• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Hyrje
Ideja për globalizim është e kamotshme, mirëpo për tëflitet intensivisht dhe sistematikisht që nga vitet e' 90-ta tëshekullit të kaluar, pra pas falimentimit të sistemit monist tëvendeve socialiste të Evropës Lindore.Ndryshe nga idetë e mëhershme për një Rend të Ri Eko-nomik Ndërkombëtar human, globalizimi, si pikënisje dhe sibazë, ka konkurrencën, si një kategori progresive të zhvilli-mit të shoqërisë bashkëkohore botërore. Globalizimi mbësh-tetet në shoqërinë demokratike pluraliste, ekonominë e tre-gut dhe respektimin e të drejtave dhe të lirive të njeriut.Globalizimi është fenomen kompleks i cili ka efekte tëdyanshme. Nga njëra anë, globalizimi është një integrim ikapitalit, i teknologjisë dhe i informatave përtej kufijve shte-tëror, me qëllim që të krijohet një treg i madh në botë. Pra,ky fenomen përmban në vete procese të cilat çojnë drejt zvo-gëlimit të rolit të kufijve shtetërorë dhe të bashkimit tëtregjeve kombëtare (shtetërore) në një treg të vetmin global(botëror). Nga ana tjetër, globalizimi akuzohet si një burim isëmundjeve të ndryshme të shoqërisë bashkëkohore.Për këtë arsye, duhet kërkuar rrugë dhe mënyra të rejapër organizimin dhe qeverisjen e epokës së globalizimit. Nëkëtë kontekst duhet një reformim i konsiderueshëm i institu-cioneve të sotme globale, siç janë: Organizata Botërore eTregtisë, Fondi Monetar Ndërkombëtar, Banka Botërore,natyrisht në krye me Organizatën e Kombeve të Bashkuara.
D r . S k   e n  d  e r B  e r i    s h  a 
 Globalizimi – Proces i pashmangshëm
 
Dr. Skender Berisha
 
92
1. Karakteristikat e globalizimit
Duke u nisur nga mendimet e analistëve, sidomos ekonomistëve,globalizimi paraqitet si proces që shpie drejt integrimit më të madh të po-pujve në ekonomi, financa dhe shumë fusha tjera. Karakteristikat kryeso-re të globalizimit janë: rritja e tregtisë ndërkombëtare, rritja dhe koncen-trimi i kapitalit ndërkombëtar, migrimi i popullatës, zhvillimi i teknikësdhe teknologjisë dhe deindustrializimi.1. Rritja e tregtisë ndërkombëtare
-
është një prej karakteristikavekryesore të globalizimit. Kjo rritje, veç tjerash, është rezultat i konceptit tëliberalizimit të tregtisë. Politika e konceptit të globalizimit të tregtisëndërkombëtare është njëra prej parimeve kryesore që doli nga Konferen-ca Ekonomike Ndërkombëtare
,
e mbajtur në vitin 2000 në Davos (Zvicër).Tregtia liberale ndikon drejtpërdrejt në shtimin ekonomik dhe në rritjen estandardit jetësor. Sipas një studimi të Universitetit të Harvardit, gjatë de-kadës 19801990, vendet e zhvilluara me tregti më liberale, patën një shtimekonomik prej 2,3%, ndërsa ato, me tregti më paketliberale, vetëm 0,7%.Po ashtu, sipas këtij studimi, vendet në zhvillim me tregti më liberale,patën një shtim ekonomik prej 4,5%, ndërsa ato me tregti më pak liberale,vetëm 0,7%.
1
 Fal liberalizimit, duke zvogëluar doganat dhe duke hequr barrieratsasiore, eksporti botëror u rrit prej 1.901 miliardë dollarë, siç ishte në vitin1980, në 5.397 miliardë në vitin 1998.
2
Në këtë rritje ndikuan edhe zvogëli-mi i shpenzimeve të transportit dhe i komunikimeve me internet. Tregtiamë e madhe në bote sot bëhet nëpërmjet shfrytëzimit të internetit.Për shkak të rritjes së lidhjeve ekonomike midis sferave tregtare, gji-thnjë e më shpejt, po formohen blloqet e mëdha ekonomike në bote, siç ja-në: Amerika Veriore (SHBA, Kanadaja dhe Meksiko), Unioni Evropian
(
"pesëmbëdhjetëshja"evropiane me perspektivë të kyçjes së vendeve tëEvropës Qendrore, Lindore dhe Juglindore) dhe vendet e zhvilluara tëAzisë Lindore (Japonia, Koreja Jugore, Tajvani, Hong-Kongu, Singaporidhe Malajzia).2. Rritja dhe koncentrimi i kapitalit ndërkombëtar- është, po ashtu,karakteristikë e rëndësishme e globalizimit. Madje, në krahasim me treg-tinë ndërkombëtare, kapitali ndërkombëtar u rrit shumë më tepër. Kësh-tu, për shembull, gjatë periudhës 1983-1993, vlera e kapitalit ndërkombë-
 
1
 
Economic Reform and the Process of Global Integration, Washington D.C. 1995.
 
2
 
The World Bank, World Development Indicators, 2000.
 
 
Globalizimi
-
proces i pashmangshëm
 
93
tar u rrit për 3,5 here, duke arritur kështu shumën prej afro 4000 miliardëdollarë.
3
 Faktorët më të rëndësishëm që ndikojnë në rritjen e kapitalit ndër-kombëtar, janë: rritja e shpejtë e normës së zhvillimit ekonomik, pasuritënatyrore, resurset njerëzore, infrastruktura solide dhe stabiliteti ekonom-mik, posaçërisht ai politik i vendit. Kapitali ndërkombëtar investohet kry-esisht brenda vendeve të zhvilluara, mirëpo në kohët e fundit, investimetndërkombëtare po rriten sidomos në Amerikën Latine dhe Azinë Lindore(Japoni, Kore Jugore, Hong-Kong, Tajvan, Singapor dhe Malezi). Në de-kadën e fundit të shekullit të kaluar, këto investime nuk janë koncentruarvetëm në industrinë ekstraktive, pra, në shfrytëzimin e pasurive natyrore,por edhe në degë të tjera ekonomike.
2. Ç'është globalizimi
?
 
Në shumë debate për këtë çështje, globalizimi ekonomik tregohetnjëkohësisht si fuqi konvergjente dhe divergjente, përkatësisht si proces icili shpien drejt bashkimit të ekonomisë botërore, por edhe si proces i cilithellon hendekun midis pjesës së zhvilluar dhe të pazhvilluar të botës.Ndërkaq, për secilën prej tezave ka argumente bindëse. Në një spektër tëtillë të qëndrimeve, hipotezave dhe argumenteve, të vërtetën për globali-zimin duhet kërkuar në analiza parimore dhe objektive të ngjarjeve dhe tëndodhurave reale.Globalizimi është proces asimetrik. Niveli i ndryshëm zhvillimor ivendeve, mund të merret si shkas kryesor që një pjesë e madhe e tyre nukmund të integrohet në rrjedhat ekonomike botërore, përkatësisht nukmund t'i shfrytëzojë në masë të mjaftueshme. Disa nga këto vende gjen-den edhe jashtë procesit të globalizimit, përafërsisht janë të "humbura" nëte. Ky margjinalizim, në fazën e tashme të globalizimit, është proces ipashmangshëm për arsye se në vetë globalizimin është i artikuluar mode-li i "fundamentalizmit të tregut
",
i cili, sipas definicionit përkufizi-mitvepron në bazë të parimit qendro-periferi, përkatësisht prodhon dispari-tete rajonale, duke i avancuar të zhvilluarit dhe duke i nënshtruar tëpazhvilluarit.periferi, përkatësisht prodhon disparitete rajonale, ûarit dhe duke inënshtruar të pazhvilluarit.Qëndrimi i mëparshëm do të na sqarohet nëse nisemi nga një tezëtjetër që nocioni globalizim në sytë e njerëzve të rëndomtë përjetohet si
3
 
IMF, World Economic Outilok, May 1995.
 
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...