Description

1935, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey

Necmiye Ortaç [Kiraz] Genç Kızlık Dönemi

Necmiye Ortaç [Kiraz] Yaşlılık Dönemi

Necmiye Ortaç [Kiraz]’ın Yaşadığı Acıların Anısına… Ruhu Şad Olsun…

Necmiye Ortaç [Kiraz], Romanya Tutrakan’a bağlı Ahmatlar Köyü’nde [günümüzde Bulgaristan, Stefan Karadza] doğar. Romanya Doğum Belgeleri ve Doğum Ayrıntısı kesinlikle vardır. Ama 1935’ler… Romanya Belgeleri’ne nasıl erişilir, nasıl sağlanır, hangi belge nerededir, anlaşma metinlerine nasıl erişilir, Türkiye’de düzenlenen belgeler, görüntüler, kayıtlar nelerdir, bunlar hala karanlık ve elde somut pek bir şey yoktur…



Türkiye-Romanya Müdadil Muhaceret Ahitnamesi: Yerdeğişim Göç Anlaşması] imzalandıktan sonra ailesi Huriye-Halil Ortaç ve kardeşleri Mehmet, Ahmet, Mustafa ve Bedriye ile Türkiye’ye göç ederler. Sabri Ortaç İzmit Derince’de doğar.

1935 yılı annemiz Necmiye Ortaç [Kiraz]’ın doğduğu ve yaşadığı topraklardan sürülme, kovulma ve varış yeri belli olmayan “Muhaceret Senesi: Göç Yılı”dır. 1935 zamanları, annemiz Necmiye Ortaç [Kiraz]’ın 10 yaşlarında ama onun ağzında “Benim 5-6 yaşlarında olduğum ve neden her şeyimizi kısa sürede toplayıp yollara çıkacağımızı ve nereye varacağımızı bilmediğim zamanlardı. Korku ile merakın sarmallandığı anlardı. Soru ve merakın yanıtlarının olmadığı zamanlardı. Anımsayabildiğim sadece Tuna Nehri’ne kadar gidişimiz. Sonrası Tuna Nehri ile Köstence Limanı’na varışımız ve limanda bir sürü kalabalık arasında gemi beklememizdi. Türkiye’de nerelere vardığımızı, aralarda neler olduğunu anımsamıyorum. Sonraları Karaçalı’da geçici olarak iskan edildiğimizdi” dediği zamanlar.

“1935 Romanya Göçü” bir “Mübadele: Yerdeğişimi” göçüdür. BM denetim ve gözetimi altında karşılıklı olarak yapılan ve altına Türkiye ve Romanya’nın imza attığı bir “Mübadil Muhaceret Ahitnamesi: Yerdeğişim Göç Anlaşması”dır. Bu, bir zamanlar “Osmanlı İmparatorluğu” vatandaşları olan insanların, artık “Bağımsız Ülkeler” olan yerlerdeki Cemaat ve Ulusların karşılıklı yer değiştirmesi demektir. Türkiye toprakları içinde sayı olarak fazlaca bir Rumen kökenli topluluk yaşamıyor olsa da Trakya Bölgesi’nde bazı Rumen topluluğun yaşadığı görülür. İlerleyen yıllarda “Romanya Toprakları” sayılan ve Türklerin yoğunluklu olarak yaşadığı bir çok yerleşim yeri, köy, kasaba ve kentler, yapılan çeşitli “Sınır Anlaşmaları” ile Bulgaristan Toprakları’na dönüşecektir.

O zamanın Cemiyet-i Akvam’ı [Uluslar Topluluğu] günümüzün BM, toplumların rahatı ve güveni için araya girip yeni oluşan ülkelerin “saf toplum oluşturma” girişimleri denetim ve düzen altına almak ister. Taraf ülkeler de buna rıza gösterir. İlk “Mübadil Muhacereti Ahitnamesi” Yunanistan ile yapılır. Bunu Bulgaristan ve Romanya izler. “1935 Romanya Mübadil Muhacereti” öykülerini yazmaya başladığım 1999-2000’lerde


Türkiye-Romanya arasında imzalanan bu anlaşmanın metnine ne üzücü ki rastlayamamıştım. Artık Internet ortamında ve sayısal olarak bir çok arşiv bilgisi var. Fazla olmasa da Arşiv Siteleri’nde yer alan bazı bilgilere erişmek olanaklı. İlk iş bu anlaşma metninin Türkçe, Rumence ve İngilizce biçimlerinden birisine erişmek. İkinci iş bu kapsamda Türkiye’ye gelen göçmenlerin “İmar ve İskanı”nı düzenleyen genelge, uygulama ve varsa yasaların metinlerine erişmek.

1935’lerde Romanya’da, Necmiye Ortaç [Kiraz]’ın ailesi Huriye-Halil Ortaç Ailesi’nin yaşadığı Ahmetler Köyü’nde [günümüzde Stefan Karadja], onun bağlı olduğu Tutrakan ya da günümüzde Silistre’de nelerin olduğu, Romanya devletinin Türklerle ilgili belgeleri, siyasetleri, uygulamaları, Tuna Nehri’nin durumu, göçe zorlanan Türkler’in neler yaptığı, Köstence’ye nasıl eriştikleri, orada nasıl gemi bekledikleri, onları Köstence’den alacak Nazım ve “Cumhuriyet?” Vapurları’nın Türkiye tarafından nasıl hazırlanıp gönderildiği, İstanbul’a erişen göçmenlere neler yapıldığı, ne tür düzenleme ve belgelemelerin yapıldığı, Boğaz’dan Haydarpaşa İstasyonu’na nasıl aktarıldıkları, Haydarpaşa-İzmit İstasyonları