Compost thee “Meer dan een Middel”

Hand-out info-middag ComposttheeEl Placer Lelystad, Johan Rippen en Lidwien Vos de Wael, 28 febr. 2009-02-25m.m.v. Tjeerd Elzinga en Bob BaarsIndeling.Intro : El Placer, profiel van ons wijn(bouw)bedrijf Hoe we op El Placer met CT van doen kregenWaarom deze middag :

situatie nederlandse (bio)wijnbouw : Nu of nooit meer !

positieve ervaringen met CT, en nieuwe mogelijkheden

belang van CT voor kwaliteitswijnbouwDoel en opzet van de middag

tijdig ervaring, kennis en info delen met collega’s,

ten behoeve van beslissingen over teeltwijze en bedrijfsstrategie.

samenwerking bevorderen tussen wijnbedrijven die met CT (willen) werkenWat is CT ?CT - een waterig extract van compost - is een eenvoudig en natuurlijk spuitmiddelmet aerobe micro-biologisch/organische werking.CT is niet nieuw, maar herontdekt ; voor wie z’n klassieken kent : Cato’s DeAgricultura, 245 v.Chr.Het is makkelijk zelf te bereiden, niet giftig, en goedkoop.In europa, ook in Nederland, werd tussen 1930 en 1950 een variant van CT gebruiktvoor de conservering van vers fruit dat licht gekoeld per schip (!) o.a. van Zd.Amerika naar Europa werd vervoerd.Rudolf Steiner’s fameuze hoorn-mest-preparaat is feitelijk een vorm vancompostthee.CT wordt sinds 1990 op steeds grotere schaal toegepast in m.n. Zd.Afrika, USA,Nieuw Zeeland, Zd.Amerika en Australie, in vrijwel alle landbouwteelten, waaronder ook de wijnbouw. Een veelheid aan universitaire instellingen zijn betrokken bijonderzoek naar en ontwikkeling van toepassingsmogelijkheden en effectiviteit.SoilFoodWeb is 1 van de voornaamste promotoren.CT is een middel dat ‘op maat van de teelt’, van het te telen product, de bodemsoorten de bodemkwaliteit naar gelang van de behoefte wordt samengesteld uitverschillende mogelijke populaties van micro-organismen, in uiteenlopendeconcentraties, al of nietvoorzien van voeding en toevoegingen. Het kan soms metandere lichte spuitmiddelen (bijv. sporenelementen) worden gecombineerd.

Wat bewerkt CT, wat schiet je er (niet) mee opVanuit planten-ziekten oogpunt werkt CT vooral preventief, en doorgaans lichtcuratief tegen de meeste schadelijke schimmels en bacterien. Vanuit het oogpunt vanplantgezondheid en kwaliteit van bodemleven werkt het versterkend en stimulerend.CT voorkomt dat je in de negatieve spiraal geraakt van steeds sterkerebestrijdingsmiddelen, die uiteindelijk ook de wijnkwaliteit aantasten.Bij oordeelkundig ‘brouwen’ en spuiten betekent CT daarmee een uitkomst voor kwaliteits- en milieubewuste wijnbouwers die beschikken over een redelijk gezondeen niet te zeer vergiftigde bodem.Let wel : CT geeft geen 100 % bescherming. In meerdere toepassingsgebiedenkwamen beurtjaren voor, dwz. eens per 10 tot 15 jaar was men ‘aan de beurt’ meteen agressieve valse meeldauw-mutant, waarvan de planten overigens door hungoede gezondheid weer snel herstelden, en die ook niet terugkwam in hetdaaropvolgende jaar.

Waarop berust de werkzaamheid van CT ?CT : Een eenvoudig middel, maar iets anders dan slechts een ‘middeltje’ zoals eenpil.CT werkt,a) doordat het de negatieve, plantverzwakkende effecten van een monocultuur grotendeels opheft (de meeste landbouwgewassen worden geteelt in eenmonocultuur)b) doordat het geen nadelige bijwerkingen heeft ; je hebt dus niet meer te maken metde moeilijk herstelbare schade aan en verzwakking van plant en bodemleven, alsbijwerking van de gebruikelijke preventie- en bestrijdingsmiddelen zoals zwavel,koper en andere chemische middelen.c) doordat het de kwaliteit, kwantiteit en diversiteit bevordert van micro-organischleven in de bodem en op/in de bladeren, en daarmee het eigen en natuurlijkeafweersysteem van de plant optimaliseert resp. herstelt ; het blad krijgt een hogerepH-waarde, zweet niet en blijft droger ; de schimmel heeft meer tijd nodig om binnente dringen, terwijl de plant juist sneller en effectiever reageert en de wedloop wint –zichtbaar aan de kleine bruine stippen op het blad : ingekapselde schimmelprikken(valse meeldauw).d) doordat het de opneembaarheid van mineralen en voedingsstoffen vergroot door de gestimuleerde groei van de wortels en de wortel-schimmels (mycorrhizae).e) doordat het evolutionair ‘up to date’ blijft, mee-evolueert met alle andere micro-organismen (waaronder de schadelijke schimmelsoorten), waardoor dewerkzaamheid dus niet of hooguit zeer tijdelijk vermindert.

“Een (schimmel)plaag is een micro-organisch teveel van een soort, ontstaan door een micro-organisch te weinig van andere soorten ”.Plagen duiden op

een onevenwichtig eco-systeem, en/of

een te geringe bio-diversiteit waarin m.n. natuurlijke vijanden ontbreken, en/of

verzwakte en kwetsbare planten door een verminderde natuurlijke afweer.Schimmelplagen dien je dus te zien als armoede-symptomen of gevolgen, en nietals de oorzaak van de ellende.Teelt-strategisch betekent dit : De oorzaak aanpakken, en niet het symptoombestrijden ; de schimmels niet doden, maar ze a) sterke planten voorzetten met hogeeigen weerstand en herstelvermogen, en b) van voldoende ‘concurrenten’ voorzien.

Wat voor eisen stelt het gebruik van CT ?Compostthee is een eenvoudig middel, maar de toepassing ervan luistert nauw enstelt eisen aan :- de aangeplante druivenrassen

de conditie van de planten / de wijngaard

de kwaliteit van de voor de thee gebruikte bio-compost

de kwaliteit van de ‘brouw’-machine

de wijze van ‘brouwen’

de analyse en controle van de thee-kwaliteit

de wijze, de hoeveelheid en de frequentie van spuiten

wat je verder in de wijngaard spuit of toevoegt

het loofwandbeheer De aangeplante druivenrassenNieuwe rassen : Bij een onbespoten wijngaard en gezonde planten is deeenvoudigste, lichtste thee is al voldoende effectief.Traditionele rassen behoeven een meer geconcentreerde thee-samenstelling (inNederland nog geen ervaring mee)

de conditie van de planten / de wijngaardRegel : Hoe gezonder de planten, de bodem en de wijngaard als geheel, hoeeffectiever de thee, en hoe lichter de vereiste concentratie. Dus : Zelf proefondervindelijk de voor jouw omstandigheden vereiste thee-kwaliteit uitzoeken.

de kwaliteit van de voor de thee gebruikte bio-compost