Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ITALIJA1

ITALIJA1

Ratings: (0)|Views: 34|Likes:
Published by slobelix61

More info:

Published by: slobelix61 on Mar 08, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/25/2013

pdf

text

original

 
ITALIJAItalija
ima površinu
301.302
kv.km (69. na svetu-pola Ukrajine, a skoro pa 3,5x veća površina od Srbije).Podeljena je na
20 administrativnih regiona
, od kojih svaki ima pokrajine i komune, i imaju velikuautonomiju od centralne Vlade iz Rima.
Najveći
region je
Piedmont
, sa centrom u Torinu, a
najmanji
region je
Molise
, sa centrom u Kampobasu. Ukupna dužina granica je 1900 km (sa A 430, F 488, SanMarino 39, Š 740, Slo 200, Vatikan 3.2 km).Po poslednjim podacima ima oko
58 mil.st
.(23.na svetu)
.
 Na njenoj teritoriji se nalaze i dve minijaturne alisamostalne i nezavisne države:
Vatikan
, najmanja država na svetu, centar katoličanstva, ali sa najvećomhrišć.crkvom na svetu, crkvom Sv.Petra, i
San Marino
, 5. država u grupi najmanjih na svetu.Italijanska čizma, oblik države je
Apeninsko poluostrvo
, u centralnom delu južne Evrope, a zapljuskuju jeJadransko, Jonsko, Tirensko i Ligurijsko more. Obala je duga oko 5000 km. Italiji pripadaju i dva najvećaostrva u Sredozemnom moru -
Sicilija i Sardinija
.Italija je uglavnom brdovita zemlja, 80% površine. Sa severne strane, opkoljavaju je
Alpi,
planinski venacsa brojnim centrima zimskog turizma svetskog glasa (Bolcano, Kortina dAmpeko, Val Gardena, Madona diKampilja). Na Alpima su čuveni prelazi i tuneli: Brener, Simplon (19,2 km), Mon Blan (11.6 km, povezujeKurmajer i Šamoni u Franc.), Frežis (12.5 km). Znamo da je Torino bio domaćin ZOI 2006. Ovde je inajvišlji vrh Italije-
Monte Rosa 4634
 
m.
Centralnim delom Apeninskog poluostrva prolazi drugi pl.venac -
Apenini
, u dužini od 1200 km koji počinju od Đenove, pa do Kalabrije, uključujući i sve pl. na severuSicilije.Italija je poznata po vulkanima: tu su
Etna
, najvišlji vulkan u Evropi -
3323 m
, koji je preko 2 mil. godinaaktivan, poslednje aktivnosti su bile 1998.g., zatim Vezuv, Liparska ostrva... Najveće reke su Po (480 km), Adiđe (410 km), Arno, Tiber...Glavni i najveći grad je „večni grad" -
Rim
, koji je 2000. imao 2,7 mil. stan. (sa okolinom preko 6 mil.), a posle Rima su Milano, Napulj, Torino, Palermo, Đenova, koja je ujedno i italijanska najveća luka i veliko brodogradilište. Po demografskim pretpostavkama Italija će 2050.g. imati 38,3 mil.stan. Inače, u državi jeregistrovano oko 1,5 mil. stranaca.Jedan od najgušće naseljenih regiona je sever države.Čitava severna regija ima veliki saobraćajni značaj. Povezuje zap. Evropu sa juž. i JI Evropom, a inačezapljuskuju je i Jadransko i Ligurijsko more. Danas Italija ima preko 650.000 km puteva (10.mesto na svetu,a mi, još kao SCG, oko 50.000 km), od kojih je 45.000 najznačajnijih puteva. Čuvene su njihove„autostrade Sunca i Cveća", kao jedne od najmodernijih auto-puteva u Evropi! Čak auto-stradu Sunca zovui "Kraljicom puteva". Počinje od Milana i ide preko Rima do Palerma na Siciliji, 1700 km. Na čitavojrazdaljini nagib nije veći od 3.7%. Za auto-stradu Cveća je bilo potrebno više finansija i rada po km, ona ideLigurijskom rivijerom, pravcem starog rimskog puta Via aurelia. Njena dužina je 113.5 km, tu su probijena64 dvojna tunela širine 7.5 m (duž. 31 km)-28% od uk. dužine je u tunelima! Ima i brojne mostove ivijadukte. Ova auto-strada je jedan od najlepših i najdužih vidikovaca na svetu! Udaljena je prosečno oko100 m od obale i n.v. je oko 100 m, što znači da se sa nje može posmatrati svaka uvala, zaliv, plaža...I kroz Apenine je prokopan tunel, dug skoro 10 km, na transapeninskoj magistrali, ispod najvišeg vrha GranSasa 2914 m. Povezuje Jadransku i Tirensku obalu.
Privreda Italije ima industrijsko-agrarni karakter
. Njen uspon je vezan za 20.v. Naročito brz porast suimale petrohemija, maš. i metalurgija, a od lakih ind. prehrambena i tekstilna, koje su se najviše razvile naseveru. Karakterističnu crtu ital.privrede čini
monopolistički kapital
i industrijska koncentracija na severu.Čuvene su monopolističke kompanije:
FIAT, PIRELI, MONTEKATINI, OLIVETI
,
LAMBORDŽINI,FERARI
. U Italiji je
1/4 stan
. zaposlena u uslužnom sektoru, bankarstvu, osiguranju, turizmu iugostiteljstvu. U ostvarivanju nac. dohotka sever učestvuje sa čak 80%! Tu je Milano kao centar ne samomode nego i finansija čitave države!
 
Od vodećih sila je u svetu po proizvodnji žive, po izvozu limuna, najveći je proizvođač pirinča u Evropi(Lombardija), u zemlji najdužu tradiciju ima tekstilna industrija. Nac. dohodak po stan. je 14.600$.Italija je primer visokorazvijene zemlje u turizmu, koja ima dugu tradiciju i bogatu i raznovrsnu ponudu.Čitavo Apeninsko poluostrvo je u znaku turizma:
prirodni uslovi
su povoljni za kretanje domaćeg stan.,kao i za prijem stranih turista-to je medit., alpska zemlja, sa brojnim jezerima, rekama, plažama, ostrvcima...Isto tako, i
antropogeni uslovi
su obilati, s obzirom na dugu istoriju i preplitanje raznih uticaja na njenomtlu. Već unazad desetak godina, Italija je u samom vrhu u svetu na listi po br. stranih turista.Italija spada u najstarija turistička područja čitavog sveta. Ona je privlačila strance vekovima: jedni sudolazili kao hodočasnici u Vatikan, drugi da bi se školovali na njenim Univerzitetima (Bolonja-najstarija uEvropi), treći da se leči u njenim banjama, četvrti da bi se divili njenom kult.-istor. blagu u brojnimmuzejima i galerijama... Evo primera: 1951.-5 mil. turista, 1961.-19 mil., 1998.-.35 mil. sa max. prihodomod 31 mlrd $!!! A šta se desilo? Vlada je 1959. osnovala Min. za turizam i spetakle, koje je najvišedoprinelo marketingu i promociji svih regija i gradova Italije. Onda je 1960. jedna od najznačajnijih uturističkoj delatnosti: OI u Rimu, što je dalo polet i dr. turističkim kretanjima. Tada je izgrađeno 1034hotelska objekta.Toliko zanimljivih i uzbudljivih stvari retko da ima u bilo kojoj drugoj zemlji. Izreka «svi putevi vode uRim» tokom 3000 godina bila je neobično istinita -u Rim, u srce Italije, zaista su vodili svi putevi: istorijski,verski, kulturni, umetnički, a svi ti segmenti su imali različit uticaj po regionima Italije.U Italiji su se kroz vekove razvijale imperije starog sveta, na njoj i oko nje dizale su se, borile i propadalemnoge države. Prolazile su flote i vojske Feničana, Kartaginjana, Grka, Rim., Franaka, Germana... Svakinarod je unosio svoje rasne i jezičke odlike, svoje običaje i način života. Tako je Italija postala demografskimozaik. U 19.v. nacionalni pokret Risorđimento vodi borbu za oslobođenje. Piedmont je centralna pokrajinaoko koje se okupljaju druge. To sve vodi Savojska dinastija i zajedno sa Napoleonom III isteruju Austriju.Sardinijski kralj Vitorio Emanuele II je 1861. proglašen za I kralja Italije, kralj Ujedinitelj. Onda je 1870. priključena papska država.
U današnjem obliku Italija je nastala 1871.g.
, kao Kraljevina. Od tada pa do pol. 20.v. iselilo se oko 20 mil. stanovnika, najviše u SAD.Škola je obavezna na 8 godina, a sva deca kreću u OŠ od 5.god. Posle toga sledi trogodišnje školovanje usrednjoj školi. Za one koji žele da nastave školovanje, na kraju ovog perioda postoji različiti tipovi visokogsrednjeg obrazovanja. Nakon takvih 5 godina, ide se na Univerzitet.U Italiji ima oko
50 Univerziteta
, i nakon 5 godina dobija se određen stepen, tj. diploma. Univezitet uBolonji, koji postoji preko 900 godina, je verovatno najstariji na svetu, a među stare univerzitete spadaju ioni u Đenovi, Napulju, Padovi i Peruđi. Ima nekoliko i privatnih univerziteta.Za Berluskonija je verovatno svako čuo, pojam bogatstva i poslovnosti u Italiji. To je čovek koji drži svetelevizijske stanice u zemlji, sem RAI-a. Centar MEDIASET-a je u Milanu, u italijanskom centru finansija ikapitala. U ovom severnom delu Italije, sve je veća težnja da se upravo Milano finansijski odvoji od Rima,od juga. I u ovom kraju, Italijan će pre zaposliti stranca nego Italijana sa juga, toliko je otišao taj rivalitetsever-jug.Ono što je
asocijacija na Italiju je pica, kapućino, testenine, fudbal, moda.
U Italiji niste bili ako ne probate njihov čuveni sladoled na lopate, a ne na kugle, zato se nemojte prevariti prilikom naručivanja - piše PALINA («kugla»). Isto važi i za espreso kafu, sa raznim aromama, i sa punovarijacija. Italijani obožavaju paste - testo sa raznim sosovima. Svaki oblik testenine ima poseban naziv isluži se uz poseban sos. Znači, ne ide jedan sos uz svaku testeninu. Pice su im bogate, čuvene, a skupe. Najjeftinija varijanta pice je 6 € u restoranima za poneti. Parče je oko 2,5-4 €.Ručak im obično počinje oko 13:30 i traje do 14h, dok večeraju oko 19:30, i to na severu, dok na Siciliji i u južnim regionima večera počinje i oko 22:30h.Ono što bi bilo možda interesantno je način i uslovi života u Italiji. Kako žive naši gastarbajteri ovde, gde ihima najviše, u Vićenci, Veroni, Udinama, Bolzanu, Milanu... Odkako je € zamenio liru, dosta se toga promenilo u ekonomiji i uopšte u standardu. Npr. prosečne plate u preduzećima su oko 1200 €.Četvoročlanoj porodici dnevno je potrebno oko 50-60 € za hranu, prevoz. Stanovi koji se uzimaju u zakupsu skupi, i jednosobni stanovi u gradovima su oko 500 € mesečno, bez komunalija. U Milanu se za te pare ine može naći stan. Ono što menja cene su okolnosti. Tako npr. u Vićenci, gde je američka baza, Amerikancidiktiraju cenu, pogotovo stanova, pa nije velika razlika između Milana i jedne Vićence. Italijani praktikuju
 
subotom veliki šoping, a nedeljom uglavnom odlaze u crkvu ili na neki izlet, do jezera, reke, na obalu i sl.Opčinjeni su fudbalom, i svi o tome pričaju, i žene i muškarci. Poznato je da su 2006. osvojili tituluSvetskog šampionat u Nemačkoj, pobedii Francusku. Od naših fudbalera, Italijani vole DejanaStankovića, obožavali su Dejana Savićevića, dok im je Siniša Mihajlović bio arogantan i nepristupačan.Uopšte, Italijani su velika sportska nacija i u samom su vrhu po broju rekreativaca i sportista. Na TV su veoma popularni kvizovi. A uopšte u medijima, najplaćeniji su voditelji, a ne pevači i glumci. Onisu ti koji stvaraju gledanost i prave profit, pa se državna televizija sa centrom u Rimu takmiči saBerluskonijevim godišnjim honorarima. Poznati su kao nacija koja izuzetno voli životinje i ima jakuorganizaciju za zaštitu životinja.Italija je dala brojna poznata i
čuvena imena u svetu
, posebno na polju umetnosti: Mikelanđelo, Leonardo,Đoto, Bruneleski, Rafaelo, Ticijan, Tintoreto, Sansovino, Tiepolo, Botičeli, književnosti: Dante, Petrarka,Bokačo, kompozitori Vivaldi, Paganini, Pučini, Rosini, Verdi... Ovde se začela renesansa tokom 14/15.v.Italija je inače i kolevka opere (16.v.). Od novijih imena čuveni su Pavaroti, Eros, Felini, Sofija Loren, brojni sportisti, jer su Italijani velika sportska nacija. Ne treba zaboraviti ni njihova čuvena imena u domenumode.
RIM
(ital.
Roma
) je glavni grad Italije i južnotalijanske regije Lacio, grad bogate istorije poznat i podimenom
Večni grad
. Rim je centar bogate antičke kulture, od koje je ostalo mnogo spomenika do današnjihdana, a jedan od najvećih je svakako Koloseum. Grad se nalazi u donjem toku rijeke Tiber, u neposrednoj blizini Sredozemnog mora i jedan je od najvećih centara Mediterana. Smješten je na 41°54′ severnegeografske širine i 12°29′ istočne geografske dužine. U sklopu gradskog područja Rima nalazi se i Vatikan,crkvena država i sedište rimokatoličke crkve i Pape.Rim je najveći grad Italije i ima oko 2 546 000 stanovnika (2004), a procenjuje se da u sklopuaglomeracije živi i do 3,3 miliona stanovnika. Trenutni gradonačelnik Rima je Walter Veltroni.U Rimu su godine 1960. održane Olimpijske igre. Rim se može pohvaliti dugom i raznolikom istorijomgrada, koja je često bila veoma burna i ne retko prožeta ratovima, sukobima, paljevinama, bolestima iepidemijama. Rimska povijest duga je skoro 3150 godina i u tom je vremenu Rim bio sedište Rimskogcarstva, Rimske republike, Rimskog kraljevstva, Papinske države, Kraljevine Italije i Republike Italije.Legenda kaže da je Rim osnovan 21.4. 753. godine p.n.e., i da mu je osnivač Romulus (Romul), koji je tadaubio svog brata Remusa (Rema). Ovaj datum je uziman kao osnova rimskog i julijanskog kalendara (Aburbe condita). Romul i Rem su, prema toj legendi, sinovi Marsa (Aresa) i svećenice Rhea Silvie, kćeri Numitora, kralja Albalonga. Braća su sklonjena da bi ih se spasilo od mržnje Amuliusa, pretendenta naalbalonganski tron, a odgojila ih je vučica, koja je i danas simbol grada Rima.Poreklo imena Rim je nerazjašnjeno, iako je još od antičkog doba u opticaju nekoliko teorija. Najmanjeverovatna je ona koja kaže da je naziv od grčke riječi Ρώμη (hrabrost, kuraž). Nešto verovatnija je ona kojaime izvlači iz korena rum (rum - sisa), što se vjerovatno povezuje sa vučicom (na latinskom lupa,interesantno riječ koja ujedno znači i prostitutka) koja je odhranila (dojila) Romula i Rema.U početku je Rim bio kraljevstvo, kojim je vladao kralj, ali ono 509. godine p.n.e. postaje republika. Periodrasta, prekinut sa porazom koji su Gali naneli Rimu negde oko 390. pne., ubrzo je nastavljen. U zadnjimdanima Republike Rim je bio glavni grad teritorije koja je pokrivala veći deo Mediterana. Pod OktavijanomAugustom i njegovim naslednicima širenje je nastavljeno.Od ranog 3. veka stvari se menjaju. Rim formalno i dalje ostaje glavni grad, ali imperatori provode svemanje i manje vremena u njemu. 331. godine Konstantin I uspostavlja Konstantinopolj kao drugi glavnigrad Carstva, a neki kasniji «zapadni» carevi smeštaju svoja sedišta i u Milanu ili čak Ravenni, umesto uRimu. Ipak mesto u Senatu je, uprkos gubitku moći samog Senata, još uvek ostalo stvar prestiža, a proglašenje hrišćanstva zvaničnom religijom Carstva, je od biskupa Rima (kasnije nazvanog Papa) načinilonajznačajniju religijsku ličnost zapadnog Carstva. Takođe, sada je Carstvo bilo izloženije spoljnimnapadima, glavni bedemi grada bili su sagrađeni 270. godine, ali ni oni nisu uspjeli spriječiti prodor prvoAlara 410. godine, a potom Geisera 455. godine.
TOSKANA
Peta je pokrajina po površini u Italiji. U davnoj geološkoj prošlosti, Toskana je bila prekrivena Tirenskimmorem, iz koga su se izdigli Apenini. Kasnije se more povuklo i dobijen je jedan od najlepših pejzaža na

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->