Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
 
FANGO 
, Anne Richel,
MARIÑAS 
, Janine Angelica,
PUNONGBAYAN 
, Joana,
RAMOS 
, Carmel Kress, at 
VERGEL DE DIOS 
, Charysse mula sa BSN1-7, Kolehiyo ng Narsing Taong Aralan 2008-2009 sa patnubay ni 
Gng. Zendel Rosario Manaois-Taruc, M. Ed.
Panimula
Ang utak ay binubuo ng 100 bilyong
nerve cells
o
neurons
na magkakaugnay at bumubuo ng tinatawagna
nerve cell networks
. Ang mga
nerve cell networks
ay may kanya-kanyang mahalagang papel naginagampanan. Ang iba ay mahalaga sa pag-iisip, pagkatuto at memorya. Ang iba naman ay mahalaga upangtayo ay makakita, makarinig at makaamoy.Upang magawa ang kanilang trabaho, ang mga
brain cells
ay mistulang isang maliit na pabrika. Maykumukuha ng materyales, nagproproseso, at nagtatanggal ng mga hindi kailangan ng sistema. Upang magingmaayos ang takbo ng lahat, kailangan ang koordinasyon ng isa’t isa gayundin ang maraming pagkain at
oxygen
.Sa Alzheimer’s Disease, ilang parte ng “pabrika” ng mga
brain cells
ang nasisira at nagiging dahilan ngpaghinto o pagkabigo ng sistema nda magawa ng maayos ang trabaho nito. Hindi pa rin sigurado kung ano angnagiging sanhi at kung saan at paano nagsisimula subalit ang paghintong ito ay nagiging dahilan ng pagkamatayng mga
brain cells
.(www.alz.org)Ano nga ba ang Alzheimer’s disease? May lunas ba ito? Anu-ano ba ang mga sintomas? Sa mga susunod natalata malalaman natin ang kasagutan sa mga tanong at magkaroon pa ng karagdagang kaalaman sa nasabingsakit.
Layunin ng Pag-aaral
•
Mailahad ang ilan sa mga batayang kaalaman ukol sa Alzheimer’s Disease
•
Bigyan kaalaman ang mga mambabasa ukol sa sa Alzheimer’s Disease
•
Maipakita na ang Alzheimer Disease ay isang isyu na dapat bigyan pansin
I. Mga Kaugnay na Babasahin at LiteraturaA. Ano ang Alzheimer’s Disease?1.Depinisyon
Ang Alzheimer’s Disease (AD) ay ang pangunahing sanhi ng
dementia
, isang sakit na nakaaapekto sapag-iisip at pakikisalamuha ng isang tao na kung mapabayaan at lumala ay maaaring maging sagabal sa pang-araw-araw na gawain (Davis,Microsoft Encarta,2003).Ito ay unang natuklasan ni Dr. Alois Alzheimer, isang
 psychiatrist 
na Aleman, noong 1906. Una niya itongnaobserbahan sa isang 51 taong gulang na babae na nagpakita ng mga hindi pangkaraniwang sintomas tulad ngunti-unting pagkawala ng memorya, pagbabago sa pag-uugali at pagkawala sa sarili (Brown & Hillam,2004).Noong una, pinaniniwalaan na edad 50 pababa lamang ang nagkakaroon ng Alzheimer’s Diseasesapagkat ang pagkakaroon ng mga sintomas ay itinuturing na normal lamang para sa mga edad 50 pataas.Ngayon ang Alzheimer’s Disease ay maaring uriin bilang
Early onset 
at
Late onset 
. Ang
early onset 
ayang Alzheimer’s Disease na nagsimula ng maaga o nagpakita sa taong edad 65 pababa. Habang ang
Late onset 
naman ay ang AD na nagpapakita sa taong edad 65 pataas. (Davis, Microsoft Encarta.2003)Sa kasalukuyan ay walang gamot para sa Alzheimer’s Disease. Tanging suportang emosyonal sapasyente at sa kanilang pamilya gayundin ang ilang gamot para sa ilang tiyak na sintomas ang naipagkakaloob.
2.Mga Sintomas ng Alzheimer’s Disease
Kaugnay nito, ang
 Alzheimer's Association
ay naglista ng ilang senyales na nakakatulong sa pagtukoykung ang isang tao ay nagtataglay ng Alzheimer's Disease:
 
pagkalimot sa pagkaturete sa oras at lugar pagkawala ng memorya pagkawala ng inisyatibopagkakaayos ng mga bagay
 
kahirapan sa abstraktong kahinaan sa pagdedesisyon kahirapan sa paggawa ng mgapag-iisip pamilyar na gawain 
3.Sinu-sino ang Nagkakaroon ng Alzheimer’s Disease?
Nakatala sa ibaba ang mga uri ng tao na madalas magkaroon ng Alzheimer’s Disease
•
Ayon sa istatistika, maliit na porsyento lang ng mga tao edad 50 pababa ang nagkakaroon ngAlzheimer’s disease; 15% sa mga edad 65 at 50% sa mga edad 85 pataas. Nangangahulugan ito nakadalasang mga matatanda ang nagkakaroon ng Alzheimer’s disease. (www.alz.org)
•
Isa pang istaistika ang nagpapakita na 11% lamang ng mga kalalakihan ang mayroong Alzheimer’sdisease at 16% ng mga kababaihan ang mayroon at nito. Nagpapatunay ito na mas malaki angposibilidad na magkaroon ng Alzheimer’s disease ang mga kababaihan kaysa sa mga kalalakihan.Subalit sa patuloy na pag aaral, ay napatunayan na walang kaugnayan ang kasarian sa pagkakaroonng Alzheimer’s disease. Lumalabas lamang na mas madalas magkaroon nito ang mga babae dahilmas matagal ang buhay ng mga kababaihan. Mas madami sa kanila ang umaabot ng edad 85pataas kaya mas malaki ang posibilidad ng pagkakaroon ng Alzheimer’s disease. (www.dshs.state)
•
Mayroon ding mga istatistika na nagpapakita na ang mga taong hindi nakapagtapos ng pag aaral aymas kadalasang magkaroon ng Alzheimer’s disease. Ang mga taong nakapag aral lamang ng 12taon pababa ay may 15% na mas malaking posibilidad na magkaroon ng Alzheimer’s disease kungikukumpara sa mga nakapag aral ng 12-15 taon. Naniniwala ang mga mananaliksik na ang pag aaralng matagal ay nagbibigay ng “
cognitive reserve
” na nakakatulong maiwasan ang Alzheimer’sdisease. (www.doh.gov.ph)
B. Mga Isyu/Suliranin ng Alzheimer’s Disease
Sa aming pangangalap ng mga impormasyon at datos para sapananaliksik papel na ito, napansin namin na ang mga impormasyon ukol saAlzheimer’s Disease dito sa Pilipinas ay kakaunti o limitado lamang.Karamihan ng aming mga datos na nakalap ay mga pag-aaral galing sa ibangbansa. Sa aming pagbisita sa
Kagawaran ng Kalusugan
, aming napag-alaman na taong 2003 pa ang huling rekord nila ng kamatayan kaugnay ng AD.Ang bilang ng kamatayan sa mga lalaki at babae ay ipinapakita sa isang
 piechart 
sa kanan. Ang kakulangan ng mga kaukulang impormasyon ukol sa ADdito sa Pilipinas ay napapatunay lamang na hindi binibigyan ng kaukulangpansin ang AD sa Pilipinas.
Bilang ng mga namatay kaugnay ng AD (2003)
Lalaki- 79Babae-152
 
II.Paglalahad ng Sariling Pag-aaralA. METODOLOHIYA
Ang mga datos ay nakalap sa pamamagitan ng pagsasaliksik sa mga pag-aaral at literatura kaugnay ngnapiling paksa. Ang mga mananaliksik ay nagsagawa rin ng panayam sa pamilya ng ilang maysakit gayundin sailang propesyunal na malawak ang kaalaman tungkol sa Alzheimer’s Disease. Ang mga instrumentong ginamit ayisang rekorder, isang
guide question
para sa panayam at isang
questionnaire
. Sa pamamagitan nito ay nakalapang mga impormasyon na tumutugon sa mga layunin ng pananaliksik.Kinapanayam ng mga mananaliksik ang pamilyang Mariano at De Jesus na nagbahagi ng kanilang mgakaranasan sa pag-aalaga ng kanilang kamag-anak na may Alzheimer’s. Ang mag-asawang G. Jun at BethMariano ay nagbahagi tungkol sa kanilang ina na si Lolita Mariano na na-diagnose na may Alzheimer’s Diseaseat kasalukuyang nakabase sa Canada. Si G. Raul De Jesus naman ay nagbahagi ng tungkol sa kaniyang ina nasi Lourdes De Jesus na mayroong katulad na sakit. Ininterbyu rin ng grupo si Dra. Maricar Yumul, isangneurologist, sa pamamagitan ng isang
questionnaire
.Matapos ang panayam ay tinipon ang mga nakalap na datos, sinuri at pinag-ugnay-ugnay. Ang mgadatos mula sa panayam ay ginamit upang suportahan ang mga naunang nakalap nang impormasyon. Ang mgaito ay sinikap na ibahagi at ipaliwanag sa maayos na pamamaraan.
B. Presentasyon, Interpretasyon at Pagsusuri ng Datos
Ang tao na may Alzheimer’s Disease ay nahihirapang maalala kung anong araw o buwan na ngayon okaya naman, sila ay nalilito sa mga pasikot-sikot sa mga lugar na pamilyar naman sa kanila. Nagiging iritable rinsila at may malaking pagbabago sa kanilang pagkilos. (Davis, Microsoft Encarta,2003)Ayon kay Beth Mariano ang kanyang biyenan na si Lolita Mariano ay may Alzheimer’s Disease.
“
Para siyang bumabalik sa pagkabata tapos nagigingmakulit.
 
Pag may sinabi ka sa una, nakikinig siya pero pag talikod mo lang sandali, wala na... at saka the moremo siya pinagsasabihan, lalo niyang ginagawa. Paulit-ulit.” 
“ 
Sa Canada kasi, parang may ano... palagi siyang pinupuntahan.Lumalabas siya... (para makabalik) Kailangan pang hanapin siya ng mgaapo” 
Ayon naman kay Raul De Jesus ang kanyang ina na si Lourdes De Jesus ay may Alzheimer’s diease rin.
“ 
madalas siyang lumalabas ng bahay tapos kailangan hanapin pa...nagiging isip bata.... para bang bumabalik sa pagkabata.” 
Sa parehong kaso nga Alzheimer’s Disease nakikita ang pagbabago sakanilang mga ugali at matatanto na sila ay nagiging iritable. Makikita rin na angparehong pasyente ay nalilito sa mga pasikut-sikot sa mga lugar kaya ay madalas namaligaw.Ayon kay Dra. Maricar Yumul, isang
neurologist,
ang kadalasang nagigingproblema ng isang may Alzheimer’s Disease at ng pamilya nito ay:
“
behavioral changes where the family can no longer tolerate takingcare of the patient.” 
“dati kasi, napakalinis at napakatipid ng nanay ko.. Ayaw niyang naiiwang bukasang mga ilaw pero ngayon, nag-iba talaga.. Binubuksan nya ang mga ilaw at tv kahit hindi naman ginagamit... Wala ring makatagal na maid dahil nga dun...” 
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more