• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
 
 Ekonomik ve Sosyal Ara
 ş
tırmalar Dergisi, Bahar 2006, Cilt:3, Yıl:2, Sayı:1, 3:117-126 
 
117
TÜRK EKONOM
S
NDE
HRACAT VE DO
Ğ
RUDANYABANCI YATIRIM
L
Ş
K
S
: B
R ZAMAN SER
S
 ANAL
Z
 
Murat KARAGÖZ
nönü Üniversitesi,

BF, Ekonometri Bölümü, Malatyamkaragoz@inonu.edu.trKadir KARAGÖZ
nönü Üniversitesi,

BF, Ekonometri Bölümü, Malatyakkaragoz@inonu.edu.tr
EXPORT-FOREIGN DIRECT INVESTMENTRELATIONSHIP IN TURKISH ECONOMY:A TIMESERIES ANALYSISAbstract
In this study the analysis depending on time series finds out that, there is aunivariate causality from exports to FDI in terms of co-integration theory andGranger causality. In exports constant plus time trend, in FDI only the constantseems to be the deterministic components. This fact points to a genuinrelationship between exports and FDI which is not an outcome of common trendfactor.
Key Words:
Turkish economy, Foreign direct investment, export, co-integration, Granger causality.
Özet
Bu çalı
ş
mada zaman serilerine dayalı analizde ihracattan do
ğ
rudan yabancıyatırımlara do
ğ
ru ili
ş
ki, e
ş
-bütünle
ş
me teorisi ve Granger nedenselli
ğ
i ile tesbitedilmi
ş
tir.
hracatta
sabit 
+
trend 
, DYY’de ise sadece
sabit 
 
ş
eklindekideterministik trend yapıları bu iki seri arasındaki ili
ş
kinin ortak trendfaktöründen kaynaklanmayan gerçek bir ili
ş
ki oldu
ğ
unu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler:
Türkiye ekonomisi, Do
ğ
rudan yabancı yatırımlar,
hracat,e
ş
-bütünle
ş
me, Granger nedenselli
ğ
i.
 
 
 Ekonomik ve Sosyal Ara
 ş
tırmalar Dergisi, Bahar 2006, Cilt:3, Yıl:2, Sayı:1, 3:117-126 
 
118
1. Giri
ş
 
Türkiye’de 1980’den bu yana dı
ş
a açık bir büyüme stratejisibenimsenmi
ş
tir. Bu tarihten itibaren gerçekle
ş
en liberalle
ş
me sürecindepek çok alanda oldu
ğ
u gibi, do
ğ
rudan yabancı sermaye alanında daönemli de
ğ
i
ş
iklikler yapılmı
ş
tır. Türkiye bu de
ğ
i
ş
ikliklerle, küreselle
ş
mesürecinin en hızlı geli
ş
mesini gösteren do
ğ
rudan yabancı sermayeyatırımlarından daha fazla pay almak ve bunu ekonomik kalkınmasındaseferber etmek istemektedir. Gerçekten de do
ğ
rudan yabancı sermayeyatırımları, özellikle yöneldi
ğ
i geli
ş
mekte olan ekonomilere sadecegetirdi
ğ
i ek sermaye ile üretim kapasitesine ve ona ba
ğ
lı olarak istihdamaçısından de
ğ
il aynı zamanda sa
ğ
ladı
ğ
ı yeni teknolojilerle üretimyapısının modernle
ş
mesine ve dinamizm kazanmasına da ciddi katkısa
ğ
lamaktadır. 1980’den sonra anlamlı bir geli
ş
me gösteren Türkiye’yeyönelik DYY giri
ş
leri, daha önemli bir artı
ş
ı 1990’lı yıllar boyuncagerçekle
ş
tirdi. 2000’li yılların ba
ş
ında mevcut çizgisini korudu
ğ
uanla
ş
ılan do
ğ
rudan yabancı yatırımlarının, Türkiye’nin AB ile olanmüzakere sürecinde daha da hız kazanması beklenmektedir (
Ş
en veKaragöz, 2005).Ekonomik büyüme ile ihracat arasındaki ili
ş
ki Türkiye için debirçok ara
ş
tırmada ele alınmı
ş
tır. Ula
ş
ılan sonuçlardan bazıları ihracatkaynaklı büyüme hipotezini desteklerken (Alıcı ve Ucal, 2003), örne
ğ
inAbdulnasser ve Menuchehr (2000)’in yürüttükleri nedensellik testlerindeihracattan büyüme yönüne nedensellik olmadı
ğ
ı bulgulanmı
ş
tır.Bunlara paralel olarak bu makalede, Türkiye ekonomisinde dı
ş
aaçılmanın de
ğ
i
ş
ik boyutlarından biri olan do
ğ
rudan yabancı sermayeyatırımları üzerinde durulmu
ş
tur. Çalı
ş
mada DYY giri
ş
lerinin öncekidönemlere göre nisbî olarak daha fazla hız kazandı
ğ
ı son on yılda (1994-2004), Türkiye’nin ihracat ve büyüme performansına olan etkileriara
ş
tırılmı
ş
tır.Ekonometrik testlere göre sadece ihracat ile gayrisafi yurt içi hasılaarasında anlamlı bir sonuç bulunmu
ş
tur. Buna göre, ihracat GSY
Hbüyümesi için bir neden olu
ş
turmaktadır. Di
ğ
er kombinasyonlardaanlamlı bir sonuç bulunmamı
ş
, Granger nedenselli
ğ
ine rastlanmamı
ş
tır.Buna göre ihracat kaynaklı büyüme hipotezi Türkiye örne
ğ
indedesteklenmekte, fakat do
ğ
rudan yabancı yatırımların ihracat ve büyümeüzerindeki anlamlı bir etkiye yol açması için konu ile ilgili iktisatpolitikalarının geli
ş
tirilmesi gerekmektedir.Do
ğ
rudan yabancı yatırımları (DYY) artırmaya yönelikpolitikaların nihai amacı ulusal ekonomiyi canlandırmak, büyümeyi
 
 
 Ekonomik ve Sosyal Ara
 ş
tırmalar Dergisi, Bahar 2006, Cilt:3, Yıl:2, Sayı:1, 3:117-126 
 
119
sürdürülebilir hale getirme olmakla birlikte bu amacın gerçekle
ş
mekanallarından biri de ku
ş
ku yok ki ihracat (IHR) kanalıdır. Çünkübüyümenin önemli bir aya
ğ
ı ihraç ürünlerinin çe
ş
itlenmesi, dı
ş
 piyasalarda rekabet edebilirlik ve yeniliklerin kovalanmasıdır. Bütünbunların sonucunda büyük ölçüde yeni bir üretim tekni
ğ
i, yeni bir ürünveya yeni bir organizasyon anlayı
ş
ı
ş
eklinde ülkeye giren yabancısermayeye katkıda bulanaca
ğ
ı açıktır. O halde iktisadi bir öngörü olarakihracat ile yabancı sermaye akı
ş
ı arasında bir ili
ş
ki olaca
ğ
ı açıktır. Öteyandan sezgisel olarak iki seri arasında sadece IHR’den DYY’ye do
ğ
rubir nedensellik olaca
ğ
ı söylenebilir. Tersine, DYY’den IHR’ye do
ğ
ru birnedensellik pek makul görünmemektedir. Bununla birlikte iki yönlünedensellik pekâlâ Granger nedensellik testi ile ara
ş
tırılabilir.Bu çalı
ş
manın AB sürecinde yeniden
ş
ekillenen Türkiyeekonomisinin yeniden planlamasında, yeni politikaların belirlenmesindeyararlı olaca
ğ
ı ve ayrıca iktisat literatürüne katkı yapaca
ğ
ı umulmaktadır.
2. Ekonometrik Zaman Serisi Metodolojisi
Zaman serileri analizinde serilerin dura
ğ
an oldu
ğ
u varsayılır. Ortaktrend ya da mevsimsellik nedeniyle iki seri arasında sahte regresyonili
ş
kisi ortaya çıkabilir (Granger ve Newbold, 1974). Dura
ğ
an bir süreçteortalama ve varyans zaman boyunca sabit, otokovaryans ise seçilen bir kgecikme sayısı için sabittir:
 µ 
=
)(
t 
Y  E 
,
2
)(
σ 
=
t 
Y Var 
,
k k t t 
Y Y Cov
γ  
=
−
)(
.
2.1. Dura
ğ
anlık ve ACF
Çe
ş
itli
k 
gecikmelerine kar
ş
ı gelen
k 
 ρ 
otokorelasyon de
ğ
erleriotokorelasyon fonksiyonu ACF’yi verir.
0
 / 
γ  γ   ρ 
k k 
=
, yani
k 
gecikmeliotokovaryansın sıfır gecikmeli otokovaryansa (varyans) bölünmesi ile
k 
 gecikmeli otokorelasyon bulunur. Burada
T Y Y 
k t t k 
 / ))((
µ  µ γ  
−−Σ=
−
,
T Y 
t 
 / )(
220
µ σ γ  
−Σ==
olup örneklem kar
ş
ılıkları
T Y Y Y Y c
k t t k 
 / ))((
−−Σ=
−
, ve
T Y Y c
t 
 / )(ˆ
220
−Σ==
σ 
aracılı
ğ
ı ileörneklem ACF’si
0
 / 
ccr 
k k 
=
elde edilir.
T 
gözlem sayısıdır.
k 
r 
’nıngrafi
ğ
ine örneklem korelogramı denilir. Dura
ğ
an olmayan bir serininACF de
ğ
erleri çok yüksek olup çok yava
ş
azalır. Dura
ğ
an bir seri örne
ğ
in
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...