση
 
που
 
το
 
εξετάζου
µ
ε
(P
ERLMAN
 and A
DELSON
1
997).5.
Ακό
µ
α
 
και 
 
στις
 
περιπτώσεις
 
που
 
συ
µ
βιβαζό
µ
αστε
µ
ε
µ
ετρήσι 
µ
α
µ
εγέθη
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
κάνου
µ
ε
 
συχνά
 
το
 
λάθος
 
 να
 
θεωρού
µ
ε
 
ως
 
θετική
 
την
 
 ύπαρξη
 «
περισσότερης
»
βιοποικιλότητας
(G
RUMBINE
1
992).
Αν
µ
είνου
µ
ε
 
στο
 
επίπεδο
 
των
 
ειδών
,
ένα
 
ο
µ
ήλικο
 
κλειστό
 
δάσος
 
πεύκης
 
που
 
προστατεύει 
 
το
 
έδαφος
 
και 
 
ε
µ
πλουτίζει 
 
τον
 
 υδροφόρο
 
ορίζοντα
 
θεωρείται 
 
ως
«
οικολογική
 
έρη
µ
ος
»
σε
 
σχέση
µ
ε
 
το
 
ίδιο
 
δάσος
µ
ετά
 
από
µ
ια
 
πυρκαγιά
,
όπου
 
φυτρώνουν
 
πολύ
 
περισσότερα
 
είδη
 
φυτών
.
Καταλήγου
µ
ε
 
λοιπόν
 
στο
 
προφανές
,
ότι 
 
η
 
βιοποικιλότητα
 
δεν
µ
πορεί 
 
 να
 
έχει 
 
έναν
 
ορισ
µ
ό
 
και 
 
σίγουρα
 
δεν
µ
πορεί 
 
 να
µ
ετρηθεί 
.
Και 
 
όσο
 
αναφερό
µ
αστε
 
θεωρητικά
 
στη
 
φύση
 
και 
 
στο
 
φυσικό
 
πλούτο
,
αυτό
 
δεν
 
αποτελεί 
 
πρόβλη
µ
α
.
Ο
 
όρος
 
ό
µ
ως
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
είναι 
 
συνυφασ
µ
ένος
µ
ε
 
την
 
έννοια
 
της
 
προστασίας
(conservation).
Για
 
αυτόν
 
το
 
λόγο
 
 υπήρξε
 
η
 
ανάγκη
 
της
 
ανάπτυξης
 
του
 
όρου
 
αυτού
.
Και 
 
όταν
 
έρχεται 
 
η
 
στιγ
µ
ή
 
 να
 
επιλέξου
µ
ε
 
αντικεί 
µ
ενο
,
προτεραιότητες
 
και 
 
τρόπους
 
προστασίας
,
τότε
 
η
 
έννοια
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
πρέπει 
 
 να
 
εξειδικευτεί 
.
Ο
 
καθένας
 
από
µ
ας
,
ανάλογα
µ
ε
 
τις
 
διαχειριστικές
 
προτεραιότητες
 
που
 
θέτει 
 
και 
µ
ε
 
την
 
αντίληψη
 
που
 
έχει 
 
την
 
προσδιορίζει 
 
και 
 
διαφορετικά
.
Αφού
 
λοιπόν
 
συ
µ
φωνού
µ
ε
 
πως
 
η
 
βιοποικιλότητα
 
είναι 
 
ση
µ
αντική
 
και 
 
πρέπει 
 
 να
 
προστατευτεί 
,
πως
 
θα
 
καταφέρου
µ
ε
 
 να
 
την
 
προσδιορίσου
µ
ε
 
και 
 
 να
 
ιεραρχήσου
µ
ε
µ
έτρα
 
προστασίας
 
της
;
Αυτό
 
γίνεται 
 
δυνατό
 
αν
 
ξεφύγου
µ
ε
 
από
 
τη
 
γενικότητα
 
του
 
όρου
 
και 
 
δεχτού
µ
ε
 
ότι 
 
ο
 
προσδιορισ
µ
ός
 
της
 
βιοποικιλότητας
µ
πορεί 
 
 να
 
γίνει 
µ
ε
 
διαφορετικό
 
τρόπο
,
ανάλογα
µ
ε
 
την
 
περίσταση
.
Σύ
µ
φωνα
µ
ε
 
τους
P
ERLMAN
and A
DELSON
(
1
997),
δυο
 
είναι 
 
οι 
 
άξονες
 
που
 
πρέπει 
 
 να
 
εξετάζου
µ
ε
 
όταν
 
αποφασίζου
µ
ε
 
προτεραιότητες
 
για
 
την
 
προστασία
 
της
 
βιοποικιλότητας
:
α
)
οι 
 
ιδιαιτερότητες
 
και 
 
το
 
πλαίσιο
 
των
 
διαφορετικών
µ
ονάδων
 
της
 
βιοποικιλότητας
 
και 
 
β
)
οι 
 
διαφορετικές
 
αξίες
 
που
 
έχει 
 
ο
 
καθένας
 
από
µ
ας
.
Χρειαζό
µ
αστε
 
στοιχεία
 (
ιδιαιτερότητες
)
σχετικά
µ
ε
 
ειδικά
 
στοιχεία
 
της
 
βιοποικιλότητας
,
αλλά
 
χερειαζό
µ
αστε
 
και 
 
ένα
 
πλαίσιο
 
αναφοράς
 
για
 
 να
µ
πορέσου
µ
ε
 
 να
 
τα
 
ιεραρχήσου
µ
ε
.
Αυτό
 
το
 
πλαίσιο
 
αφορά
 
τις
 
ιδιαίτερες
 
συνθήκες
 
που
 
 υπάρχουν
 
στην
 
περιοχή
 
που
 
θέλου
µ
ε
 
 να
 
αναλάβου
µ
ε
 
δράση
.
Στη
 
βάση
 
των
 
ρεαλιστικών
 
περιορισ
µ
ών
 
για
 
τη
 
δράση
 
που
µ
πορού
µ
ε
 
 να
 
αναλάβου
µ
ε
 
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...