CÁC H
TH
NG KÝ HI
U V
T LI
U KIM LO
I
M
i n
ư
c
u có tiêu chu
n quy
nh các mác (ký hi
u) c
ũ
ng nh
ư
các yêu c
u k
thu
t cho cács
n ph
m kim lo
i c
a mình và có cách vi
t tên các kí hi
u (mác) khác nhau. Ngoài tiêu chu
n Vi
tnam nh
ư
ã trình bày, chúng ta th
ư
ng g
p tiêu chu
n qu
c t
c
a các n
ư
c l
n trên th
gi
i: M
,Nh
t, Nga, Trung qu
c, Pháp,
c, Anh,… và c
a EU.T
ch
c tiêu chu
n Qu
c t
ISO (International Standard Organization) tuy có
ư
a ra các tiêuchu
n, song quá mu
n
i v
i các n
ư
c công nghi
p phát tri
n vì h
ã có h
th
ng kí hi
u t
tr
ư
c và
ã quen dùng, không d
gì s
a
i; vì th
ch
có tác d
ng v
i các n
ư
c
ang phát tri
n,
ang xây d
ngcác tiêu chu
n.Tiêu chu
n Nga
Г
OCT, Trung Qu
c GB có ph
n quen thu
c
n
ư
c ta. Do các quan h
l
ch s
,nói chung TCVN và GB
u
ư
c xây d
ng theo các nguyên tác c
a
Г
OCT.
i v
i thép cán thông d
ng:
Các lo
i thép ch
quy
nh (
m b
o) c
ơ
tính :
Г
OCT có các mác t
C
TO
n C
T6
; GB : A1
nA7 (Con s
ch
th
t
c
p
b
n t
ă
ng d
n.
phân bi
t thép sôi, n
a l
ng và l
ng sau các mác
Г
OCTcó
uôi K
П
,
П
C, C
П
; c
a GB có F, b ( thép l
ng không có
uôi);Các lo
i thép quy
nh (b
o
m) thành ph
n:
Г
OCT có các mác t
Б
C
TO
n
Б
C
T6
; GB: t
B1
n B7;Các lo
i thép quy
nh (b
o
m) c
c
ơ
tính l
n thành ph
n:
Г
OCT có các mác t
Б
C
T1
n
Б
C
T5
; GB có t
C2
n C5.
i v
i thép các bon
ch
t
o máy
Г
OCT và GB có các ký hi
u gi
ng h
t nhau: theo s
ph
nv
n các bon, ví d
mác 45 là thép có trung bình 0,45 %C.
i v
i thép d
ng c
các bon
Г
OCT có các mác t
Y7
n Y13, GB có t
T7
n T13 (s
ch
ph
n nghìn cacbon trung bình).
i v
i thép h
p kim
có c
ch
(ch
nguyên t
h
p kim) l
n s
(ch
l
ư
ng các bon và nguyên t
h
p kim) theo nguyên t
c:
•
2 s
u ch
ph
n v
n các bon (n
u không nh
h
ơ
n 1% C thì không c
n);
•
Ti
p theo là ký hi
u c
a t
ng nguyên t
và s
ch
ph
n tr
ă
m c
a nó (n
u g
n 1% hay khôngnh
h
ơ
n 1% thì không c
n).
Г
OCT dùng các ch
cái Nga
ký hi
u nguyên t
h
p kim nh
ư
sau: X ch
Crôm, H ch
Niken,B ch
Volfram, M ch
Molipden, T ch
Titan, K ch
Côban, C ch
Silic, ch
Mn,P: bo;
Ф
: vanadi;
Ю
:nhôm;
д
:
ng;
Б
: niobi;
Ц
: zi
ccôn; A: Nit
ơ
;
ч
:
t hi
m; Riêng ch
A saucùng ch
thép ch
t l
ư
ngcaoít S, P.GB dùng chính ký hi
u hóa h
c
bi
u th
t
ng nguyên t
, ví d
: Cr cho crôm,… Nh
ư
12XH3A, 12CrNi3A là thép có kho
ng 0.12%C, 1%Cr, kho
ng 3%Ni v
i ch
t l
ư
ng cao. XB
Г
,CrWMn là thép có kho
ng 1% C, kho
ng 1%Cr, kho
ng1%Mn và 1% W.
i v
i h
p kim m
u
Γ
OCT ký hi
u nh
ư
sau:-
Π
ch
uy-ra, ti
p sau là s
th
t
AM
Γ
ch
s
th
t
Al, Mg ti
p sau là th
t
A
Π
ch
h
p kimnhôm
úc ti
p sau là s
th
t
.-
ch
latông ti
p sau là s
ch
ph
m tr
ă
m
ng
ch
brông ti
p sau là dãy các nguyên t
h
pkim và dãy s
ch
ph
m tr
ă
m c
a các nguyên t
t
ươ
ng
ngGB ký hi
u h
p kim màu nh
ư
sau:- LF h
p kim nhôm ch
ng g
, LY
uy-ra (c
hai lo
i, ti
p sau là s
th
t
), ZL: H
p kim nhôm
úc v
i 3 s
ti
p theo (trong
ó s
u tiên ch
lo
i, ví d
1 ch
Al-Si, 2 ch
Al-Cu)- H ch
latông, ti
p sau là ch
ph
n tr
ă
m
ng, Q là ch
brông ti
p sau là nguyên t
h
p kimchính, s
ch
ph
n tr
ă
m c
a nguyên t
chính và t
ng các nguyên t
khác.
i v
i gang
Γ
OCT ký hi
u nh
ư
sau :
C
ч
ch
gang xám và s
ti
p theo ch
σ
b
(kg/mm
2
) B
ч
ch
gang c
u và s
ti
p theo ch
σ
b
(kg/mm
2
). K
ч
ch
gang d
o v
i các ch
s
ch
σ
b
(kg/mm
2
) và
δ
(%)GB ký hi
u gang nh
ư
sau: HT cho gang xám và s
ti
p theo ch
σ
b
(MPa). QT cho gang c
u vàcác s
ch
σ
b
(MPa) và
δ
(%). KTH cho gang d
o ferit. KTZ cho gang d
o peclit và các ch
s
ti
p theo
σ
b
(MPa) và
δ
(%).
M
là n
ư
c có r
t nhi
u h
th
ng tiêu chu
n ph
c t
p, song có
nh hu
ng l
n
n th
gi
i (ph
bi
n trong sách giáo khoa và tài li
u k
thu
t)
c bi
t
các n
ư
c ngoài h
th
ng xã h
i ch
ngh
ĩ
a c
ũ
.
ây ch
trình bày các mác theo h
tiêu chu
n th
ư
ng
ư
c dùng nh
t
i v
i t
ng lo
i v
t li
u kimlo
i
i v
i thép cán thông th
ư
ng dùng ASTM (American Society for Testing and Materials) kýhi
u theo các s
tròn (42, 50, 60, 65) ch
σ
0,2
min(ksi – 1ksi = 1000 psi = 6.8948MPa = 0.703kG/mm
2
)
i v
i b
ng HSLA th
ư
ng dùng SAE (Society for Automotive Engineers) ký hi
u b
t
ub
ng s
9 và hai s
ti
p theo ch
σ
0,2
min(ksi)
i v
i thép C và h
p kim k
t c
u cho ch
t
o máy th
ư
ng dung h
th
ng AISI/SAE v
i b
n s
trong
ó 2 s
u ch
lo
i thép, 2 s
cu
i cùng ch
ph
n v
n cacbon:10xx thép cacbon 4xxx thép M
o
11xx thép d
c
t có S 5xxx thép Cr12xx thép d
c
t có S và P 6xxx thép Cr-V13xx thép Mn (1,00 – 1.765%) 7xxx thép W -Cr15xx thép Mn (1.75%) 8xxx thép Ni-Cr-M
o
2xxx thép Ni 9xxx thép Si-Mn3xxx thép Ni-Cr xxBxx thép BxxLxx thép ch
a
P
Mu
n bi
t thành ph
n c
th
ph
i tra b
ng. Ví d
thép 1038 có 0,35-0,42%C; 0,60-0,90%Mn;%P
≤
0,040; %S
≤
0,050 cho các bán thành ph
m rèn, thanh, dây, cán nóng, cán tinh và
ng không rèn;thép 5140 có 0,38-0,43%C; 0,70-0,90%Mn; %P
≤
0,035; %S
≤
0,040; 0,15-0,3%Si; 0,70-0,90%CrN
u thép
ư
c b
o
m
th
m tôi thì
ng sau ký hi
u có thêm ch
H, ví d
5140 H, 1037 H.
i v
i thép d
ng c
th
ư
ng dùng h
th
ng c
a AISI (American iron and steel institute)
ư
cký hi
u b
ng m
t ch
cái ch
c
i
m c
a thép và ch
th
t
quy
ư
c:M thép gió môlíp
enT thép gió volfram (tungsten)H Thép làm khuôn d
p nóng (hot word)A Thép làm khuôn d
p ngu
i h
p kim trung bình t
tôi, tôitrong không khí D Thép làm khuôn d
p ngu
i, crôm và cácbon caoO Thép làm khuôn d
p ngu
i tôi d
u (oil – hardening)S Thép làm d
ng c
ch
u va
p (shock – resisting)L Thép d
ng c
có công d
ng riêng h
p kim th
p (low-alloy)P Thép làm khuôn ép (nh
a) có cacbon th
pW Thép d
ng c
cacbon tôi n
ư
c (water-hardening)
i v
i thép không g
, tiêu chu
n c
a AISI không nh
ng th
nh hành
M
mà còn
ư
c nhi
un
ư
c
ư
a vào tiêu chu
n c
a mình, nó
ư
c ký hi
u b
ng ba ch
s
trong
ó b
t
u b
ng 2 ho
c 3 làthép auxtenit, b
ng 4 là thép ferit hay mactenxit.
i v
i h
p kim nhôm, tiêu chu
n AA (Aluminum Association) có uy tín nh
t
M
và trên th
gi
i c
ũ
ng
ư
c nhi
u n
ư
c ch
p nh
n, nó ký hi
u b
ng 4 ch
s
i v
i lo
i d
ng:1xxx l
n h
ơ
n 99% Al 5xxx Al-Mg2xxx Al-Cu 6xxx Al-Si-Mg3xxx Al-Mn 7xxx Al-Zn4xxx Al-Si 8xxx Al-nguyên t
khácH
p kim nhôm
úc c
ũ
ng có 4 ch
s
song tr
ư
c s
cu
i (th
ư
ng là s
0) có d
u ch
m (.)1xx.0 Nhôm s
ch th
ươ
ng ph
m2xx.0 Al-Cu3xx.0 Al-Si-Cu (Mg)4xx.0 Al-Si5xx.0 Al-Mg7xx.0 Al-Zn8xx.0 Al-Sn
i v
i h
p kim
ng ng
ư
i ta dung h
th
ng CDA (Copper Development Association):1xx Không nh
h
ơ
n 99% Cu (riêng 19x l
n h
ơ
n 97% Cu)2xx Cu-Zn (latông)3xx Cu-Zn-Pb4xx Cu-Zn-Sn5xx Cu-Sn60x – 64x Cu-Al và Cu-Al-nguyên t
khác65x – 69x Cu-Si và Cu-Zn-nguyên t
khác7xx Cu-Ni và Cu-Ni-nguyên t
khácNgoài các t
ch
c tiêu chu
n trên,
M
còn hàng ch
c các t
ch
c khác c
ũ
ng có ký hi
u riêngv
v
t li
u kim lo
i, do v
y vi
c phân bi
t chúng r
t khó kh
ă
n. Xu
t phát t
ý mu
n có m
t ký hi
uth
ng nh
t cho m
i thành ph
n c
th
, SAE và SATM t
1967
ã
ư
a ra h
thông s
th
ng nh
t UNS(Unified Numbering System) trên c
ơ
s
c
a nh
ng s
trong các ký hi
u truy
n th
ng. UNS g
m 5 cons
và ch
ng
u ch
lo
i v
t li
u,
ây ch
gi
i thi
u m
t s
: A – nhôm, C -
ng, F – gang, G –thép cacbon và thép h
p kim, H – thép b
o
m
th
m tôi, S – thép không g
và ch
u nhi
t, T – thépd
ng c
.Trong s
n
ă
m con s
ó s
có nhóm ba - b
n con s
(
u hay cu
i) l
y t
các ký hi
utruy
n th
ng k
trên (tr
gang, thép d
ng c
).Ví d
, UNS G 10400 xu
t phát t
AISI/SAE 1040 (thép 0,40%C), UNS A 91040 xu
t phát t
AA 1040 (h
p kim nhôm bi
n d
ng có 99,40% Al).
Nh
t B
n
ch
dung m
t tiêu chu
n JIS (Japanese Industrial Standards), v
i
c
i
m là dunghoàn toàn h
o
ư
ng qu
c t
, c
th
là
ng su
t theo MPa.T
t c
các thép
u
ư
c b
t
u b
ng ch
S.Thép cán thông d
ng
ư
c ký hi
u b
ng s
ch
gi
i h
n b
n kéo hay gi
i h
n ch
y th
p nh
t(tu
ỳ
t
ng lo
i). SS – thép cán th
ư
ng có tác d
ng chung, SM – thép cán làm k
t c
u hàn, n
u thêm ch
A là SMA – thép ch
ng
ă
n mòn trong khí quy
n, SB – thép t
m làm n
i h
ơ
i.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
Notes
Load more
