• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
 
T
ạ Tỵ
 
Mười khuôn mặt văn nghệ hôm nay
 
Tr
ịnh Công Sơn, Tuý Hồng, Nguyễn Thị Thuỵ Vũ, Dương Nghiễm Mậu, NguyễnĐ
 ình Toàn, Nh
ật Tiến, Thế Uyên
, Th
ế Phong, Bùi Giáng, Võ Hồng
 
 
 
 Dans tous les domaines, le triomphe de la vie est la création.
 
Trong m
ọi địa hạt, sự đắc thắng của đời sống là sáng tạo.
 Henry Bergson (1859-1941)
Thưa
 
Sinh ho
ạt văn học nghệ thuật miền Nam trong vòng mười năm (1961
-
1970) đ
ã phát tri
ển thật
phong phú v
ới sự góp mặt đông đảo những người làm văn nghệ thuộc nhiều lớp tuổ
i. H
ọ du nhậpvào đời sống nghệ thuật như dòng nước lũ, chảy phăng phăng với những chiều hướng khác biệtnhưng vô cùng sung m
ãn.Nh
ững người làm nghệ thuật hôm nay, họ không quan niệm văn nghệ có nhiệm vụ nhằm cải tạo
n
ếp sống, hoặc đem cái tinh hoa của
ngh
ệ thuật để phục vụ cho mục đích nào đó của xã hội,nhưng chính để tỏ bày trước tập thể, những giá trị mới của suy nghĩ. Bởi vậy, cái ý nghĩa tinh
khôi c
ủa danh từ, đã biến chất, trở thành một xác định hiển nhiên qua nhiều phương cách sáng
t
ạo. Cái tạp đa (diversité) trong văn nghệ hiện đại, không phải chỉ do sự biến chuyển của những
y
ếu tố cấu tạo nên ngôn ngữ, nó còn là biểu tượng của sự điều hoà thế hệ, ở một thời đại có
nhi
ều biến chuyển đột ngột do thời cuộc đẩy tới.
*
Đi vào văn nghệ là đi vào khu
ng tr
ời đầy rẫy buồn phiền với nhiều ray rứt nội tâm. Cái vòm con
sáng t
ạo treo cao giữa vùng trời suy tưởng, muôn đời vẫn chỉ là ảo ảnh do mộng mơ sáng tạo. Người làm văn nghệ nhìn lên cái vòm cong vinh quang để phác hoạ, mong tìm về cho mình một
thu
ần kh
i
ết nào đó, nhưng hỡi ơi! Mỗi lần viết ra, nó lại biến thể qua ngôn ngữ đê trở thành một
vùng ám
ảnh, mang nhiều chứng tích u uẩn với đêm khuya phủ kín mặt người. Nỗi ám ảnh trong
lòng ng
ười làm văn nghệ hôm nay, ít nhiều gì cũng trùng hợp với bóng dáng củ
a F. ScottFitzgerald
[1]
v
ới chiều sâu bi đát, với nhiều đêm mất ngủ, với khủng hoảng tâm trí, trong mỗi
suy ngh
 ĩ về tình yêu, cuộc sống và hư vô!
S
ự sáng suốt vô tư ở mỗi ý nghĩ hầu như đã biến dạng, chỉ còn lại chua chát của ngôn từ trong
m
ỗi dòng, mỗi ý được phô diễn qua tác phẩm để chứng minh sự thật.
– T
ại sao như vậy? Nhữngngười làm văn nghệ hôm nay, phải chăng bị thôi thúc quá nhiều bởi dục vọng kỳ bí? Họ muốn
tiêu hu
ỷ cho hết, dốc đi cho khô cạn những dòng cảm xúc đang ứ nghẹn ở nội tâm?Trước
m
ặt họ, hiện ra một vũ trụ tối đen như niềm tuyệt vọng, không có cả sự tới gần cõi Siêu
hình
để đối chiếu tương quan giữa con người và khách hàng trước Hư vô. Họ như đứng chênh
vênh trên b
ờ vực thẳm, cong mình ngó xuống: tự đáy sâu bỗng mọc lên sự ô nhục,
 
đớn hèn và
ph
ản trắc. Họ vội ẩn mình vào bản ngã. Họ có cảm tưởng như kẻ đứng chờ đợi vĩnh viễn ở biên
gi
ới của đời sống, không có hy vọng kinh qua được ngưỡng cửa cách ngăn giữa họ và thực tại.
 
H
ọ băn khoăn, mệt mỏi trong cuộc hành trình đi tìm thân phân trước ba vấn đề: chiến tranh, tìnhyêu và đời sống.
Cu
ộc chiến với hai mươi lăm năm hoang phí mà tuổi trẻ chưa một lần an hưởng trọn vẹn, được
hình dung b
ằng vùng trời đầy huyết lệ, ở đó, mỗi số phận như bị buộc chặt vào tập thể, vào định
m
ệnh. Nó có đấy như một kiêu hãnh đồng thời cũng như một nhục nhằn. Chiến đấu cho tự do,
dân ch
ủ, danh từ có phải bàn tay Tuý Hồng đang đong đưa chiếc “nôi phù thuỷ” vẫy gọi lũ kên
kên m
ở hội ái tình với tiếng thở dài não nuột! Còn ai kia, đang cất lên tiếng nói độc địa, với dángđiệu hung hãn, phá phách điên cuồng, có phải vóc dáng Thế Phong với những mũi nhọn nén vun
vút vào cu
ộc đời để thoả mãn tự ái? Cái nguồn thương yêu sáng láng và cao cả của tình người
gi
ữa những cơn sóng đảo điên ích kỷ, cũng thổn thức đâu đây,
 
qua tâm tư Nhật Tiến với khung
tr
ời mơ ước thăng hoa. Cách mạng, chiến tranh, phẫn nộ và tình dục đang quay tít mù giữa cuộcđời đổ vỡ, hình ảnh Thế Uyên im sững nhìn lũ âm binh mải mê thi hành nhiệm vụ. Nay quêhương, ôi! Quê hương yêu dấu! Đã bao lâu rồ
i, ti
ếng nói kinh hoàng còn cất lên giữa thinh không
bát ngát, g
ọi về từng chắt chiu kỷ niệm, gọi về dĩ vãng khoả lấp trong bom đạn mịt mù, với bao
nhiêu dang d
ở! Có phải Võ Hồng đó chăng? Tiếng nói trang nghiêm vẫn lẩn khuất nỗi u hoài củathương, của nhớ 
, c
ủa điêu tàn, sụp đổ mơ ước trần gian cùng đắng cay mãi mãi!...
*Ti
ếng nói của văn nghệ hôm nay có lúc nó thì thầm thân mật, có lúc nó bùng cháy giận dữ, cólúc nó cay đắng, mỉa mai, có lúc nó dâm loạn, có lúc nó buông thoát, chia lìa!... Trong vùng á
nhsáng ngh
ệ thuật chiếu rọi vào đời sống, từng hình ảnh thấp thoáng chạy quanh, đuổi bắt nhau,
ch
ửng rỡn nhau như những con múa rối. Chiến tranh, tình yêu và đời sống đã gắn bó từng sự
ki
ện để từ đấy, tạo nên bi kịch!...
Ngh
ệ thuật hôm nay cách biệt hẳn
v
ới nghệ thuật tiền chiến. Nó khoẻ và sống hơn nhiều, vì nhờ 
vào nh
ững yếu tố thực tế, với bao nghịch cảnh tác động thẳng vào tri giác, gây phản ứng cho mỗi
suy ngh
 ĩ. Chính vì suy nghĩ miên man, nên sự tỏ bày tình tiết trong tác phẩm có phần nào rắc rối,và đôi khi khép kín nữa, nhằm kích động tò mò đồng thời cũng để gây hứng thú cảm mỹ. Họ
quy
ết tâm đi theo con đường đã chọn lựa. Họ muốn những suy nghĩ ấy được trực tiếp truyền
c
ảm, không cần đi qua cánh cửa lý trí. Nhưng nghệ thuật vốn cô đơn và buồn rầ
u, m
ặc dù chỉ có nó mới đủ khả năng để nhận định đời
s
ống một cách chân thực nhất. Cái dòng sống nội tâm của mỗi cá nhân nghệ sĩ, không ở mặt đất,nó sinh động trong môi trường đặc biệt và bị thúc đẩy vào sâu ý thức, để khám phá ra từng sự
th
ực che giấu sa
u m
ỗi đột biến. Nó đi tìm cái căn bản của mỗi trạng huống để trình bày thái độ. Nó hướng vào tương lai với cái nhìn lý tưởng. Nó cũng biết tàn nhẫn bỏ rơi không thương tiếc
nh
ững cái bất toàn của xã hội (mù quáng, vô ý thức) và tin tưởng vào lẽ tất thắng c
u
ối cùng của
s
ức mạnh hướng thiện. Nó là toàn vẹn. Nó không cần tán tụng, chỉ cần cảm thông. Vì nghệ thuật
bi
ểu thị cho niềm tin vĩnh cửu
– th
ực sự cần thiết cho việc tạo dựng một đời sống chân thực. Đôi
khi nó c
ũng là tiếng kèn cấp báo trong đêm tối mịt m
ùng, hay mang n
ỗi thất vọng như lời cầu
c
ứu truyền đi trên mặt nước!...
Ngh
ệ thuật có sức mạnh tự tại. Nó lấy đà vượt lên, tạo thành chuyển động. Chỉ nghệ thuật mới có
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...