• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
(Ini nga artikulo/opinyon naggwa sa Septyembre 02, 1997 nga isyu sang Hiligaynon Magazine)
NI BEBOT T. DAQUITA, JR.
FILIPINEZA, Haponesa, mestisa, etc., ano ang diperensya?Kon pamatian daw wala gid man. Kay sa palamatin-an ini nga mga tinaga dawnagalarawan sang isa ka magayon kag kalibugan nga babaye.Sini gid lang natublag ang pumoluyong’ Pilipinhon sang mabalahuba ang bag-o ngaentry sa isa ka bag-o nga Greek dictionary nga ginsulat ni George Babiniotis.Ang entry amo ang tinaga nga
Filipineza
. Nga ang depinisyon ni Babiniotis “…
not only a woman from the Philippines but also a domestic worker from the Philippines or a person who performs non-essential auxiliary tasks
”.Ang amo nga entry una nadiskubre ni Leodinito Cañete, isa ka Pilipino nga nagatuonsa Aristotle University of Thessaloniki. Sang mabasa kuno niya ang entry kag angdepinisyon, ginpahayag niya sa Athen News sa July 27 issue sini nga ang nasambit ngadepinisyon isa ka “
attack to my national pride as they form images of Filipino women for a token wage
”.Ang pagkadiskubre nga ini nagbunga sing nanarisari nga reaksyon. Dumason kayCañete amo ang kay Philippine Ambassador to Greece Norberto Basilio nga nagpasakagilayon sing protesta.Ang DFA nagpasaka man sing protesta suno sa konsulado sang Gresya diri saPilipinas, kag napadala na through Greek embassy sa Indonesia nga amo ang nagasakopsang Greek consulate diri sa pungsod. Ang suhestyon sa protesta nagasiling nga i-recallang tanan nga kopya sang Babiniotis Dictionary. Kon ano ang mangin sabat ginapaabot pa.Mainit ang reaksyon diri ni Presidente Joseph Ejercito Estrada. “I wish to point outthat this definition is severely inaccurate and lacking in academic research. As much as it
 
is offensive, its negative connotation downgrades the positive contribution of Filipinowomen to the economic and social development of the Philippines and Greece.”Syempre, mapapitik lang bala si Erap? Nagtunog ang hagong. Wala magpabaya ang senado kag kamara. Masigsila tindogkag magpautwas sang ila balatyagon. Siling ni Senadora Tessie Aquino Oreta nga chair sang Senate Committee on Women, ang depinisyon ni Babiniotis isa ka “
diminution of the innumerable local and international achievements of Filipino women and an insult to the 70 million Filipinos
”.Siguro ara sa sulod sang hunahona ni Oreta sanday Josefa Llanes Escoda, HelenaBenitez, Corazon Aquino, Nieves Confesor, Arrianne Cerdeña, Lydia de Vega kagmadamo nga iban pa.Wala man makahimugong ang honorary woman sang senado. Si Raul Roco.Sinuportahan niya ang nangin tikang ni Foreign Affairs Secretary Domingo Siazon.Siling ni Roco, “
 Siazon was correct to protest 
”. Nagsermon pa sia, “
 In this wholecivilized world, you are no longer allowed to have ethnic insults
”.Ano pa ang masiling sang iban nga women legislators naton? Siling ni Patricia M.Sarenas (Abanse! Pinay), sectoral representative for women, “
adverse reactions to theGreek definition of the term ‘Filipineza’ proved that Filipinos had a very low regard  for domestic workers and their work 
”.Matuod ini. Kag wala kita basulon kundi kita mismo.Gindugang pa ni Rep. Sarenas nga ang aton panan-aw indi dapat ituon lamang sa pagpakanubo sang depinisyon sa mga Pilipina kundi “
because it is an inaccuratedefinition of the kind of labor that domestic workers do
”.Kamusta naman ang fightingest woman senator? Kinadlawan lang ini ni IndayMiriam. Siling ni Senadora Santiago, wala sing dapat basulon sa amo nga depinisyon niBabiniotis bangod ginbase lang ini sa kamatuoran nga madamo nga mga Pilipina angnag-alabrod agod magtrabaho bilang domestic helper. Matuod gid man ini. Kay diri ganinagahalin ang daku nga bahin sang dollar earnings sang Pilipinas. Pero may pamikpik saabaga sang mga inday si Santiago. Dapat kuno ipabugal sang mga Pilipina ang ilatrabaho bangod nabantog na sa bug-os nga kalibutan ang ila katampad, ikasarang kag pagkaeksperto.Kon amo, suno diri sa pahayag ni Santiago, wala sing malain sa depinisyon niBabiniotis. After all, manubo man pero desente nga trabaho ang domestic work.Kumporme man diri si Department of Education, Culture and Sports SecretaryAndrew Gonzales. Kag ang iya sabat balabag gani sa pahayag sang aton presidente.Siling niya, “
 It’s linguistically accurate no matter how it hurts… Dictionaries are not  prescriptive. They describe the natural usage of what the people think of certainwords. It’s not what is fitting. It’s what actually exists
”.Maathag, base sa pahayag ni Sec. Gonzales, nga ang tinaga nagatuhaw lang. Kagnagatuhaw ini bangod sa indi malikawan nga pwersa nga in the process nagapresentar sang isa ka butang nga nangin bahin na sang katilingban kag komunikasyon.So what’s wrong kon ang Filipineza gali “
a person who performs non-essential auxiliary tasks
” bisan ginapilit gid ni Greek Consul to the Philippines Philip Adamsonnga ang Filipineza nagakahulogan lamang nga “
a woman from the Philippines
” kaggintum-okan pa niya sing “
no more no less
”? Katulad lang kuno nga ang Ilongga babayegikan sa Iloilo. Nga wala sing malain nga buot silingon.
 
Kag ngaa magsagi kita tiniyabaw kay naglanding sa ila diksyunaryo ang Pilipina bilang domestic worker kay kita mismo ang nagpasayangsayang agod matawag sa amonga ngalan? Kay sin-o bala sala ini kon nakainsulto gid man sa aton? Sala gid bala ini?Kon gusto naton nga indi matandog ang aton bugal, kag kon gusto naton nga maliwatang depinisyon ni Babiniotis ukon ni bisan sin-o man nga tawo sa iban nga bahin sangkalibutan, umpisahan na naton ang pagbag-o sang aton ugali. Sundon naton ang maayonga panugyan ni PJEE. Magkinot kag maghulag agod makabangon ang ekonomiya.Isentro naton ang hulag sa pagpauswag sang aton pagkatawo. Kay ang kauswagan sang pagkatawo kauswagan sang pumoluyo.Kon kita mainuswagon, mapaulipon pa bala kita sa pungsod sang isa ka babiniotis?Ma-abroad pa bala kita para sa dolyar? Probably not anymore. Ma-abroad man kitasiguro pero to tell the world that we exist as others’ equal if not superior.DH. Domestic helper. Sin-o ang nag-imbento sini nga mga tinaga? Sigurado akonga mapati kamo nga ang mga tinaga nga ini una nga nabasa sa mga balasahon ngasinulat sang Pinoy. Wala ang iban nga nasyon naghingalan sini. Kita man lang. Kaysobra kapisan ang mga Pinoy mag-coin sang mga tinaga agod makatukib sing bisan anonga bag-o sa palamatin-an.Remember 
 japayuki 
? Ang japayuki ordinaryo na nga tinaga nga gina-attribute saPinay entertainer sa Japan. Sin-o ang naghingalan sini? Pinoy mismo! Kinuha nila inisa tinaga nga
karayuki 
, meaning club entertainer before the war, suno sa informationofficer sang Japanese embassy. Gina-emphasize gid nila ang before the war kay ti , anona bala ang economic status sang Japan?Karon ang matandos kag creative nga mga Pinoy entertainers naghimo sing bag-o nga bersyon sang karayuki- japayuki. Kag ini ginagamit na sang bisan sin-o nga katsuri basta patuhoy sa entertainer nga nagakadto sa Japan.Makita sa print medium. Indi lang sa inside page kag body sang estorya makita kundisa headline mismo. Sa mga tabloid nagapalapaga in bold letters. Pero may nagaturawik  bala? Ukon may nag-igong man lang?Wala gid sing nag-react. Bisan gani Hapon wala magreklamo nga ila na gidlenggwahe ang gin-intremis. Kon sa bagay Pinay ang ginapatungdan. Pero wala ganisila nagareklamo nga ginatawag sila nga
baka
,
 pirot 
kag kon ano pa nga deskripsyon saila. Nga kon sa bagay ang pagtawag naupdan sing pagpakanubo. Insulto. Hapon pa!Pero kita iya? Masigkita singgit. Kuno nadalasa ang “national pride”. Kunonabuhinan ang madamo nga kadalag-an sang mga Pinay diri kag sa luwas. Nga kuno isaini ka “ethnic insult”.Sala bala ini ni George Babiniotis? Sala bala niya nga nag-coin sia sing bokabularyo base sa kon ano ang pagkahibalo sa kon
ano
kag kon
nagaano
?Siling ni Sec. Gonzales ang depinisyon ni Babiniotis “…linguistically accurate nomatter how it hurts…” Maybe. Or may not be. Depende kon daw ano kasangkad sangaton paghangop sa buot hambalon ni Babiniotis. Kon ang buot silingon niya sang non-essential auxiliary indi importante, well, we can always console ourselves with the sayingthat a peso is no longer a peso if less a centavo.But it really hurts kon kita mismo ang naghatag sing depinisyon. Kay kita nga mgaPinoy mahuyog gid man maghingalan agod pakanubuon kon indi man pakahuy-an angisigkatawo. Natandaan ninyo ang
 Inday
nga sadto nareklamo ko na? Indi bala nga iningtinaga ginagamit lamang naton agod ipaalinton ang aton pagpalangga kag pagtaha?
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...