• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
::::
Nguyễn gia Kiểng
::::
Tổ quốc ăn nănLời đầu
 Tôi sang Pháp du học năm 1961, lúc 19 tuổi. Là đứa con của đồng quê ViệtNam, tôi được nuôi dưỡng lúc ban đầu bằng h
ình ảnh cánh
đồng, lũy tre, bờ ruộng,con c
ò, bằng những câu ca dao: bầu
ơi thương lấy bí cùng... ta về ta tắm ao ta, v.v...Lớn lên một chút nữa, bằng những bài học quốc văn giáo khoa thư, truyệnPhạm Công Cúc Hoa, truyện Lưu B
ình - D
ương Lễ, truyện Tấm Cám, truyện PhùĐồng Thiên Vương, truyện Thạch Sanh - L
ý Thông. Khi chớm có nhận thức, bằng nhữngtrang sử oai hùng của dân tộc: Ngô Quyền phá quân Nam Hán, Lý Th
ường Kiệt phá Tống b
ìnhChiêm, Trần H
ưng Đạo phá quân Nguyên, Lê Lợi b
ình quân Minh, Quang Trung
đạithắng quân Thanh; bằng những gương tuẫn quốc của Trần B
ình Trọng, Nguyễn TriPh
ương, Hoàng Điều. Vinh dự nhất là sự hy sinh dũng liệt của Nguyễn Thái Họcvà Việt Nam Quốc Dân Đảng. Vinh dự v
ì trong trang sử này gia
đ
ình tôi có góp phần hysinh. Trí tuệ của tôi cũng
được phần đào tạo bằng thơ văn Nguyễn Công Trứ, bằng Truyện Kiều, bằng tư tưởng Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, bằng B
ình Ngô
ĐạiCáo của Nguyễn Tr
ãi, bằng Hịch T
ướng Sĩ của Trần Hưng Đạo, bằng nhiều thơ vănái quốc, kề cả những bài thơ của Đặng Phương - mà sau này tôi được biết làNguyễn Ngọc Huy.
Tất cả cái vốn liếng tinh
thần và văn hóa đó khiến tôi mang nặng một niềm tự hàodân tộc khi vừa tới Pháp. Trong thâm tâm, tôi tin rằng Việt Nam hơn Pháp, cũngnhư tôi đ
ã tin Việt Nam h
ơn Trung Hoa. Nước Pháp chẳng qua chỉ có một nền vănminh vật chất, nhưng thua xa Việt Nam về văn hóa, tâm linh và sự thâm thúy.Nối chung Việt Nam hơn Pháp v
ì ph
ương Đông hơn phương Tây.Phương Đông là nền văn minh lâu đời về tư tưởng, đạo đức và văn hóa,phương Tây chẳng qua chỉ hơn nhất thời về khoa học và kỹ nghệ. Phương Đôngcó chiều sâu trong khi phương Tây chỉ có bề rộng. Phương Đông có bề trong,phương Tây chỉ có bề ngoài; phương Đông có hồn trong khi phương Tây chỉ cóxác. Tôi c
òn nhớ 
đ
ã nhiều lần tranh luận gay go với những bạn học ng
ười Pháp cũng đầy tự hào dân tộc như tôi.Sau một vài năm tôi thạo tiếng Pháp. Tôi ham đọc sách nên kiến thức vè lịchsử, chính trị, văn hóa Pháp c
òn có phần trội h
ơn cả nhiều bạn Pháp. Tôi tin là m
ình
đ
ã hiểu rõ n
ước Pháp nói riêng và phương Tây nói chung. Tất cả dần dần thay đỗi với thời gian. Càng sống với người Pháp, càng làmviệc với họ và lại có dịp qua lại thường xuyên các nước châu Âu tôi càng khámphá ra rằng tôi chưa hiểu họ. Dần dần niềm tự hào dân tộc giảm đi, nhường chỗcho một sự hoang mang và sau cùng là một sự chua xót và thẹn thùng vè sự thua kém của đất nước Việt Nam và con người Việt Nam. Tôi cũng dần dần códịp tiếp xúc với người Mỹ và qua lại nước Mỹ. Có một nỗi đau càng ngày cànglớn trong tâm hồn tôi, nó đến một cách chậm chạp, lặng lẽ nhưng m
ãnh liệt.
 Tôi nhận ra người châu Âu rất nhân bản, thâm thúy, đầy óc sáng tạo, nền vănminh của họ hơn hẳn nền văn minh của đất nước ta, văn hóa của họ vượt hẳnvăn hóa của nước ta cả về lượng lẫn phẩm. Tôi tự hào về trống đ
òng, về thành Cỗ Loa, về chùa H
ương, về chùa Phổ Minh, vècác lăng tẩm ở Huế đề rồi phải xấu hỗ trước công tr
ình nghệ thuật nhiều gấp bội, cổkính h
ơn nhiều lần, vĩ đại hơn nhiều lần và tinh xảo hơn nhiều lần mà tôi gặpđược mỗi khi dừng chân ở bất cứ một địa điểm nào tại các nước châu Âu. Th
ì ratôi
đ
ã giống nh
ư một con ếch ngời đáy
giếng.
Ngũ thập tri thiên mệnh. Năm mươi tuổi biết mệnh trời. Năm nay tôi đ
ã ngoài
 
50 tuổi, không biết tôi
đ
ã tri thiên mệnh ch
ưa, nhưng tôi đ
ã khám phá ra một
điều: đó là cáig
ì dù lạ lùng
đến đâu cũng đều có một giải thích giản dị. Các nước phương Tâyvượt trội bởi v
ì v
ăn hóa của họ lành mạnh, tâm lý của họ đúng đắn. Nước ViệtNam đau khổ và nghèo nàn bởi v
ì v
ăn hóa Việt Nam thui chột và tâm l
ý ng
ườiViệt Nam bệnh hoạn. Điều đó dĩ nhiên chẳng có g
ì mới
đối với bạn đọc và cũngchẳng có g
ì mới
đối với tôi, chúng ta đ
ã biết từ khá lâu rồi. Có
điều cái biết bây giờkhác với cái biết của trước kia. Giữa hai sự hiểu biết đó có một khoảng cách, đólà kinh nghiệm. Kinh nghiệm là g
ì nếu không phải là sự khám phá lại những chân lý
đơngiản và có ích? Nhưng kinh nghiệm không phải chỉ đem lại cho tôi sự chấp nhậnthua kém, và niềm đau của sự thua kém đó. Nếu chỉ có thế th
ì chẳng có gì
để nóivà cuốn sách này không có l
ý do gì
đề đến với độc giả. Kinh nghiệm đó c
òn giúptôi khám phá ra rằng Việt Nam có thể tiến lên, t
iến xa và tiến cao. Với điều kiện là phảinghĩ lại m
ình.
Đó là lý do ra đời của cuốn sách khiêm nhường này.
Xét lại mình là một thao d
ượt có khi rất đau nhức, nhưng phải nh
ìn chân dung mìnhngay cả khi nó không
đẹp. Tôi xin lỗi các độc giả mà những trang
sau có thề làm phiềnlòng. Khi một sự thực làm phiền lòng thì
đó là một bằng chứng rằng sự thực đó cầnđược nói ra. Cuốn sách nhỏ bé này, nếu là một phân tích không nhân nhượngvề nước Việt và người Việt th
ì cũng không phải là một cuốn sách tiêu cực, nó m
uốn đượclà một cuốn sách của hy vọng và niềm tin.
Và tác giả thực sự hy vọng.
Sẽ có nhiều độc giả nhận xét rằng cuốn sách này có nhiều thiếu sót. Thiếusót chắc chắn là có và có nhiều, nhưng có hai loại: những điều thực sự tác giảkhông nh
ìn thấy và nhữ
ng điều tác giả thấy mà không nêu ra. Quan niệm của tôilà không nhắc lại những g
ì mình nghĩ là
đa số đ
ã
đồng ý đễ chỉ tập trung thảo luậnvề những g
ì mà nhiều ng
ười chưa đồng
ý và nhất là những gì mà
đa số không chấpnhận. Tôi nghĩ nên cố gắng đề nói ra những điều mới, và nếu trong mười điềumới nói ra có tới chín điều sai và chỉ một điều đúng th
ì cũng còn có ích h
ơn là nóimười điều đúng cả mười nhưng đều là những điều đ
ã biết. Khi không chấp nhận một ýkiến, ng
ười ta hay cho rằng ý kiến đó l
à sai, là dở.
Nhiều độc giả sẽ thay nhiều điềunói ra trong những trang sau là sai và đánh giá tác giả là dở. Tôi chấp nhận sự kiện đó. Tôi cho rằng nói ra những điều m
ình nghĩ là
đúng dù biết rằng sẽ cónhiều người cho là sai và đánh giá thấp m
ình là một thái
độ khiêm tốn. Đó là cáchkhiêm tốn của tôi.Cuốn sách này đề tặng ba người: Hồ Qu
ì, vợ tôi, Hiền con trai tôi và Hòa con gái tôi.Hồ Quì thực ra là
đồng tác giả cuốn sách này. Hồ Qu
ì
đ
ã thảo luận với tôi vè mọi ý kiếntrong cuốn sách này,
đ
ã
đọc lại, sửa chữa và góp ý. Điều c
òn quan trọng h
ơn nữa là HồQu
ì
đ
ã cho tôi niềm vui trong lúc viết. Không những thế, tôi còn
được vui vẻ chấp nhận mộtngân sách thua lỗ. Với kinh nghiệm của những cuốn sách chính trị đứng đắn đ
ã phát hành, cả hai chúng tôi
đều không có một ảo tưởng nào vè tương lai tài chánhcủa cuốn sách.
Còn về Hiền và Hòa thì
đây chỉ là một sự công bằng. Cuốn sách này là của chúng. Tôi không có may mắn được dành toàn thời gian cho hoạt động và nghiên cứuchính trị. Tôi có hoạt động nghề nghiệp và hơn thế nữa có hoạt động nghềnghiệp rất vất vả. Cuốn sách này đ
ã
được viết và sửa chữa trong thời gian màbố mẹ chúng dáng lẽ phải dành cho chúng.Cuốn sách này cũng đề tặng nhóm Thông Luận v
ì lý do cũng rất hiển nhiên. ThôngLuận là tổ chức chính trị duy nhất m
à tôi tham gia từ 1982 tới nay. Đó là gia đ
ình thứ haicủa tôi. Tôi
đ
ã may mắn gặp
được ở đó một số đông đảo các trí thức và chuyên giahàng đầu, nặng t
ình với
đất nước. Sinh hoạt của Thông Luận, đối với tôi và đốivới mọi người trong anh em chúng tôi, đ
ã
là cả một cuộc mạo hiểm của trí tuệ.
 
 Tôi đ
ã học hỏi
được rất nhiều điều ở đó và có thề nói cuốn sách này xuất phát từ đó. Nói như thế không có nghĩa là mọi người trong nhóm Thông Luận đều đồng
ý với những gì tôi viết ra, mà chỉ có nghĩa là nếu không có Thô
ng Luận nội dung cuốn sáchsẽ khác đi nhiều. Anh em Thông Luận chúng tôi đồng ý với nhau về mục tiêutranh đấu cho một thể chế dân chủ đa nguyên, trong tinh thần h
òa giải và hòa hợpdân tộc, bằng những ph
ương pháp bất bạo động; nhưng trong nhiều điểm khácchúng tôi khác nhau. Thông Luận chủ xướng đa nguyên và trước hết chúng tôiáp dụng chủ nghĩa đa nguyên trong nội bộ của m
ình. Kề từ
đầu năm 2000, nhóm Thông Luận đ
ã có danh x
ưng chính thức là Tập Hợp Dân Chủ Da Nguyên, nhưng v
ìcuốn sách này
đ
ã
được bắt đầu viết từ vài năm trước nên trong nhiều đoạn cụm từ nhóm Thông Luận đ
ã
được dùng thay v
ì Tập Hợp Dân Chủ Da Nguyên. Cuốn sách nàycũng
đề tặng ba người đ
ã mất. Lê V
ăn Đằng, Vũ Tiến Đạt và Nguyễn Hoàng QuốcPhái. Đằng và Đạt là bạn, Quốc Phái là con gái đầu
lòng của tôi.
Sáng thứ bảy 4-5-1994 khi bảy người chúng tôi trong Ban Thường Trực của Thông Luận họp mặt trong ph
òng họp riêng của tôi chúng tôi uống cà-phê,
ăn sáng vàthảo luận rất thoải mái. Ngoài việc giải quyết một số vấn đề thông thường củatổ chức Thông Luận, chúng tôi bàn kế hoạch ủng hộ Đoàn Viết Hoạt, đang chịumột hoàn cảnh giam cầm nghiệt ng
ã. Chúng tôi
đều đồng ý rằng điều cấp báchnhất là làm thế nào đễ Đoàn Viết Hoạt đừng chết. Chúng tôi không hề nghĩ rằng một lát nữa một trong bảy người chúng tôi sẽ chết. Phiên họp vừa hết,Đằng muốn thêm một lời kết luận. Đang phát biểu, Đằng th
ình lình ngừng lại, ngấtxỉu và chết ngay sau
đó.Đằng cùng tuổi với tôi, đậu tú tài cùng một năm với tôi và đi du học cùng mộtchuyến máy bay với tôi, rồi cùng về nước phục vụ trong cùng khoảng thời gianvới tôi. Từ ngày gặp nhau chúng tôi vừa là chí hữu vừa là anh em. Đằng khôngphải là người bạn mà c
òn là một phần của con ng
ười và trí tuệ của tôi. Đằng mồ côicha từ năm ba tuổi, rồi mồ côi cả cha lẫn mẹ từ năm sáu tuổi, sống nhờ sự nuôidưỡng và thương yêu của các anh chị rất nghèo. Lúc mới tới Pháp, Đằng khôngcó cả áo lạnh, phải lấy dầu cù-là thoa khắp cả người chống rét. Đằng xuất sắcvề toán, đậu thủ khoa kỳ thi tuyển vào Đại Học Sư Phạm ban toán, nhưng khiđược học bổng đi Pháp lại chọn học kinh tế tài chánh và cũng thành công mỹm
ãn. Về Sài Gòn làm cố vấn tổng tr 
ưởng tài chánh, Đằng vẫn cố dành th
ì giờ 
đề đi dạyđại học. Cuộc đời của Đằng chỉ có cố gắng và phấn đấu.Đằng không những là chuyên gia kinh tế xuất sắc nhiều người, trong đó cótôi, coi Đằng là chuyên gia kinh tế tài chánh lỗi lạc nhất của Việt Nam - mà c
ònrất
đam mê chính trị.
ở 
bên ngoài Đằng có vẻ là một người trầm mặc, ôn h
òa,nh
ưng trong nội bộ tổ chức Thông Luận chúng tôi, Đằng luôn luôn biểu quyếtcho những lập trường táo bạo nhất. Có lẽ đó là cái bản chất của đứa con củađất miền Trung sỏi đá, nơi con người luôn luôn phải cứng cỏi và bướng bỉnh vớithiên nhiên đề sống. Mối t
ình thân giữa chúng tôi
đ
ã bắt
đầu từ đời trước. Thân phụchúng tôi đều là đảng viên Việt Nam Quốc Dân Đảng, cha của Đằng bị cộng sảngiết chết, cha tôi may mắn thoát nạn. Cái gia phả chính trị đó đ
ã gắn bó chặt chẽchúng tôi với nhau.
 Tôi đ
ã học hỏi ở 
Đằng rất nhiều, đến nỗi giờ này tôi không thề phân biệt đượctrong nhữ 
ng kiến thức và nhận thức của tôi cái gì là của tôi cái gì là của
Đằng. Tối hôm Đằng chết, khi đi thăm xác Đằng về, vợ tôi ngồi khóc và nói với tôi:Rồi anh sẽ ra sao đây? Anh sẽ chẳng bao giờ t
ìm
được một người bạn như thếnữa.
 Ngày 4-11-1961, ngày tôi
rời Việt Nam đi du học đề gặp Đằng trong chuyến máybay và kết nghĩa anh em, cũng là ngày tôi nh
ìn Vũ Tiến
Đạt lần cuối. Đạt ra tiễntôi tại phi trường hôm đó. Đạt cũng đậu tú tài năm đó nhưng không đi du học.
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...