• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
Download
 
Een politicus in hart en nieren, en al heel zijn leven lang. Zo omschrijft Premier Van Rompuy zichzelf,en kijkt enigszins verbaasd als we hem vragen hoe hij aan het imago van de ‘technicus’ komt. Alsgediplomeerd economist schreef hij 7 boeken, waarvan er geen enkele over Staatshuishoudinggaat. Maar zijn filosofische, poëtische en literaire belangstelling moet de laatste tijd wijken voor demeer acute beslommeringen van een Premier die een klein land met een open economie als Belgiëdoor de crisis moet leiden. Over budgettaire tekorten, Staatshulp aan bedrijven, anticrisismaatrege-len en een België dat dringend moet uitzoeken wat het met zichzelf aan wil.(*) 
Premier Herman Van Rompuy over de crisis en de manierenom ze te bestrijden, over pragmatisme en moraliteit
“Ik doe niet mee aan
ideologisch
debat
over de rol van de Staat”
moet beperkingen opleggen aan
de marktwerking, als bewakervan het algemeen belang tenopzichte van het private belang.”
U zetelde in de raad van be-stuur van Dexia. Meent u dat de aandeel-houders in de financiële wereld, maar ookelders, inzake rentabiliteit minder hogeeisen zullen gaan stellen?
“Ik meen dat er binnen de financiële wereldeen bewustzijn groeit dat er een evenwichtnodig is tussen rendement en risico. Op ditmoment slaat de balans duidelijk over in derichting van risico-aversie. Deze angst voorrisico mag zich echter niet vertalen in eeninperking van de kredietvoorziening, diezeer nadelig zou zijn voor de economischegroei. Ik geloof niet dat men nog rende-menten van 18 à 20% zal zien. Dergelijkepercentages hadden trouwens iets absurds:het rendement van financiële activiteiten lagtwee tot drie keer hoger dan dat van dereële economie!”
 Volgens het Zwitserse onderzoeksbureauKDF is België voor de zesde maal op rijhet meest geglobaliseerde land ter we-reld. Betekent dat een opportuniteit of dat we harder dan wie ook door deze cri-sis worden getroffen?
“Hoe kleiner het land, hoe opener en glo-baler de economie. Grote landen hebbensneller genoeg aan zichzelf. Bij ons is de ver-len, niet zelf een economische speler zijn.Aan de andere kant heb je een groep diepleit voor een actievere rol van de overheiden die nu aan een soort ideologische revan-che werkt. Ik houd me afzijdig van dit ideo-logische debat, ik ben hiervoor te pragma-tisch. Maar in de huidige omstandighedenmeen ik dat de overheid de meest aange-wezen speler is om con-trole te krijgen over debankensector, juist om-dat de omstandighe-den zo bijzonder zijn.Maar dat wil niet zeg-gen dat deze nieuwe rolvan de overheid in de financiële sector zichmoet uitbreiden naar andere domeinen,met een toename van de fiscale druk eneen explosie van de overheidsuitgaven.”
Meent u dat de politiek deze rol van mo-ralist binnen de financiële omgeving kanspelen? U uitte zeer zware woorden tenaanzien van een “minderheid van mensenwaarvan de hebzucht en de roekeloosheidde financiële wereld gegijzeld houden”.
“Niemand heeft het monopolie op ethiek.De politiek moet de anderen niet de lesspellen. Anderzijds kunnen we niet ontken-nen dat er heel wat is misgelopen. En wan-neer een systeem er niet in slaagt om zich-zelf te corrigeren door zelfregulering, is ermaar een partij die deze rol van moralist enregulator kan opnemen: de overheid. Deze
D
e consumptie stimuleren of inves-teringen aanmoedigen? Welke re-lancestrategie lijkt u op dit mo-ment het meest efficiënt?
(1)
“Er is eerst behoefte aan financiële stabili-teit. We hebben sinds de liquiditeitscrisisvan september-oktober veel vooruitganggeboekt, maar de economie zal zich maarherpakken op het mo-ment dat er weer sprakeis van duurzame finan-ciële stabiliteit, de eni-ge garantie voor eenhernieuwd vertrouwenbij consumenten en in-vesteerders. Deze crisis is ook een vertrou-wenscrisis. Zodra er weer vertrouwen is, kande rest snel volgen.”
Op het moment dat er een ware financië-le tsunami over ons land raasde, merkte uop dat de overheid haar belangrijke rolals ‘lender of last resort’ heeft kunnenaantonen. Maar u voegde eraan toe datde regering ook haar limieten als finan-ciële speler moet kennen. Welke zijn dezelimieten?
“Een gesprek over de rol van de overheidmondt al snel uit in een ideologische dis-cussie met twee kampen. We hebben aande ene kant een groep die pleit voor eenbescheiden rol van de overheid en de marktmeer mogelijkheden wil laten. Volgens henmoeten de overheden de rijkdom herverde-
I
“
De overheid moetbeperkingen opleggenaan de marktwerking,als bewaker van hetalgemeen belang
”
28
MAART 2009
UITGESPROKEN
 
vragen de sectoren zeer uiteenlopende
hulp,soms zijn zelfs de gevraagde hulpmaat-regelen binnen eenzelfde sector zeer ver-schillend. Sommige hebben behoefte aangaranties voor kredietlijnen, andere pleitenvoor economische werkloosheid voor be-dienden. En sommige vragen helemaalniets, omdat ze niet willen dat de overheidzich met eventuele beslissingen zou kunnenbemoeien. Sinds de Staatshervorming zijnten slotte de Gewesten bevoegd voor allemicro-economische steun aan bedrijven, bij-voorbeeld in de vorm van bankgaranties. DeGewesten zijn trouwens ook tussengeko-men in de financiële sector.”
 Verdedigt u, net als Obama en Sarkozy,het idee om na een overheidsinterventieengagementen te eisen voor de verloningvan directieleden?
“U weet dat we een wetsontwerp hebbeningediend om de opstapvergoedingen vantoplui te beperken. Juridisch moet er nogaan gesleuteld worden (nvdr.: de Raad vanState heeft een negatief advies uitgebracht),maar de regering is dus al tussengekomen.Na de excessen die we bij Fortis gezienzijn trouwens veel problemen rond. Laat onsniet vergeten dat het grootste protectionis-me in de jaren ’30 wisselkoersmanipulatieswaren. Die zijn er nu niet in Europa, we heb-ben de euro. We hebben vrij verkeer vangoederen, van kapitaal en van mensen: voorhet allergrootste deel van de activiteiten isdaar niets aan veranderd. In een aantal sec-toren bestaat een dreiging of de vrees voorStaatssteun die tot oneerlijke concurrentiekan leiden.”
Er zijn heel wat sectoren die overheidsin-terventies vragen om de gevolgen van derecessie te verzachten. De zakken van deStaat zijn natuurlijk niet oneindig diep.Welke selectiecriteria zult u toepassenvoor steunmaatregelen voor deze of ge-ne sector?
“Elke hulp moet bij de Europese Commissieworden gemeld. Wij hebben dat moetendoen voor onze tussenkomsten bij Fortis,Dexia, KBC en Ethias. Europa doet dienstals waakhond inzake overheidssteun. Datbestond nog niet in de jaren ’70 toen deBelgische regering meerdere sectoren inmoeilijkheden te hulp schoot. Ten tweedehouding export-bbp 87%, voor de hele EUen voor de VS is dat 10%. Gewoon omdat zegroter zijn. Het is vooral belangrijk de juisteconclusies te trekken uit deze vaststelling.Een relancebeleid heeft bij ons niet veel zin,want van elke euro die we spenderen, vloeitde helft naar het buitenland. Het betekentook dat we meer dan anderen moeten let-ten op onze concurrentiepositie. En eenopen economie houdt vooral opportunitei-ten in als de economie groeit. Maar als demarkten krimpen, dragen we daar ook degevolgen van.”
Ook al omdat de crisis koren op de molenis van protectionisten. Obama viel bijna inde val, maar ook voor Angela Merkel enpakweg de Franse president Sarkozy isde verleiding groot…
“Ik vind het terecht dat men waarschuwtvoor protectionisme, maar op dit ogenblikzijn daar niet zoveel bewijzen van. BarackObama haalde enkele problematische be-palingen uit de wet. En met betrekking totgevoelige sectoren als de autosector, trof enkel Frankrijk maatregelen die genotifi-ceerd zijn bij de Europese Commissie. Daar
MAART 2009
29
UITGESPROKEN
I
   ©   T   h .   S   t  r   i  c   k  a  e  r   t

“
Marketing kan dewerkelijkheid nooitvervangen. Het besteverkoopsargument zijnstabiele oplossingen,zowel institutioneelals economisch
”
 
hebben, konden we niet anders dan regelsopstellen.”
Maar we hebben het hier over verloning,niet over ontslagpremies...
“De overheid heeft het recht om eisen testellen. Met het geld van de belastingbeta-ler doet men niet wat men wil. De komstvan publieke aandeelhouders bij Dexiaging gepaard met de aanstelling van nieu-we bestuurders. Daarnaast hebben we debezoldiging van de leden van de raad vanbestuur van Fortis aanzienlijk verminderd.Het is een kwestie van geloofwaardigheid.Iedereen zal wat moeten matigen.”
 Verbindt u nog andere engagementenaan Staatshulp?
“Ja, soms willen we garanties over het per-soneel, alles binnen een realistische econo-mische context. De ondernemingen moe-ten hun rendabiliteit terugkrijgen, en daargaan wellicht herstructureringen mee ge-paard. Wat we tevens ook gevraagd heb-ben aan de banken is dat men de krediet-kranen naar het bedrijfsleven openhoudt.Dat lijken me legitieme vragen gezien deenorme kapitalen die met de interventieszijn gemoeid. Het gaat over ongeveer 19,9miljard euro! Mocht men enkele jaren gele-den hebben gezegd dat we ons op kortetijd voor zoveel geld zouden engageren…We deden er op enkele weken liefst 5% inschuldstijging bij.”
De staalsector is zo’n sector die niet ver-legen zit om wat Staatshulp. U sprak on-langs in Davos nog met Lakshmi Mittal.Wat vroeg hij u?
“Dat was een vertrouwelijk gesprek. Ik ge-loof dat de staalsector en zeker de groepArcelor Mittal zoveel mogelijk de proble-men wenst op te lossen zonder een beroepte doen op de overheid. Uiteraard zijn zeniet tegen algemene maatregelen die ookvoor hen positief kunnen zijn. Zo vragen ze
Een andere maatregel die bedrijven meerzuurstof moet geven, houdt in dat deoverheid voortaan de eigen facturen snel-ler betaald… Hoe concreet is die belofte?
“Tijdens de vorige regering sprak men af omfacturen versneld te betalen ten belope van400 miljoen euro. Dat is een indrukwekkendbedrag! Via een follow-up zullen we zien of concreet dat we optredentegen dumpingpraktijkenvan andere landen en res-pect voor de regels van
de
faire concurrentie. Daar-
naast
zijn voor hen ook be-paalde infrastructuurwer-ken van belang voor hettransport, bv. aan het ka-naal Gent-Terneuzen en dezeesluizen.”
Er komt geen algemeen
tweede herstelplan. U
heeftwel een aantal kwalitatie-ve maatregelen aange-kondigd, o.a. met betrek-king tot de arbeidsmarkt.Kunt u daar wat concreterover zijn?
“We denken na over demogelijkheid van socialewerkloosheid op tijdelijkebasis voor bedienden.Maar dat is een delicatematerie en we kunnen datniet doen zonder het ad-vies van de sociale partnersin te winnen. Het zou ookeen serieuze budgettaireinspanning zijn, dus daarmoet over worden nage-dacht. Er leven ook ideeënover een kredietverzeke-ring naar Frans voorbeeld.Ideeën genoeg, maar hetmag allemaal niet veel kos-ten, we hebben geen bud-gettaire ruimte. We proberen het wel alle-maal in het kader van de 3 T’s van Europa tehouden, dus zoveel mogelijk ‘timely, tempo-rary and targetted. We zullen dus zeker nogeen aantal initiatieven nemen. De crisis zalzwaarder zijn dan velen denken. Jammergenoeg bleek mijn buikgevoel daarover tekloppen.”
I
UITGESPROKEN

Premier
Herman Van Rompuy
geeft ons overschot van gelijk als we hem eropwijzen dat het weggegooid geld is om aan het imago te werken van een landdat zelf niet goed weet hoe het zijn toekomst ziet.
“Marketing kan de werkelijk -heid nooit vervangen. Het beste verkoopsargument zijn stabiele oplossingen,zowel institutioneel als economisch.”
Maar jammer genoeg zijn we daar nogeven van verwijderd. Hoeveel heeft die politieke onbeslistheid ons inmiddelsgekost? Van Rompuy:
“Dat valt tot nu toe goed mee. Onze economische groei loopt gelijk met die in de eurozone. De vorige regering is voorzichtig geweest met het relancebeleid wegens onze kwetsbare budgettaire situatie, en ook quabudgettaire tekorten lossen we het EU-peloton niet. Het is wel zo dat we delaatste 18 maanden weinig structurele maatregelen hebben kunnen treffen.Maar dat is in wel meer landen zo. In Brussel zijn er zowat 1.400 journalistengeaccrediteerd bij de Europese Unie. Die volgen Europa, maar zien intussenook van nabij wat er in de Europese hoofdstad en in België gebeurt. We wor-den nu veel nauwlettender in de gaten gehouden dan 40 jaar geleden. Dat weeen half jaar zonder regering zaten, heeft bijna existentiële angsten doen ont-staan in het buitenland, en die zijn nog niet bedwongen, al hebben we intussen
De prijs van de politieke crisis
of 00

Commenting has been disabled.